19.1.18

KOKS frammi við Gjónna


Komandi árið fer matstovan KOKS at húsast í tiltiknu húsunum frammi við Gjónna við Leynavatn. Tað boðar KOKS frá í tíðindaskrivi í dag.

Myndina omanfyri av Karin Visth og Michelinkokkinum Poul Andrias Ziska tók Beinta á Torkilsheyggi frammi við Gjónna.

Samtakið Betri, sum eigur húsini, hevur gjørt avtalu við Gist & Vist um at brúka tey til matstovu.

"KOKS umboðar tað besta innan matstovuvinnuna í Føroyum. Ferðavinnan hevur sera stóran týdning fyri Føroyar, og vit eru tí sera fegin um at kunnu stuðla henni við at læna húsið út til hetta spennandi endamálið," sigur Jean Djurhuus, forstjóri í Betri Banka í hesum sambandi.

Her er Poul Andrias Ziska avmyndaður í køkinum á KOKS í Kirkjubø í august í fjør tá ein týskur sjónvarpskokkur vitjaði.


Ikki er vist, hvussu gamal garðurin frammi við Gjónna er, men søguligar keldur er um búfólk heilt aftur til 1740. Húsini eru gott dømi um ein føroyskan bóndagarð, har húsfólkið búði í grótlaðaðum, flagtaktum húsi við roykstovu, fjósi og smiðju, og livdu av seyðahaldi.

Húsini eru tí frálíkur karmur um virksemið hjá KOKS, ið leggur dent á tann føroyska smakkin - at fáa smakk og anga úr føroyska landslagnum at sameinast í matinum, verður sagt í tíðindaskrivinum.

Búreisingarnar við Gjónna eru óvanligar við tað, at tær liggja ikki við sjógv, men hava alla tíð verið eitt fjarskotið einbýli. Koyrandi er ikki í vanligum bili til húsini frammi við Gjónna, og KOKS ætlar tí, at koyritúrurin eftir Oyggjarvegnum, yvir um ánna við Leynavatn og eftir sandinum verður ein partur av upplivingini.

"Hetta verður ein partur av heildarupplivingini, sum vit bjóða gestunum. Matur og náttúra í senn", sigur sigur Karin Visth, leiðari á KOKS, sum fegnast um samstarvið. Karin avmyndaði í The Tarv í Vágsbotni tá grillhúsið læt upp 8. desember í 2017.


Sum vera man er ongin ídnaðarkøkur í gomlu húsunum frammi við Gjónna, so KOKS fær ein køk á hjólum førdan niðan til húsini, so til ber at borðreiða við somu høgu góðsku, sum bleiv víðagitin, tá KOKS var í Kirkjubø, í Keypmannahavn og í Havn.

KOKS letur upp frammi við Gjónna í apríl í 2018. Bíleggingar kunnu gerast longu frá 1. februar á heimasíðuni koks.fo



Borgarstjórin í Taiji vitjar


Kazutaka Sangen, 70, er borgarstjóri í lítla býnum Taiji í økinum Wakayama ytst á Kiihálvoynni, sum er sunnalaga á eystursíðuni á japansku høvuðsoynni, Honshu, og stingur seg út í Kyrrahavið.

Í farnu viku var hann í Tailandi, nú er hann ávegis til Klaksvíkar, og í næstu viku fer hann til Kina. Hesin aldrandi jetsettarin skal skjótt eisini á IWC fund í Brasil.

Í japanska býnum Taiji búgva 3000 fólk, sum í øldir hava fingist við hvalaveiðu og grindadráp. Býurin bleiv kendur í illa lýdda amerikanska heimildarfilminum The Cove, sum vann Oscarvirðislønina í 2010.

"Tað var eitt sjokk," sigur tulkurin Hoyato Sakurai, undir liðini á mær. "Men so lærdu Taijibúgvarnir seg nýggjar hættir, eitt nú frá tykkum, at smidligera og effektivisera drápið," sigur hann frá hinum við borðið.

Sama ár vórðu kyksilvurkanningar gjørdar í hárinum hjá Taijibúgvum. Eins og í Føroyum kundi dálking staðfestast, sum Pál Weihe greiddi frá í filminum The Islands and the Whales hjá Mike Day í 2016. Í báðum støðum vórðu ungar kvinnur ráddar frá at eta av grindahvali.

Kazutaka Sangen er beinleiðis valdur borgarstjóri á fjúrtanda ári í Taiji. Hann hevur skrivað undir eitt skjal, ið sigur, at hann vil liva við hvali í søgu, nútíð og framtíð. Hann hevur luttikið á IWC og Nammco fundum, og í morgin fer hann við býráðslimum og starvsfólkum úr Taiji til Klaksvíkar at knýta alment vinabýasamband, sum verður undirskrivað í annaðkvøld.



Við í ferðaliðnum eru frá vinstru Masaki Wada, skrivari, Kazutaka Sangen, borgarstjóri, Shinichiro Yamamoto, býráðslimur, Hironobu Ryono, skrivstovustjóri, og Hoyato Sakurai, tulkur, savnsvørur og søguligur kurator, ið er hin einasti, sum nýliga er fluttur til Taiji. Hann hevur lisið søgu og hevur fyrr arbeitt á sjósavni í Boston.


Kazutaka, borgarstjóri, sum er føddur í 1947, gleðist týðuliga við tvøst og alt av hvali.

"Hetta er tað besta," sigur hann, og peikar á aftara partin av hamarstjølinum, sum hann hevur teknað á borðserviettin í Barbara Fish House.

"Tað er so deiliga oljut, alt samalt, tvøst, spik og hvølja," sigur hann, og fer at siga frá fyrstu barnaminnum í Taiji.

"Mamma mín segði, at innan elektrisetið kom og køli- og frystiútgerð varð vanlig, tá kundi tvøst av grindahvali hanga í 90 dagar, og verða skorið sum sushi. Men ikki longur enn 90 dagar."

Eg síggi á honum, hvussu væl honum dámdi søguligu bitarnar og ger tað enn. Men eftir longri prát við limirnar í Grindamannafelagnum lenda teir á teirri sannkenning, at tvøst av nebbafiski, fin whale, er tað allar besta. "Serliga frammparturin," sigur hann og letur Hans Jákup skilja, hvat hann meinar við. "Jú, dong," kalla teir báðir frampartin undir kjaftinum. "Hvussu tú so kokkast við nebbafiski, so er hann bestur," siga teir.

Millum skipslampur og eina veggjaplakat frá filminum hjá Nils Malmros um Barbu frá 1997, kemur nú hetta lítið bráðvakra fyribrigið á borðið, sum var tað hálvhosa.


Ólavur Sjúrðarberg, formaður í Grindamannafelagnum sigur hinumegin borðið frá um turt tvøst, og hvussu ymiskliga tað kann verða hagreitt, og hvussu tað enn verður brúkt sum veitslumatur og høgtíðardelikatessa.

Vit tosa um ræst, fermented meat, og visnað, dry-aged meat, sum var tað nýggjasta hittlistapláta við eini altjóða poppstjørnu.

Japanarnir eru ovfarnir av, at eisini ung taka hetta í sín munn.


Regin Jespersen, skrivari í Grindamannafelagnum, hevur skorið eina framúr góða tvøstlykkju úr Sørvági niður, og vit fáa millum Barburættirnar ein smakkbita við turrsaltaðum spiki og køldum epli afturvið.

Her er nógv at tosa um.

Spiksúpan er eitt, sum japanararnir tosa um afturvið anganum av spikinum á borðinum, og limirnir í Grindamannafelagnum nikka. Hana hava teir smakka í Mullers Pakkhúsi fyri sekstan árum síðan, tá japanar og grindaveiðumenn úr allari verðini møttust at greiða frá og borðreiða alt av grindahvali. Teir biðja heilsa tiltikna flensaranum, Mister Kogay úr Taji, sum tá var her og vísti síni kynstur. "Í dag tekst hann við hummaraveiðu, sum nógv eldri fólk gera," sigur borgarstjórin, og lovar at senda langar og stuttar flensiknívar úr Japan til føroyska Grindamannafelagið.


Frá vinstru síggjast Ólavur Sjúrðarberg, formaður, Hans Jákup Hermansen, kassameistari, Hanus Højgaard, nevndarlimur og grindaformaður í Havn í 35 ár, og Regin Jespersen, skrivari í Grindamannafelagnum.


Annika Olsen, borgarstjóri í Havn, kemur framvið, og vit fara upp í køkin at síggja, hvussu ein nútímans kokkur húsast við bestu rávørum mitt í Havn. Japanski borgarstjórin er kræsin tá umræður fisk, tí hann etur bara tað feskasta av tí feskasta, sum tulkurin sigur. Men hann er framúr væl nøgdur við fiskin í Barbara Fish House í kvøld, letur hann meg vita.


Komin niður undir aftur, eru øll tey japansku myndatólini á lofti. Ferðalagið vil hava at vita um landspolitikk og kommunalpolitikk, og hvussu ein ung kvinna kann gerast borgarstjóri.


So verða gávur handaðar, føroyskar bøkur fara annan vegin, og hvít japansk sjokuláta fer hinvegin.

Ólavur vísur japanska borgarstjóranum, hvussu grindahvalur ferðast um sumrarnar og greiðir frá, hví flestu grindadráp eru í august. Japanska tíðarskeiðið at veiða grindahval er frá september til mars.

"Teir duga so framúr væl at fjala drápið, tí teir draga gardinur fyri, so eigin sær, tá tað fer fram," sigur Regin, sum sjálvur hevur verið á staðnum saman við Ólavi og Hans Jákupi.


So er bara eftir at borga og signera. Ólavur og tænastugenturnar eru í køkinum meðan vit leita eftir jakkum og turrikløðum at fara út í náttarkavan.


Ja, og so figu vit eisini eina seksrættaða matskrá við øðu, laksi, havtasku, kræklingi, toski og fiskasúpan og dessert afturvið øllum millumtjóða grindaprátinum.

Eg sigi bara "Arigatou", ella sum ein japanari hevði skrivað: ありがとうございます


18.1.18

9 stuttfilmar kappast um Geytan og Áskoðaravirðislønina


Í tíðindaskrivi frá Norðurlandahúsinum verður í dag upplýst, at 9 føroyskir stuttfilmar eru í uppskoti at fáa Geytavirðislønina, sum BankNordik letur, og Áskoðaravirðislønina, sum Tórshavnar kommuna letur.

Geytatiltakið verður í Norðurlandahúsinum leygarkvøldið 24. februar. Tá verða nýggjastu føroysku stuttfilmarnir sýndir, og Geytavirðislønin, sum er 30 000 kr., og Áskoðaravirðislønin, sum er 25 000 kr., verða handaðar.

Hetta er sætta ferðin at Geytin og Áskoðaravirðislønin verða lætnar. Helst er Geytatiltakið best eydnaða átak at varpa ljós á nýggjan føroyskan stuttfilm. Nýggj nøvn leggjast til á hvørjum ári, og tey, sum fyrr vunnu, eru nú farin undir størri filmsætlanir, fleiri í fullari spælifilmslongd.

Í tíðindaskrivinum frá Norðurlandahúsinum verður sagt, at á Geytakvøldinmum fara vit at møta hesum:

Einum mammudrongi, sum málar kamarið hjá sær, andaliga prædikumanninum Balduri og moralska nihilistinum Teiti, eini kvinnu og einum manni, sum verða rivin við í stemninginum, tá kvinnan roynir nýggjar skógvar, Poul Kristiani Henriksen á einum útróðrartúri, Hamferð, Haraldi og Fríðu, Manninum við blæuni, einum hobbyastronomi, svørtum hundum og ein ein trøllvaksnum manni, ið býr heima hjá mammuni.

Geytakvøldið eru hesir 9 filmar við í kappingini:

Myndamálarin. Leikstjóri: Gudmund Helmsdal.
111 góðir dagar. Leikstjóri: Trygvi Danielsen.
Skóhorn(y). Leikstjóri: Sóley Danielsen og Gudmund Helmsdal.
Fisherman. Leikstjóri: Franklin Henriksen
Frosthvarv. Leikstjóri: Franklin Henriksen
Maðurin við Blæuni. Leikstjóri: Maria Tórgarð
Collision Course. Leikstjóri: Rói Davidsen
Sorte Hunde. Leikstjóri: Atli Brix Kamban
Wünder Pitsa. Leikstjóri: Hanus Johannessen

Í Geytadómsnevndini, sum skal velja Geytavinnaran, sita Birgir Kruse, formaður, Sif Gunnarsdóttir, Norðurlandahúsið, Jan B. Jørgensen, Klippfisk, Marjun Niclasen, Filmshúsið, Eilen Anthoniussen, Tórshavnar Kommuna, Johnny í  Grótinum, Kringvarp Føroya og útlendski nevndarlimurin, sum í ár er Hlynur Pálmason, leikstjóri, ið hevur gjørt filmin Vinter brødre.


Eftir Geytatiltakið við føroyskum stuttfilmum, skipar Norðurlandahúsið fyri filmfestivalinum TÓFF í døgunum 25. februar til 3. mars. Tá verða norðurlendskir og japanskir filmar sýndir.

Geytavirðislønin er við loyvi frá familjuni nevnd eftir kollfirðinginum og agronominum, Herálvur Geyti, føddur í 1914 og deyður í 1985. Geytin, sum hann varð nevndur, ferðaðist bygd úr bygd at vísa film, har eingin biografur var. Ditlev Jensen, fotografur í Odense, hevur tikið myndina av honum, sum sæst niðanfyri. Sonurin Bjørki eigur myndina. Kona hansara, Astrid, hevur sniðgivið standmyndina, og sonur teirra, David, hevur gjørt standmyndina av abbanum lidna.


12.1.18

Frálíkt fyrsta lystakast


So var fyrsti partur av lyst sendur í sjónvarpinum. Ein mentanarsending hvørt fríggjakvøld eftir Dag og Viku, har Finnur Koba er vertur og klippari, Hallur Thomsen filmar og Petra E. Mikkelsen ger grafikkin.

Trý fólk, sum lystiliga dekka listina í eitt korter ella so, í kvøld sekstan minuttir. Fantastiskt.

Men fyrsta, ið slær meg, er hvussu nógvir blankir deyðir flatar eru í øllum skrivstovum í allari verðini. Tað er mín ræðsla, tá eg skal taka eina mynd á eini skrivstovu, skúlastovu ella bókasavni. Øll rúm eru frá skaparans, tað er arkitektsins, hond so kalliga fløt, at eg sjálvur fari beinanvegin at leita eftir urtapottum og øðrum kitsj at fjala stranga arkitekturin, ið eisini gongur undir navnini Scandinavian design.

Men tá Hallur zoomar inn á Koba, og vit bara síggja vinnulívið í Norðragøtu aftanfyri, tá síggi eg tað, sum er uppaftur ljótari. Tað er sum at sigla inn á Klaksvík og Tvøroyri. Tað ber ikki til at siga, at bygningarnir venda reyv, tí tað er ein organiskur likamspartur, nei hetta er ein hvítur flati, ið er sum at ganga á inlandsísinum, bara uppeftir, púra eindimensiónalur. Her er eingin vælkomin.

Tí er tað ein hugvekjandi avbjóðing, at kjakevnið, sum Koba kastar út í fyrstu sending er Nykurin á Vatninum har vesturi, har tey ikki kunnu semjast um tvey nøvn, og tí brúka eitt triðja. Eg haldi borðflatarnar og húsaveggirnar vera munandi størri kitsj. Soleiðis kann eitt kjakevni festa í eitt annað. Frálíkt.

Og so var tað hugvekjandi at hoyra ein útlending, sum hevði lært seg føroyskt. Tað er altíð hugtakandi, tá fólk læra seg nakað, sum gevur lítla globala nýttu og enn minni meining eftir vanligum handilsligum máti og máli. Tá er tað, allar helst, av hjarta og ongum øðrum. Nemandi.

Og so er tað hatta við nýggjárskonsert. Í mínum hugaheimi er ein og hvør nýggjárskonsert, hvar hon so er í øllum heiminum, tað bera kitsj. Men eitt fornøjiligt kitsj. Gamaní við onkrum nýggjum, men í høvuðsheitum forútsigiligt hvørja tí einastu ferð. Tað er væl saktans grunddefinitiónin av kitsj.

Men Jens L. Thomsen dró saman um og klæddi nýbygdu kommunuhúsini í ljós og ljóð meðan myrkrið lá. Fantastiskt.

Besta við eini mentanarsending er at hon, umframt at hava eina greiða grafiska innanrútmu, er afturvendandi. Tað gleði eg meg til. At hon bara er eitt korter og telur so fá framleiðslufólk, er ein public service avbjóðing av teim allar sjáldsamastu. Men í kvøld lukkaðist teim trimum undir ábyrgd Barbaru at fáa avmálda fongin í land og væl hagreiddan. Einfalt, greitt og staðbundið, men tó við greiðum listaligum boðum um gott og minni gott.

Frálíkt fyrsta lystakast.

10.1.18

Fimtan perlur úr Norðurlondum


Bretski netmiðilin Screen Daily skrivar í dag um fimtan norðurlendskar filmar, ið eiga at freista allar festivalstjórar í 2018:

15 Nordic films to tempt festival directors in 2018

Leiðandi myndin í dagsins grein er av Matt Dillon, ið hevur høvusðleiklutin sum Jack í horrorfilminum hjá Lars von Trier The House that Jack built.



Zentropa, har Peter Aalbæk Jensen er komin aftur til arbeiðis, upplýsir, at í filminum eru vit í USA í 1970'unum. Í tólv ár fylgja vit hópdrápsmanninum Jack, sum stig fyri stig skapar eitt listarverk fyri og annað eftir, í hvussu er eftir hansara egnu morbidu hugsan og sjónarmiði:

"We experience the story from Jack's point of view, while he postulates each murder is an artwork in itself. As the inevitable police intervention is drawing nearer, he is taking greater and greater risks in his attempt to create the ultimate artwork. Along the way we experience Jack's descriptions of his personal condition, problems and thoughts through a recurring conversation with the unknown Verge - a grotesque mixture of sophistry mixed with an almost childlike self-pity and psychopathic explanations. The House That Jack Built is a dark and sinister story, yet presented through a philosophical and occasional humorous tale."

Blaðvirksemið hjá Screen Daily skrivar seg heilt aftur til 1889, tá filmurin var ein nýggj uppliving. Í 1975 varð blaðvirksemið umskipað og í 2001 byrjaði netmiðilin Screen Daily. Forlagið er á øllum stórum festivalum og skrivar tá um film hvønn dag.

Eftir drúgva listanum hjá Screen Daily eru nógvir spennandi norðurlendskir filmar í væntu í ár. Filmsfelagið fer alt árið vísa fleiri teirra í biografinum annanhvønn mikudag.

Í ár eru eisini hundrað ár síðan Ingmar Bergman varð føddur. Tað hevur Lars von Trier langt síðan mint okkum á.


Trier er fjórði filmsleikstjóri at fáa Sonningvirðislønina


Danski Lars von Trier (f.1956) er fjórði filmsleikstjóri at fáa Sonningvirðislønina. Hon er ein millión danskar krónur og verður latin fyri týðandi mentanaravrik í Evropa.

Hinir tríggir evropeisku filmsleikstjórarnir eru eysturríkski Michael Haneke (f.1942), sum fekk virðislønina í 2014, pólski Krzysztof Kieślowski (1941-1996), sum var 53 ára gamal, tá hann fekk hana í 1994, og svenski Ingmar Bergman (1918-2007), ið fekk Sonningvirðislønina í 1989.

Hetta eru alt aldrandi menn og í ár eru hundrað ár liðin, síðan Bergman varð borin í heim. Tí fer onkur av hansara klassisku filmum at verða vístir í biografinum í ár.

Føroyski rithøvundurin William Henesen (1900-1991) fekk Sonningvirðislønina í 1985.

Forkvinnan í Akademiráðnum, Milena Bonifacini, sigur um Lars von Trier, at "som filmskaber har han formået at give forskellige genrer sin helt egen fortolkning. I den forstand er han en grænsesøgende og grænseoverskridende kunstner, der placerer sig selvsikkert og selvbevidst et helt andet sted end den stadig mere kommercialiserede mainstreamfilm. Det er det vedvarende favntag og opgør med det konventionelle, der adskiller Lars von Triers arbejde og har bidraget til at gøre europæisk film til noget særligt. Alle Lars von Triers film fremstår utroligt stærkt visuelt. Han er en fantastisk billedmager og som sådan har von Trier haft stor indflydelse på mange kunstnere."

Sonningvirðislønin verður vanliga latin annaðhvørt ár. Men í 2016 var eingin virðisløn. Tí hava tveir týðandi evropeiskir filmsleikstjórar fingið hana slag í slag.




9.1.18

Dreymar við havið til Göteborg


Eftir Tromsø í Noregi, sum eftir atgongumerkjasølu er hin størsta filmstevnan har í landinum, fer Sakaris Stórá við filminum Dreymar við havið á hina allarstørstu norðurlendsku filmsstevnuna. Tað er Göteborg Film Festival, har føroyski filmurin er við í skránni Nordic Lights.

Svenska filmsstevnan byrjaði varisliga í 1979. Í dag verða umleið 450 filmar úr 80 ymisum londum sýndir í 10 dagar um mánaðarskiftið januar-februar. Hvørt ár vitja fleiri enn 160.000 filmshugaði fólk á stevnuni, sum tí er av týdningarmestu filmssølumarknaðum á okkara leiðum, siga framleiðararnir. Høvuðsvinningurin, sum er ein millión svenskar krónur, er harumfrmat størsta filmsvirðisløn í heiminum.

Dreymar við havið var á trimum filmsstevnum í 2017, eftir at hava gingið fyri fullum húsum í Havnar Bio, har Filmsfelagi skipaði fyri frumsýning 6. september.

Framleiðararnir fegnast um góðu móttøkuna, filmurin hevur fingið bæði í Føroyum og uttanlands, og tey gleða seg til enn fleiri sýningar í 2018.

8.1.18

Frá ellisheimi til spælipláss


Í gjár varð ein filmur úr Føroyum lagdur á YouTube við heitinum Dreamwalkers. Upphavsmaður er hin 28 ára gamli Chris Eyre-Walker, sum er úr Belgia, men býr í Avstralia.

Saman við fýra niðurlendingum var hann í Føroyum í fjør, at ganga á línu, highlining.

Tey tosa um the hostel, tá tey í kavanum leggja á oynna í bili. Sum frálíður svinnur kavin, og tey ferðast ymsa staðni í landinum og møta onkrum fólki eisini.

Chris, sigur, at hetta er fyrsti adventure filmur hann hevur gjørt. Í oktober vísti hann filmin í Banff í Kanada, har ein fjallafilmsfestivalur er hvørt ár ta ársins tíð.

Júst hetta sermerkta uppáfinnsemið, so sum ein fjallafilmsfestivalur í Banff, er gull vert fyri einar framtíðar Føroyar. Men ávegis til einar betri fungerandi Ferðavinnuføroyar kunnu vit eisini verða nøgd við ein fjallafilm sum Dreamwalkers, ið varar knappan hálvan tíma og liggur opin at síggja á netinum.

Lætta atkomuligheitin ber eisini boð um ein kommersiellan heim, har alt er til sølu, bara ein sponsor finst. Av teimum er Haglöfs hin sjónligasti við jakkum, stivlum og ryggsekkjum, ja og so Motorola. Í einum køki møtast tey at smakka turt kjøt, tvøst og spik. Tá eru fremmandafólkini í Dreamwalkers-troyggju, meðan føroyski verturin er í North Face troyggju, kappingarneytanum hjá Haglöfs.

Hvør av øðrum liva má, og heldur tú, at til ber at sleppa undan so sjónligum sponsorum, at menniskjan er mest sum ein livandi reklamusúla her úti í berligu oyðuni, so er at trúgva umaftur. Eg vil siga, at lukkutíð hava sponsorar lívgað fólk sum Chris, so hann kann koma higar at varpa ljós við fullari kraft á eitt land, sum fyrr var eitt kollektivt ellisheim við onkrari hissini kvøldsetu fyri hin vitjandi, men sum nú eisini er vorðið eitt aktivt spælipláss við ørandi hæddum og ræðandi útsikt.

Gamaní er tað ivingarsamt, um øll skulu sleppa at bora og seta boltar og jørn í hvørja hellu, bara fyri at ganga á línu um eina gjógv, sum í sjálvum sær er ein høpisleys gerð. Men eg giti, at YouTube filmurin hevur sterka atdráttarmegi hjá teimum, sum hætta sær at ganga á línu í hæddunum í hesum evarska lítla landi, har eingin av teirra javnlíkum hevur verið fyrr. So sterka, at striktar fyriskipanir mugu gerast, um tær ikki longu eru gjørdar, so hvør fjallaklintrari ikki fer at bora í klettarnar, so alt losnar og dettur oman av tromini. Tí fjallaklintrar og -klatrarar eru manisk fólk eins og øll onnur, ið eru bundin av plágandi totaliterum manium at ganga uppa á hvønn tind, tjekk, og kunnu illa síggja ein klett, uttan tey og øll í teirra fylgi partú skulu klatra upp um hann, ístaðin fyri at ganga á sløttum uttan um klettin. Hæddin er rúsurin.

Stuttligt at síggja, at Føroyar flyta seg úr passivu dvalastøðuni sum ellisheim eitt stutt summarskeið, til eitt aktivt spælipláss fyri ferðafólk í øllum aldri, eisini um veturin. Stuttligt, bara tey hava myndtólið við og duga at handfara tað og leggja úrslitið á ein sjónligan opnan stað. Sum eitt nú Chris Eyre-Walker. Estetiskt er tað gott fyri okkara sjálvsmynd í cyberspace, haldi eg. Men eisini tí at vit fáa eyga á teir sponsorar, sum til dømis Olympus, ið vilja stuðla Føroyaferðum hjá professionellum highliners millum fjalla, bara tey hava eygað og myndatólið við.

5.1.18

Fake News er ársins orð


Millum fajitas og fakement finni eg fake news í nýggjastu útgávuni av stóru ensku orðabókini hjá Collins, Collins English Dictionary. Tað er ársins orð, siga tey, og greiða soleiðis frá nýggja navnorðinum:


Grundgevið verður soleiðis fyri, hví hetta er ársins orð í enska heiminum í undanfarna ári:
It has been derided by the leader of the free world and accused of influencing elections, but ‘fake news’ is today legitimate news as it is named Collins’ Word of the Year 2017. The word saw an unprecedented usage increase 365% since 2016. As defined by Collins, ‘fake news’ means “false, often sensational, information disseminated under the guise of news reporting”...The associate of ‘fake’ with ‘news’ started out in the field of comedy, as exemplified by shows such as Jon Stewart’s The Daily Show and Chris Morris’s The Day Today, but around 2005 the term began to be applied to false news stories that were circulated with malicious intent rather than as satire. During the 2016 US presidential campaign pundits noted the large number of websites broadcasting false stories about the candidates under the guise of news. Then in January 2017 Donald Trump dismissed reports from the CNN news agency about his alleged links with Russia as ‘fake news’. Claims that potentially damaging stories were ‘fake news’, and enquiries into the proliferation of such stories were a major part of the news agenda in 2017. 
Altso, er tað nú staðfest fyri fyrstu ferð, at til er eitt illavorðið fyribrigdi, sum vil forføra lesaran, lurtaran og hyggjaran, tí orð eru makt, og lygn er størri makt, og tøgnin er hin allar størsta tríeinigheitsmaktin í fjórða statsvaldinum yvirfyri miðlabrúkaranum, sum er ein tabula rasa, eitt tómt kar, without built-in mental content, sum Wikipedia sigur.

Miðlaframleiðararnir og sosialu agentarnir eru farnir at brúka orð til at benda og snara, ella bara yvirtrumpha øll við bara at tiga. Tað var journalistiska sannkenningin í tí Harrans ári 2017.

Nýggjasta er, at Kringvarpið kunnger ein lista yvir danskar politikarar, sum frá í dag kunnu mutrast. Tveir teirra eru føroyingar.

Fyrrakvøldið sá eg spildurnýggja bretska satirufilmin The Death of Stalin saman við gamalkommunistum í Havnar Bio. Øll tey møttu flentu og nikkaðu. Ikki bara tá fundur var í ovastu ræðslusovjettini, og eingin visti, hvør eltibløðra nú var fallin í ónáði, men eisini tá eftirgjørdu og primitivt retusjeraðu bíløtini hjá Stalinpressuni vóru víst í endanum.

Akkurát hesi søguligu bíløt, har persónar verða strikaðir ella settir inn í nýggjar propagandamyndir, sum heimspressan og bókaforløgini tá endurgóvu í einum vælskipaðum, ritstýrdum og løntum tíðindameldri, fær meg at undrast. Halda journalistar og forleggjarar at fake news er eitt nýtt og núuppfunnið fyribrigdi?

Nú blívi eg ordiliga bangin.

Um hesi fólk veruliga halda tað, so hava tey ikki lisið sovjettiska søgu og enn minni sæð The Death of Stalin.


4.1.18

Vinnur Loveless?


Um Filmsfelagið var ein veddingarfyritøka, so hevði felagið satsa allar pengar uppá russiska filmin Loveless hjá fremsta leikstjóranum har í landinum, Andrey Zvyagintsev. Russisku heitini eru Нелюбовь og Nelyubov. Í øðrum lagi hevði Filmsfelagið satsað uppá svenska filmin The Square og í triða lagið uppá suðurafrikanska filmin The Wound.


Tá Oscarhandanin verður seint sunnukvøldið 4. mars í ár, hava allir tríggir filmarnir verið vístir her heima. The Wound á Faroe Islands Minority Film Festival í Perluni í Havn í september í fjør, The Square í Filmsfelagnum í Havnar Bio hin 29. november í fjør og Loveless á sama stað hin 17. januar í ár.


Omanfyri og niðanfyri eru fimm plakatir fyri sama film, Loveless úr Russlandi.

Filmurin er í uppskoti at vinna Golden Globe Award sunnudagin 7. januar og er enn millum teir níggju, sum eru í uppskoti at verða besti útlendski filmur á 90. Oscar-hátíðarhaldinum, ið verður sunnukvøldið 4. mars, ein hálvan tíma fyrr enn í fjør.


Týsdagin 23. januar verður kunngjørt, hvørjir fimm eru eftir í hesi kapping, sum 92 lond hava sent filmar inn til, seks teirra fyri fyrstu ferð. Filmsfelagið vísur Loveless mikukvøldið 17. januar kl 20. Tá fer Alina Jespersen at innleiða sýningina. Hon er úr Voronezj í Russlandi og er gift til Havnar.


1.1.18

Gott nýggjár!

Gott nýggjár! Í Tórsbyrgi hevur øll árini, síðan fólk fluttu inn her í 1976, verið vanligt at hava nýggjárshald. Í dag varð byrjað við barnatiltaki klokkan fimm í brekkuni frá hitamiðstøðini í elsta eigarafelagnum niðan móti Lágargarði, sum lat upp í 1987. Klikk á myndina omanfyri og hon verður eitt krubbuspæl.


Við trygdarútgerð fokusera børnini í Tórsbyrgi saman við mammum og pápum á, hvussu alt skjótbært fæst at bresta best hetta gamlaárskvøld í Tórsbyrgi.


Og omanfyri øllum er bálmeistarn, Jón, sum í hesi løtu hevur set seg inn í gomlu smáttuna í brekkuni beint undir Lágargarði.


Fyrr um dagin er gjørt klárt til kyndlagonguna hjá teim vaksnu, sum byrjar klokkan ellivu um kvøldið. Her sæst, at millum jólahurðanna standa kyndlar. Kanska forða teir fyri at nýggjar dyr verða opnaðar. Hvør veit.


So byrjar kyndlagongan hjá teim vaksnu, nú klokkan er farin av midnáttarellivu. Nú er at ansa eftir leidningum og takskeggi, so kyndlarnir ikki festa í.


Eyðdis undir reyðum hatti er fremst fyri í kyndlagonguni niðan gjøgnum gøtuna.


So fara vit til gongu niðan eftir parkeringsplássinum og runt um hornið, har gøtan er fram við fótbóltsvøllinum og runt alt økið, so vit eftir gøtuni síggja oman á gamla Bukkevald og beint út í hav, sum dúvar spakuliga í tí fjara. Nú er Unn fremst fyri.


Mitt í Tórsbyrgi, undir vegginum hjá Maluni og Heðin, kemur Eyðun úr hjallinum og steðgar gonguni við einum snapsi.


So ganga vit víðari oman millum hjállarnar. Her er Álvur fremstur framman fyri nummar seytjan.


So fara vit sum vant oman millum húsini í Tórsbyrgi, men hesu ferð eitt sindur longur oman eftir trappunum og eftir gøtuni fram við Boðanesheiminum.


So møtast vit við vaksnamannabálið, sum Gunnleivur og Martin hava fest í.


Fólk møtast við kyndlunum, tey hava fingið í hitamiðstøðini, har gongan byrjaði. Nú syngja tey tjóðsangin.


Tá fyrsta ørindi er sungið, kasta tey kyndlarnar á bálið.


Meðan bálið brennur beint fyri midnátt, er mangt at skifta orð um.


Tá klokkan slær midnátt bjóðar Jógvan ett glas av sjampanju í hitamiðstøðini.


Eigarafelagið hevur borðreitt við kransakøkum.


At enda syngur Gunnleivur fyri "Boðar tú til allar tjóðir". Vit ynskja øllum eitt gott nýggjár úr Tórsbyrgi, nú øll fara í ymsar ættir.