21.12.14

Jól á Reinsarínum


Kvøldið fyri stytsta dag, leygarkvøldið 20. desember, savnaðist ein rúgva av fólki til konsert við Bjøllubandanum, sum vit kenna við bossanovataktum frá Gekkakvøldum í sjónvarpinum, og ikki minst solistum í Reinsarínum niðast í Tórsgøtu. Aftaná var konsert við Gretu Svabo Bech, Teiti og strúkarum uttandura og ókeypis í einum tjaldi í túninum yvir ímóti Perluni.

Bjøllubandin, sum er húsorkestur á trimum jólakonsertum í Reinsarínum, eru Benjamin Petersen, Knút Háberg Eysturstein, Per Ingvald Højgaard Petersen og Mikael Blak. Eftir ein lívligan og stuttligan jólainngang, kom fyrsti solistur á pallin, helvtin av AVE, Petur Pólson.


Tað góða við konsertunum í Reinsarínum er, at tær eru so stuttar. Langar konsertir hava altíð eitt deytt punkt og gerast tí lættliga møðsamar. Soleiðis er ikki í Reinsarínum. Tað er stutt og greitt, og matsjar væl til berliga hølið. Petur sang tríggjar væl valdar sangir til høvið og hevði sum altíð nøkur fyndarorða at siga millum sangirnar. So kom henda daman á pallin.


Tað er Kristina Skoubo Bærendsen, sum mest er kend i countrysjangruni, men eisini megnar rokk, soul og gospel, og er ikki sørt undirhaldandi uppá ein direkta máta, sum altíð er sjarmerand. Eftir eina løtu skoðar honn út í fjøldina at finna pápan.


Jú, har var hann, countrycroonarin við mest spældu jólasangunum, Alex Bærendsen. - Kom upp á pallin!


Tey bæði byrjaðu við eini spilllivandi Patsy Cline og Jim Reeves duett. Og hin framfýsna Kristina argaði smædna pápan, ið sum fráleið helt løtuna vera stuttliga.


At enda var felags jólasangur í Reinsarínum, har mongu áhoyrararnir eisini sluppu at syngja saman við Peturi, Alex og Kristinu. Og sum sæst á myndini, avdúkaði Petur aðra av stóru fyrimyndunum, tá um tónleik ræður.


Undur heitinum Ert tú til Green var Greta Svabo Bech á pallinum í túninum millum Reinsaríið og Perluna. Ein spælistaður, ella bara pallur, sum á hesum staði riggar væl, í hvussu er nógv betri enn parkeringspláss.


Eftir hugtakandi multitalentið Gretu Svabo Bech, komu Høgni Lisberg og Jens L. Thomsen úr Orka á pallin at spæla tekno í tjaldinum.


So kom Teitur á pallin í reyðari nissuhúgvu, við øllum teim góðu sangunum og ikki at gloyma øllum strúkarunum.


Eitt konsertkvøld við so gávuríkum ungdómi, ja og onkrum aldrandi eisini, at eg havi ikki orð fyri tí. Gott at pallar aftur finnast í miðbýnum og ikki minst at fólk savnast um teir, pallarnar við øllum talentunum, ið natúrliga ferðast um øll mørk. Og so ein túr inn á Irish Pub har henda stuttliga talva sigur góða nátt í einum veiðimannasamfelag.



20.12.14

FedEx um Føroyar: I’m horrified


FedEx er heimsins størsta og skjótasta flutningsfelag. Men ikki øll lond eru til reiðar at taka ímóti so vælsmurdum flutningi. Eitt nú slow landið Føroyar.

Útvið fýra ár havi eg fingið pakkar frá einum altjóða bókaforlagi, HarperCollins, sum helst eisini er heimsins størsta. Tí brúka tey altíð ein professionellan speditør, FedEx ella líknandi, og rinda í dýrum dómum, so alt kemur fram í røttu tíð til rættan móttakara, sum í hesum føri situr í Føroyum og skal góðkenna tilfar úr Glasgow, innan tað verður prentað í Hongkong.

Í hesi fýra ár hevur nevnda forlag sent pakkar, til dømis eitt proof print pappírsrull at góðkenna, innan ein ávísan klokkutíma ein ávísan arbeiðsdag. Men í øllum hesum førum, og tað hundrað prosent, ja 100%, er eingin av pakkunum komin á mítt borð uttan fjant, fjas og roks. Ikki ein einasti ein. Tá tosað verður um altjóðagerð, enntá við øllum heiminum sum arbeiðsevni, er tað eitt sindur snópisligt at vera føroyingur. Havi hug at senda Ben Arabo í Sjá ein vinarligan tanka og reiðiliga tað.

Í London og Glasgow haðani flestu pakkar frá hesi fyritøku eru sendir, undrast tey yvir hetta óframkomiliga pakkaland, Føroyar. Alt, sum ber til í øllum heiminum, ber ikki til í Føroyum. Ikki bara so hissini ein tilvildarligan dag, men aldrin. Ikki ein einasti pakki. Ongantíð.


Einaferð varð góðkenningarprent, proof print, av einum veggjakorti av øllum heiminum sent higar við FedEx. Tá evstamark nærkaðist og avsendarin einki hoyrdi úr Føroyum, spyrja tey, nær eg ætli mær at góðkenna senda prentið. Eg veit einki um pakkan, eitt rull, sum langt síðani skuldi verið á mínum borði, og spyrji tí, hvat tey meina við. Fái straks eina slóð til talgilda tracking, sum svart uppá hvítt vísir farleiðina hjá pakkanum úr London. Hann hevur verið í Føroyum í fleiri dagar, og er farin avstað aftur, uttan at nakar veit av. Sølustjórin hjá altjóða bókaforlagnum øtast í London og sama gera tey hjá FedEx í sama býi. Ikki minst yvir óhøvisku avgreiðsluna hjá Modultransport í Kastrup, sum alt ov seint og fyri hópin av eykagjøldum, kvøldgjøldum, úrtíðargjøldum og útberingargjøldum vil senda mær vøruna aftur til Føroyar við Norlink tá allar freistir longu eru farnar. Eg noyðist at halda meg til eina skermmynd á telduni, tí einki pappír, proof print, kemur fram. Eg øtist. Vit øtast. Øll øtast. Men einki er at gera. Vøran kom ikki fram til tíðina. Aftaná er alt ov seint. So miskunarleys er tilveran og arbeiðsdagurin. Aftaná er alt ov seint. Soleiðis skrivar FedEx um akkurát hesu hending: 

I’m horrified to read the comments below, we ship proofs like this via FedEx at extra expense precisely because you can usually rely on them for an exemplary service. I can see from the tracking that it is showing as being in Torshavn on Wednesday prior to the estimated delivery of Friday (today) - I can’t imagine it’s exactly a large place so can’t see why it wasn’t delivered then. There certainly shouldn’t be anyone trying to add extra fees for delivery when we’ve paid for it all. I’ll raise this now with FedEx and see what they have to say about it, the online tracking shows the parcel as being back in Denmark this morning but still shows an estimated delivery of Friday which I can’t see how this can now happen.



Nú komu aftur tveir pakkar, sum hava ligið hjá Taks í snøgt hundrað dagar, ja 100 dagar, tí teir kundu ikki avgreiðast. Tað sigur Taks í tveimum brøvum við váttan frá tollara. Niðasti upplýsingar sigur, at pakkin inniheldur bøkur. Uttan á øllum umrøddu pakkum stendur, this package contains books, innihaldið er bøkur. Hvør er so trupulleikin? Førleikin at lesa? Førleikin at lyfta? Førleikin at bera? Førleikin at veita tænastu? Nei, eg bara spyrji. Bøkur eru bøkur. Eisini í pakkum hvønn einasta dag í árinum, sum nú er farið at halla. Men enn er vón fyri føroyskum skrankapávum. Sigst, at eitt nýtt ár er beint handan hornið. Alt tað besta verður ynskt skrankapávum í nýggja árinum. Haldið fast um eftirlitið og forðingarnar, tí Føroyar eru vissuliga verdar at verja. Og so eru tær so smáar eisini. Tað er at vera tvífalt á varðhaldi. Gott nýggjár allir skrankapávar. Hvørt ár er framtíðin í tykkara hondum. 


18.12.14

Eitt-null til okkum


Tihpany Blot hevur gjørt ein franskan stuttfilm um Sea Shepherd í Føroyum í summar. Heimagjørdi karmurin um søguna er hin rætttrúgvandi trúboðarin, sum úr heimsins nalva, París, verður sendur til enda jarðarinnar at kristna mest heidnu mensku á jørðini, ómentaða føroyingin. Franska trúðarlyftið eydnast í støðum, men annars hendir mest sum einki. Filmurin varir í 12 minuttir og einasta av avgerðandi týdningi, point of no return, er, at umborð á einum av fremmandu smábátunum fæst ein av fronsku krossfararunum at siga, at í Føroyum er Sea Shepherd ímóti fjøruti túsund fólkum, sum samskifta teirra millum. “Hetta er sum Dávid móti Goliat” sigur kroysti viðhaldsmaðurin hjá Sea Shepherd. Og so síggja vit fullar og óðar føroyingar, sum verða kliptir inn og út úr søguni, sum eitt próvfast dømi um at her býr minni ment fólk, sum gamaní ikki vil taka við trúgv í fyrstu atløgu, men sum vissuliga hava tørv á umvending og tað skjótt. So missiónin er ikki heilt liðug. Einasti umvendi føroyingur er Ingi, sum tosar við Pamelu, ið er blivin dekan og snjøll á gamalsaldrinum. Haldi, at franska stuttfilmspropagandaðin gevur Føroyum eitt stig og fransum einki. Tey siga jú sjálvi, at vit eru Goliat og enntá duga at samskifta okkara millum. Tað hevði fransurin ikki væntað. Eitt-null til okkum.

17.12.14

Geytamyndir


Her eru nakrar Geytamyndir, sum Ditte Mathilda Joensen tók í Norðurlandahúsinum hóskvøldið í farnu viku. Omanfyri síggjast tey í dómsnevndini, Jan Berg Jørgensen, Sif Gunnarsdóttir, Silje Engeness, Marjun Niclasen og eg sjálvur. Niðanfyri síggjast fotografurin Ditte og verturin Finnur Koba í eini dupultari sjálvsu, silent movie style.


Og her hevur linsan hjá Ditte fangað Bjørn Kalsø og meg sjálvan í forhøllini meðan atkvøtt verður. Tað er altso mentamálaráðharrin til vinstru.


Og meðan atkvøtt verður um Áskoðaravirðislønina, fáa fólk ein reyðjólaligan og kosmopolitiskan Geytadrykk.


Tá starvsfólkini í Norðurlandahúsinum hava talt allar atkvøðuseðlarnar upp, er vinnarin funnin. Og tað er Helena Dam á Neystabø, forkvinna í Mentunarnevnd Tórshavnar býráðs, ið kunngerð og letur vinningin, sum er 15.000 krónur.


Og so var at kunngerða filmin og virðislønarmóttakaran, sum ein einmælt dómsnevnd hevði gjørt av skuldi fáa Geytan 2014. Tað gekk eitt sindur striltið at lesa motiveringina, tí upplesarin var so rørdur. Antin er hann ikki vanur við mikrofonir, ella hevur hann ikki gingið á prestaskúla, og dugir tí ikki at stýra røddini. Her sæst Oscartrio'in Finnur, Marjun og málleysi upplesarin.


Tað løgna hendi, at bæði áskoðarar í Høllini í Norðurlandahúsinum hetta kvøldið og Geytadómsnevndini vóru samd um vinnaran: Skuld hjá Heiðriki á Heygum. Christa Reynheim tók móti vinningunum.


Foreldur og familja hjá Heiðriki vóru eisini til staðar í Høllini, tá allir filmarnir vórðu vístir, og vinnarin at enda varð kunngjørdur. Frá vinstru Bjørn, Beatrice, Birgit og Rúna á Heygum. Til lukku!



Stóra jólabókin hjá Bo Bedre


Tá stóra norðurlendska jólabókin hjá Bo Bedre kemur út, er høvundurin aftur í ár føroyskur. Tað er Elisabeth Kruse, omanfyri, sum rekur fyritøkuna Glotti, ið selur tekst, myndir og uppskriftir um sniðgeving til norðurlendsk bløð og altjóða forløg. Her er ein opna úr nýggju jólabókini um at prýða norðurlendska jólaborðið.


Í Føroyum er sjáldsamt at bøkur verða prentaðar í stórum tali. Hægstu upplagstøl eg veit um eru 3000 eintøk. Tað er tó lítið í mun til bókarúgvuna hjá Bo Bedre, sum prentar jólabókina í 500 000 eintøkum, ein hálv millión. Helst er hetta hægsta upplagstal á danska bókamarknaðinum. Jólabókin, sum Elisabeth aftur fer at gera næsta ár, verður givin út í Noregi, Svøríki, Finnlandi og Danmark, og forlagið Gyldendal hevur aftur í ár keypt bókina til teirra haldarar. Í bókini eru nógvar uppskriftir úr gerandistilfari, millum annað hvussu tú gert eina jólastjørnu úr mjólkapakkanum.


Bo Bedre er mest lisna danska tíðarritið. Blaðið kemur eina ferð um mánaðin og skrivar um innrætting, desein og handilsvørur til íbúðina. Skrásetta upplagstalið er 88.000 og Galluppkanningar vísa at 654.000 fólk lesa blaðið hvønn mánað. Tað er forlagið Benjamin Media A/S, sum svenske Bonnier samtakið eigur, ið gevur Bo Bedre út í Danmark og síðani 2003 eisini í Noregi. Í Bo Bedre nummar 1 og 2 í 2015 hevur Elisabeth sonevndar styling uppgávur við møblum. Í nýggju jólabókini eru eisini einfaldar uppskriftir at klippa ymiskt til jóla.


Í jólakavanum skal norðurlendski lesarin eisini hugsa um fuglarnar. Skotið verður upp at taka feitti av jóladunnuni, blanda tað við korni og berum, ið er egnað til fuglaføði, rulla alt saman og hanga tað út í einum Pluto-fugli.

At enda kunnu nevnast allar tær føroysku køkurar, sum Oddvør Skarðhamar úr Havn og tær báðar Elisabeth Akursmørk og Johanna á Tjaldrafløtti úr Klaksvík hava gjørt til nýggju jólabókina. Væl gagnist og góðan arbeiðshug!




14.12.14

Ida er besti filmur í Evropa


Besti filmur í Evropa í ár er pólski IDA, ið er hin fyrsti á skránni hjá Filmsfelagnum í Havnar Bio 7. januar 2015. Eisini leikstjórin, Pawel Pawlikowski (f.1957) varð kosin besti leikstjóri í Evropa í ár. Tað var í Riga at 27. evropeiska filmshátíðin varð hildin í gjár.


At pólskur filmur hevur nakað serstakt at bjóða, ikki minst tá fotograferingin er í heimsins bestu litum, sum eru svartir og hvítir og í øllum teim skuggum, sum er har ímillum, fingu vit eina greiða ábending um í spennandi stuttfilminum hjá Franklin Henriksen, Pódroznik, ið var ein av teim tíggju, sum í ár kappaðust um Geytan í Norðurlandahúsinum.


Filmarnir í Filmsfelagnum í januar og februar eru ein pólskur, ein russiskur, ein bretskur, sum eisini vann eina evropeiska filmsvirðisløn, og ein svenskur, ið var við í kappingini um besta norðurlendska filmin ár. Allir fýra filmarnir vóru í uppskoti at vinna fremstu evropeisku virðislønirnar í ár. Tað eydnaðist sum nevnt tveimum teirra. Teir fýra úrvaldu filmarnir eru kunngjørdir á heimasíðuni hjá Havnar Bio undir heitinum Filmsfelagið. Atgongumerkjasølan er longu byrjað. Væl møtt!

13.12.14

Atlas í Leikalund


Í dag var tunnilsdagur og jól úti í Klaksvík. Í Leikalund varð nýggja atlasið hjá Námi lagt fram og sett til sølu, eins og nýggju veggjakortini. Omanfyri er Oliver Joensen frá Norðlýsinum komin inn á gólvið og er serliga fegin um opnuna um føroyska landgrunnin, sum Martin V. Heinesen og onnur á Jarðfeingi stóðu fyri.


Fleiri vóru møtt at hoyra ritstjóran, yours truly, greiða frá um, hvussu valið fall á HarperCollins og ikki nakað annað av teim ovurhonds mongu bókaforløgum, sum eru á dagsins marknaði við innbundnum papírsatlasum, sum blaðast kann í.


Í gomlu handilsbúðini hjá I.C. Isaksen, har eg fyrstu ferð smakkaði grønt lime súltutoy frá Roses í 1978, fáast nú undir navninum Leikalund eins sjáldsamir lutir, sum til dømis hesar báðar postalínsdukkur í føroyskum búnað.


Í næsta rúmi er Jan Nystrøm, sum hevur framsýnnig við tekningum, tekniamboðum og egnum teknifilmi. Hann bjóðar eisini keks og altskyns ostar. Leskiligt meðan jólaperurnar glampa í vindinum uttanfyri og Jógvan Andrias skeinkir kaffi.


Í millumgongini inn til Spaniastovu vísur Heri Schwartz Jacobsen film, sum ikki bara er smalur og svart-hvítur, men ordiliga smalur, bara átta millimetur. Hugnalig høli við nógvum møguleikum, har úti í Klaksvík.


So koyri eg suður aftur og fái tvey krov frá starvsfelagnum Sigfríði Abrahamsen. Hann býr á Eiði og seyðurin hevur gingið í Kollinum. Gamlaárskvøld verður tað gott at koyra í pottin.