30.1.15

Kavi á vegnum og brim á sjónum


Í morgun var kavi á vegnum, brim á sjónum og vindur allastaðni. Ja, kolandi stormur og ódn í øllum landinum, skulu vit trúgva Útvarpinum, sum trýr Landsverki. Men har trúgva tey mest uppá morgunlesturin, so arbeiðsfólk úti um landið máttu bíða tolin eftir avlýsingum frá Strandferðsluni og Bygdaleiðum. Tá er gott at búgva beint við arbeiðsplássið mitt í Kontórshavn, og í friði og náðum turka bleyta kavan av vindeyganum meðan kommunali lyktapelin glampar stillisliga yvir byrjandi fríggjadegnum.


Hoyrdi lítið til storm í nátt, men ein starvsfelagi, sum kom úr Klaksvík, svór uppá, at hon hevði ikki vágað sær til arbeiðs í dag, um hon ikki hevði so góðan sjaffør. Og náttin hevur verið hørð. Tað síggi eg ávegis til arbeiðs á Bukkevald, har portrið er sprongt upp av gróti, asfalti og bøkkum, sum brimið hevur skrætt upp av botni og tikið við sær inn á vegin.


Her er nokk einki veður fyri kampistar og kampingvognar í dag. Tí er gott, at bummurin er fyri, so eingin tekur sær óráð fyri og flytur inn í heimsins paradís við bestu fiskimøguleikum og allar besta útsýni.


Longur heimi, har við Vestfalssker, ber heldur ikki til at sleppa sær av við lortin, mannatrekkin, úr kontinentala kampingvogninum, hóast uppgangurin nú er so nógvur og harður, at her hevði einki sæst aftur í bræði, um tú so lat alt renna út.


Komin í arbeiðstúnið eru greflig spor av einum rennigravara, sum hevur arbeitt í rununi á grannaøkinum. Í øllum tí dukandi larminum havi eg uggað meg við, at hetta merkir framburð fyri land og fólk. Nú eru grafisku sporini eftir, brúnt omaná hvítt. Føroyar úr verkamannafrásýni ein fríggjadag.


Og so er bara at ynskja øllum arbeiðandi fólki ein góðan fríggjadag. Kanska hava mínir starvsfelagar upplivað okkurt nýtt, óvæntað og gleðiligt, tá hesin dagur fer at halla, sum á myndini niðanfyri. Livst, so spyrst. Gott vikuskifti allir óveðursbloggarar í verðini!


27.1.15

Norðurlendskur filmur í felag


Norðurlendskur filmur hevur títt og ofta staðið sterkur á altjóða pallinum. Heilt frá teim fyrstu døgum, tá filmar vórðu gjørdir í Týsklandi, og heimurin lærdi seg nøvn sum Die Asta, ið var danska Asta Nielsen (1881-1972), og tá svenski filmsleikstjórin Victor Sjöström (1879-1960) fór til Hollywood, og ikki minst tá landsmaðurin og starvsbróðurin Mauritz Stiller (1883-1928) uppdagaði Gretu Garbo (1905-1990) og førdi hana til amerikanska býin, sum enn er ímyndin av filmslist og filmsídnaði. Seinni fingu vit so nøvn sum Bergman, August og von Trier. Men Føroyar eru ikki órørdar sum filmsland. Longu í 1907 tók heimsins elsta filmsfelag, Nordisk Film, eina danska kongavitjan upp í Havn, og sama ár keypti Ólavur á Heygum (1866-1923) eitt filmsapparat úr Noregi, sum hann trý ár seinni seldi til Dia av Bø, tað er Andrias Niclasen, ið fór undir biograf í Havn. Síðani var biografur bæði í Sjónleikarhúsinum, sum upprunaliga varð bygt í 1926, og í Havnar Klubba, sum í 1962 bygdi einasta biografbygning í landinum. Har var tað at Filmslistafelagið varð stovnað í oktober 1962. Tíggju ár frammanundan var norski Leif Sinding (1895-1985) í Føroyum og gjørdi filmin, sum fekk heitið Selkvinnen (1953).


Uttanduraupptøkur vóru gjørdar í Føroyum í 1952 og aftur árið eftir. Guðrun Haustein, omanfyri, sum tá var ung, fekk til uppgávu at svimja sum Selkvinnen í Sundalagnum og at sita á eini tekju í Saksun. Tað var Niclas Andreasen, sum skipaði fyri, tí hann var skrivari hjá norska konsulinum, minnist Guðrun, ið fekk fimmhundrað krónur fyri uppgávuna. So flutti hon niður til Danmarkar, giftist og gloymdi alt um filmin, sum hon aldri sá, fyrr enn Filmsfelagið vísti hann í Havn í 1990.


Eisini tá greiddi Jan Erik Holst, omanfyri, frá um Selkvinnen og tær umstøður, sum vóru at gera film í Noregi eftir kríggið. Jan Erik sigur, at Selkvinnen er kendur sum tann filmur, ið fæstu norðmenn hava sæð, og sum filmurin, ið burturav varð orsøk til at lógin um stuðul til film varð broytt. - Til ber at siga, at filmurin er ein herostratisk berømt kalkun. Men ringa eftirmælið, sum hesin filmur fekk, er heilt vist tengt at tí veruleika, at leikstjórin var nasistur undir krígnum og leiðari á nationalsosialistiska Statens Filmdirektorat, sum hann varð straffaður fyri eftir kríggið. Tí sást navn hansara ikki á plakatini, men Lauritz Falk, ið hevði romantiska høvuðsleiklutin sum Nólsoyar Páll í tjóðbúnað, og Per Jonson, ið var fototekniskur leikstjóri.


Jan Erik Holst, sum í mong ár var stjóri í Norsk Filminstitutt, er nú pensioneraður. Eg avmyndaði hann niðanfyri Hotel Føroyar, nú hann aftur var í Havn við tiltikna filminum um Kópakonuna, sum íslendski Birgir Thor Møller, niðanfyri, sýndi á Føroyskum Filmsdøgum í Norðurlandahúsinum. Nú fer tiltakið til Póllands, ið er eitt av mest spennandi evropeisku filmslondunum.


Fyrsti filmur, sum Filmsfelagið sýndi í Havnar Bio, var júst hin pólski Ida, sum allir ummælarar fegnast um. Hóast hann er svart-hvítur og í academy formati, var útselt til fyrstu sýningina. Næsti filmur var hin russiski Livjatan og triði verður Mr. Turner, ið er um kenda bretska landslagsmálaran Turner, sum Bárður Jákupsson fer at hugleiða um.


Verður undirtøkan eins góð og fyrstu sýningarnar benda á, so verður filmfestivalur í Havnar Bio. Ole Wich, sum var í gamla Filmsfelagnum, hevur gjørt búmerkið fyri komandi filmfestivalin. Búmerkið byggir á upprunaliga búmerkið, sum Petur Zachariassen teknaði. Tað ímyndar ta felagskenslu, sum natúrliga tekur seg upp, tá fólk í hópatali fara í biograf at síggja nýggjan listarliga áhugaverdan film - filmsdagar í Havn, sum altíð eru í felag!


22.1.15

Ljós yvir Nólsoy og alla Havnina


Meðan SEV legði biografin og alt landið lamið í ein tíma í gjárkvøldið, eydnaðist ikki at taka lívið av Livjatan, nýggja russiska stórfilminum um korrupta borgarstjóran við Barentshavið, ið fær alt illavorðið at eydnast, so leingi hann hevur etableraðu kirkjuna hjá sær og við sær. Men leggið til merkis, at óetableraða kirkjan var eisini har, hon sum keypti breyð á sama staði sum fólkið, men slapp ikki uppí partin hjá borgarstjóranum. Men henda lítilætna kirkja slapp at siga lyklasøguna um Livjatan og at geva fólkinum breyð. Men tá fór ljóð og kamera í svínastallin. Frá Job og Sálmunum fóru vit við russiska fátækraprestinum til Matteus 7,6. Sterkur filmur. Ole Wich tók ivasomu myrkursmyndina omanfyri, tá ein SEV maður, sum var millum áskoðararnar, fekk arbeiðsboð og kundi greiða fulla salinum frá skaðanum. Ein serstøk film noir løta og forsmakkur uppa sólarmyrkingina um tveir mánar, meðan Klubbin skonkti eina myrka. Men hósmorgunin varð bjartur eins og allir aðrir morgnar hesa myrkursins tíð. Um svarta fjørðin hevur Ternan so trúliga siglt við fullum ljóskastara framman og aftan, so øll í Nólsoy síggja, hvat tey hava uppá breyð ein myrkan vetrarmorgun. Eisini vit, sum búgva í Havn, sum annars bara hava ljóskastarar í Gundadali.


Onkuntíð hugsi eg, at Føroyar eru ein heilt serstøk tjóð av upplýstum íverksetarum, at finna uppá tað mest ótrúliga í mótbrekku, sum á sløttum fjørði. Hetta var so nýggjasta almenna íverksetaraætlan: Ternan, sum sigur mær, og øllum nólsoyingum, hvat teir hava uppá breyð, og sum ansar eftir, at vit ikki stinga bitan í eygað. Takk fyri ljósið, almennu Morgunføroyar!


20.1.15

Kavamyndir


Í hesum døgum er lagamanni, ella gaman í, sum Sprotin skjýtur upp í opnu orðabókini, at taka kavamyndir, har grivið er. Í hvussu er, um tú ert í bili. Tað var eg i gjár. Í bili niðan eftir Oyggjarvegnum, steðgaði við rulluportrið at taka myndina omanfyri, framvið Kleynsvarða og vendi við vindmyllurnar hjá SEV í Húsahaga. Tá sæst, hvussu lítil menniskjan er. Hon sæst niðast til høgru í myndini niðanfyri. Og í tí fjara síggjast hægstu støðina í Neshaga, sum setandi sólin rakar.

Fjaldur undir eini kavafonn, stendur ein gráur Honda við vegjaðaran longur niðri. Eins og aðrir bilar, ið treiskaðust ímóti veðrinum og øllum ávaringum, kom hann ikki longur. Ein stoiskur skulpturur í kavalandslagnum.


Skotabrúgv sæst oman móti Havnardali og í tí fjara sæst Fjallið omanfyri Fossdalsá.

Við jaðaran verða vit mint á ross og reiðmenn, sum krossa vegin við Kleynsvarða, ella ríða framvið eftir gøtunum úr Havnardali, har mongu fjósini eru, føroysk og íslendsk. Sum alla aðrastaðni í landinum sæst, at mong hava til frægd at skjóta til máls eftir ferðslutalvum í haganum. Høvdu byrsurnar verði størri og sterkari, kundu tær gjørt hol í talvuna, sum kundu skapt eina spennandi grafiska effekt. Go for it, you gunners!



19.1.15

I can’t stand fences


Ann Telnaes (2006): Drawing a Line

Fyri 80 árum síðani gjørdu Cole Porter og Robert Fletcher sangin Don’t Fence Me In til sangleikin Adios Argentina, sum aldri bleiv til nakað. Men sangurin bleiv ein landaplága. Ikki bara í amerikanska upprunalandinum, men í øllum heimsins londum. Kom í tankar um henda sang, nú øll vilja strika av og byrgja inni tey, ið hava annarleiðis meiningar enn tey, sum halda seg sita omaná. Sangurin leiddi meg til enn eitt minni frá fyrst í 80’unum, tá eg sjálvurannar var í praktikk frá Læraraskúlanum. Halgadoy um vit ikki vóru sett at hava fimleik ein dupulttíma. Ikki akkurát mítt fak. Men vit løgdu væl rættis saman við stinnu fimleikalærarinnuni. Til henda fyrsta praktikktíman í fimleiki skjeyt hon upp, at vit skuldu enda við at spæla sjórænarar. Tað er tá øll sleppa at gera alt, sum til ber í eini fimleikahøll. ‘Kann mann tað?’, spurdu vit báðir praktikantar forskrektir og sóu beinbrot og blá eygu fyri okkum, tí flokkurin var eitt sindur balstýrin. 'Jú, vit hava fingið næmingarnar í varðveitslu og mugu stóla uppá, at teir hava fingið so mikið gott í beinið, at nú kunnu vit uttan ampa draga øll amboðini í fimleikarhøllini fram!' Sindur militant, men til denna dag haldi eg at fimleikalærarin gjørdi tað einasta møguliga. Um tað var rætt, veit eg ikki. Men tað var tað best møguliga tá. At so onkur næmingur var varnari at fara upp í togini enn aðrir, tað mugu vit bara liva við. Kanska skulu vit heldur í størri mun beundra teir næmingar, sum eru fyrstir upp í togini, heldur enn at leggja teimum forðingar í vegin. Give me land, lots of land. I can’t stand fences!

17.1.15

Heilsan til Tey av Kamarinum


Alt var betri fyrr!

Fyrr í tíðini plagdi eg at hava útvarpssendingar, í fyrstuni við útlendskum tónleiki og seinni um mentanarlig viðurskifti her í landinum.

Í fyrra førinum bara rútmiskan tónleik, ongantíð seriøsan tónleik.

Soleiðis vóru heitini tá. Rútmiskur tónleikur mótvegis seriøsum tónleiki. Gittarsoloir hjá Hendrix og kantatur hjá Bach.

Og tó.

Í útvarpssendingum møtti man ongantíð einum tónleikara, ið forsakaði rútmu, og frívilliga gjørdist ó-rútmiskur. Kanska vildi tað verið ov langt frá fyrstu takt og til ta næstu, um tónleikarin valdi at blíva ó-rútmiskur.

Heldur ongantíð møtti man einum tónleikara, sum segði seg vera ó-seriøsan í øllum tí, hann ella hon fekst við á tónleikaøkinum til gerandis og heilagt, bara tí hann varð koyrdur í rútmiska bólkin.
Rútmiskur ella órútmiskur, seriøsur ella óseriøsur. Tað var gott latín fyrr.

Tí fyrr vóru nokkso nógvar hugsanir av slíkum slagi.

Kassahugsan og etikettir, ið høvdu lyndi til at seta seg á alt, so vit ikki viltust. Tað var nokkso stuttligt – fyrr.

Hugsa tær ein tónleikara, ið verður uppringdur at spæla á Hotel Føroyum á Kongabrúnni, har William heldur føðingardag, og sum tað fyrsta sigur: eg spæli alt uttan rútmiskan tónleik. Eg dyrki ikki rútmiskan tónleik. Tað gera hinir spælimenninir. Teir meira fortaptu.

Og hugsa tær ein tónleikara ella tónaskald, sum í útvarpspráti um nýggjársleitið peikar á seg sjálvan og sigur: eg eri óseriøsur. Eg spæli bara óseriøsan tónleik. Seriøsur tónleikur er ikki akkurát eg. Tað eru hini.

Summa summarum: rútmiskur tónleikur, sum ikki er seriøsur tónleikur. Tað var tað, sum vertir fingu boð um at borðreiða fyri lurtarum í almannavarpinum fyrr í tíðini.
Kanska var ikki alt betri fyrr. Og tó.

Í Svøríki í 70’unum varð enn ein etikett sett á tónleik: arbeiðaratónleikur, ið spretti úr eini intelektuellari arbeiðarahevd kring plátufelagið Musiknättet Wäxholm.

Longu samanrenningin, intellektuell arbeiðarahevd, skurrar í oyrunum og leggur upp til eina andsøgn. Og tó, buruturúr komu Hoola Bandoola Band, Mikael Wiehe og Bjørn Afzelius, sum enntá er týddur til føroyskt. Hesin nýggi arbeiðartónleikur á svenska móðurmálinum eydnaðist at blíva ein identifikatiónsfaktorur hjá arbeiðandi fólki og enntá í verkføllum hjá námsarbeiðarum í Norðursvøríki. Og fyri at seta enn eina etikett, enn eitt frámerki, á hetta tónleikaslagið, arbeiðaratónleik, so er tað vinstravongin, vit her tosa um.

Amerikanskur countrytónleikur er ikki eyðkendur á vinstraveinginum, men er heldur siðbundin og samfelagsbevarandi, og kann henda beinleiðs ‘red neck’, úr Suðurstatunum, har ræðslan fyri øllum fremmandum, serliga svørtum, er fullkomin og verður dyrkað í afturlatnum losjufelagsskapum við hvítum nissuhúgvum, har bara hvít hava atgongd, so sum vit onkuntíð síggja í filmi.

Og tó er størsta amerikanska countrystjørna á okkara leiðum svørt sum náttin og slapp tí ikki á húsan, fyrstu ferð hann var frammi.

Kanska var ikki alt betri fyrr.

Men tað var stuttligt at seta etikettir, frámerki, á tónleik, tónleikarar og tónleikasjangrur fyrr í tíðini.

Tí tá nýggir mentapallar, Norðurlandahúsið til dømis, plátufelagið Tutl, musikkskúlar og enntá abstrakt orð sum mentanarpolitikkur komu við í loyvdu móðurmálsorðabókina, tá duttu etikettinar av fleiri av heimligu súltoysgløsunum.

Etikettirnar, sum høvdu havt til endamáls at gera skilnað millum okkum og hini, millum bygd og bý, millum línumenn og landkrabbar, millum høg og lág, millum makt og ómegd.

Hesir nýggju pallar og møguleikar lótu upp fyri einum borgarligum symfoniorkestri, sum gamaní ikki varð mannað við línumonnum, men einaferðina fann uppá at spæla saman við vinstravendu Frændum, og sum seinni fór at spæla saman við íslendingum í eini tulking av The Wall hjá Pink Floyd.

Einki er sum tá veggir falla.

Einki er, sum tá vit uppdaga, at tað, sum The Beatles í Liverpool aldri megnaðu, tað megnaðu Tey av Kamarinum í Conradsbrekku í Havn. At geva út tríggjar seriøst rútmiskar singleplátur eftir einum ári. 1959.

Á einari av hesum trimum plátum er sangurin um ‘Lívið’, ið er um saknin hjá einari gentu, sum misti drongin, ein av teim 22, sum fórust við Stella Argus. Ein klassikari, beint úr arbeiðarahevd og enn við altjóða appeali.

Sama ár kemur klaksvíkssangurin hjá Bernhardi Brim, sum Connie og Simme syngja. Og Tonglatummas hevur árið fyri fingið M.A. Jacobsenvirðislønina, og hann er ikki uttan týdning, tá skótar og skúlaungdómur í Havn og úti um landið definera hetta fremmanda rákið, skiffle og rock and roll, úr Bretlandi.

Uttan Málráð og yvirskipaða ætlan var endamálið hjá øllum aktørum um hetta mundið at klæða ‘ragg og rull’, sum Tonglatummas segði, í munnbært føroyskt mál. Medvirkandi orsakir eru nýggj tøkni og nýggir møguleikar, og tann sosiologiska sannroynd, at ungdómur er nýggjur bólkur, sum speglar sær í samtíðarmiðlunum, ikki minst tá tey sjálvi sleppa framat í nýstovnaða Útvarpinum í 1957.

Eftir bara tveimum árum høvdu føroyingar funnið stevið og tónan. Ein egnan heimlandstóna, soleiðis at 1959 stendur sum hitt fyrsta árið við haldbarum føroyskum skaldskapi á plátu, við rocklýrikki, sum tey siga í øðrum londum.

Heiðurin hava Tey av Kamarinum átt øll hesi ár. Saman við øðrum, gamaní, men fyrst og fremst tey, sum nú hava verið virkin í 60 ár.

Pápin var úr Skálavík, so staðurin er væl valdur. Tá vit nevna Tey av Kamarinum, vóru tey sjey. Hjørleif og Ingolf, sum ikki eru millum okkum longur, Áslakkur, Jákup og Margretha, og so Eyðbjørn og Nicolina, sum seinastu mongu árini hava myndað bólkin, nú sum Tvey av Kamarinum. Eyðbjørn og Nicolina, og Eyðbjørn við einum Høfner-gittara, sum hevði navnið Frida. So kom ein gittari, ið æt Súsanna og allir gittarar, sum komu seinni, teir høvdu kvinnunøvn.

Onkur hevur sagt, at í einum stálsettum munkakleysturi, er einki natúrligari hjá einsama kovboyaranum á fiskifeltinum, enn at taka henda rundleitta kroppin fram, kína honum og sláa longsulsfult á streingirnar meðan sólin setur.

Veit ikki, um mystiski beatilin, George, hevur hugsað tað sama um Lucy, hann var tross alt úr Liverpool, ella B.B.King, hinumegin Atlantshav, tá hann nevndi gittarin Lucille.

Men meðan ein kovboyari enn er kallkynsorð, sjálvt á Brokeback Mountain, so hevur verið natúrligt at gittarin verður kvennkynsorð í teim pørtum av landinum, norðanfyri og sunnanfyri, har bundinskapurin at havinum er sterkastur. Tað er so eitt git undir mánanum.

Um alt var betri fyrr, so er ið hvussu er alt gott nú, uttan veðrið, nú tá Tey av Kamarinum fáa Heiðursgávu Landsins fyri 60 ára virksemi í føroyskum tónleiki.

Tí er tað ein fragd at sleppa at siga hesi orð, nú tey, væl uppiborið, fáa Heiðursgávu fyri 2014 nú føðingardagur William Heinesens fór framvið.

Til lukku – skálvíkingar í allari verðini!

16.1.15

Mentanarvirðislønir landsins


Í kvøld var veitslulag í Deplinum í Skálavík, har borgarstjórin tók ímóti mentamálaráðharranum og fylgi norðan úr Havn, virðislønarmóttakarum og hópin av vælhýrdum fólki úr øllum teim seks bygdunum í oynni. Páll Danielsen var vertur og intruduseraði eina hugtakandi Biritu Poulsen, sum máldi akustikkin í rúminum, plaseraði seg í passandi fjarstøðu frá mikrofonini, og sang Du bist die ruhe sum Schubert skrivaði í 1823, meðan Mattias Kapnas, ið seinni fekk virðisløn sum ungt listafólk, spældi klaver. Fyrsta Mentanarvirðisløn Landsins varð latin í 1998, Heiðursgáva Landsins í 2001 og virðislønin til ungt listafólk í 2011. Í ár fekk koloristiski myndlistamaðurin Torbjørn Olsen høvuðsvirðislønina. Til tess at fáa Heiðursgávu Landsins skal virðislønarevnið hava virkað til frama fyri mentanarlig virði, sum hava týdning fyri føroyska mentan, list og mentanararv, sum sagt verður. Við heiðrinum fylgja 150.000 krónur. Hansina Iversen bar fram ein nemandi kvøðu til Torbjørn, sum eg avmyndaði í skiftandi ljósi við Hálsavøtn í bussinum hjá Finnleivi Fagradal.


Heiðursgáva landsins, 75.000 krónur, varð latin til tónleikabólkin Tey av kamarinum, sum hevur verið virkin í 60 ár, og eiga sangir, sum eru blivnir almenn ogn. Mær leingist varð sungin sum felagsangur og Nicolina sang ein nýggjan heimlandssang, ið varð umsettur úr enskum, meðan Eyðbjørn spældi undir. Tey síggjast niðanfyri saman við Áslakki.


Virðislønina til ungt listafólk 2014 og 50.000 krónur fekk Mattias Kapnas, ið við hugtakandi fynd spældi Appassionata, sum Beethoven skrivaði í 1804-06. Lærarin Jóannes Andreasen bar honum eina góða heilsan.



Tvær listakvinnur fingu lívslanga sømdargávu, sum er 20.000 krónur um árið. Tær eru Katrin Ottarsdóttir, filmsleikstjóri, og Oddvør Johansen, rithøvundur. Katrin var til staðar og fortaldi eina stuttliga søgu, tá hon sum smágenta fór við bussi til Dals og varð stórliga skuffa, tí hon hevði bara Daells Varehus katalogið í høvdinum. Katrin takkaði eisini manninum, Hugin Eide, fyri stuðul og stabila inntøku.


Í hugnaligu matstovuni borðreiddi Leif Sørensen við leskiligum sjálvtøkuborði við smábitum av landi og sjógvi. Málningarnar eigur Randarsól Kristiansdóttir úr Skopun. Tað hevur nógv at siga, at deplar sum hesin eru opnir og virknir, til dømis við staðbundnum tiltøkum, ið lokka avbygdafólk til, so abstrakta hugtakið bygdamenning verður ítøkiligt og fær eitt mennandi virði.


Poul Jákup Thomsen, havnamaður av Skarvanesi, og Jóannes Johannesen úr Dali spældu á fiól og harmoniku so felagssangurin gekk so lystiliga, eisini tá vit sungu heilt lokalar sangir, sum gingu til lagið Fjallarósan.


Í gongini varð høvið at hitta lokalar politikkarar, eitt nú Páll á Reynatúgvu, sum bjóðaði heim til ein góðan bita. Hetta var dagur í viku.


Úr Deplinum varð sent um Útvarpið til alt landið, eins og stroymað varð við myndum, um enn eitt sindur seinkað. Men vónandi fingu øll alt við innan tíðindini komu klokkan seks. Mentamálaráðharrin kundi upplýsa lurtarar um, at sonevnda listaboykottið, sum varð lýst fyri tveimum árum síðani, nú var av.


Linjohn Christiansen, borgarstjóri í Skálavik, takkaði fyri og minti á menatanarliga íkastið úr hesum avmarkaða øki. Jú, hann hevði sanniliga orsøk til at vera vælnøgdur við tiltakið, hóast veðrið ikki varð til vildar og spældi øllum eitt puss dagin fyri.


Í bussinum fortaldi Finnleif Fagradal nógvar góðar søgur úr oynni. Ein frálík útferð til eitt frálíkt tiltak varð komin at enda.


13.1.15

Útferð til Barentshavið at berjast við drekar


Mikudagin 21. januar kl 19:30 sýnir Filmsfelagið russiska filmin Livjatan í Havnar Bio. Filmurin, sum er ein orrusta við korrupta borgarstjóran við Barentshavið, varð frumsýndir í Cannes, har hann vann virðisløn fyri besta handrit. Beint nú hevur hann vunnið virðislønina Golden Globe sum besti útlendski filmur yvirhøvur. Virðislønin varð latin russiska filminum í kapping við pólska Ida, sum var fyrsti filmur hjá Filmsfelagnum, og svenska Force Majeure, sum verður vístur 18. februar. So nú eru fleiri orsøkir at fara í biograf í Havn, har Havnar Bio bjóðar inn til ferð í Barentshavið at berjast við nútíðar drekar!



Livjatan, sum í heitinum sipar til Gamla Testamenti, er gjørdur við Barentshavið í lítlu bygdini Teriberka í Murmansk oblast á Kolahálvoynni, 340 km frá Kirkenes í Noregi. Í Teriberka er beinagrindin, sum prýðir filmsplakatina ovast. Onnur brot í filminum eru tikin í Apatity, Kirovsk og sámiska býnum Montsjegorsk, har 45.000 fólk búgva, 120 km sunnanfyri Murmansk.


Í Gamla Testamenti verður Livjatan nevndur sum forniski drekin, ið Gud vann á í upphavi, tá alt bleiv til. Í Sálmi 74 kunnu vit lesa:

Hvussu leingi, Guð, skal fíggindin háða, øvundarmaðurin spotta títt navn allar ævir? Hví dregur tú hond tína til tín, krógvar tína høgru hond undir kappafaldi tínum? Og Guð er tó drottin mín úr forðum, hann ið frelsuverk útinnir á jørð. Tað var tú, ið kleyv havið við veldi, ið breyt høvur á drekunum á sjónum! Tað var tú, ið sló sundur Livjatans høvur og gav tey til føði fyri djór í oyðimørk! Tað vart tú, ið renna læt keldur og áir, ið turkaði upp teir avgomlu streymar! Tín er dagurin, og tín er náttin, tað vart tú, ið gjørdi til ljós og sól!


Livjatan er fjórði spælifilmur hjá Andrej Zvjagintsev (f.1964). Hann er russiskur leikstjóri, sum ofta verður skýrdur hin nýggi Andrej Tarkovskíj (1932-1986), sum gjørdi sjey filmar í fullari longd. Tarkovskíj segði javnan, at heldur enn veruleikan, vildi hann sýna dreymar, hugsanir og endurminningar. Rennandi vatn og eldur sóust ofta. Í seinasta filminum Offret, sum varð gjørdur á Gotlandi, spældu norðurlendskir leikarar.



Andrej Zvjagintsev  hevur higartil gjørt tríggjar filmar, sum eg havi sæð undir hesum ensku nøvnum: The Return (2003), har tveir dreingir fara útferð við pápanum, sum teir bara kenna frá einu gamlari mynd, The Banishment (2007) um eitt húski, ið er flutt á bygd, og Elena (2011) um húsmóðurina, sum verður einkja og fær møguleikan at tiltuska sær ein stóran arv at hjálpa ommusoninum, so hann kann fáa eina útbúgving. Livjatan (2014) er fjórði biograffilmur hjá Andrej Zvjagintsev.

Hóast eg haldi lítið skil vera í at samanbera Zvjagintsev við Tarkovskíj, er púra greitt, at størsti filmsleikstjóri úr Russlandi beint nú er eingin annar enn Andrej Zvjagintsev.

Væl møtt!


12.1.15

Flott illveður


Tað er av flottasta illveðri, í hvussu er í Havn, har tað ikki leikar so hart á, sum í øðrum pørtum av landinum. Við útsýni av krossinum Fútalág-Stoffalág kasta tendraðu lyktapelarnir eitt so sjáldsama avmarkað og tó heitt ljós upp móti gráu og blýtungu luftini, við kavaklæddu Nólsoynni og uppreitta fjørðinum í baksýni. Eitt sjáldsamt illlýsi, sum í klárum litum boðar frá heglingi og toruslátti.