10.2.16

Hetta er blivið til eina eind!


Teldutala

- Hetta er blivið til eina eind, segði tingmaðurin, fyrrverandi tingformaðurin og landstýrismaðurin, sum legði Útvarpið og Sjónvarpið saman fyri tíggju árum síðani. Í so máta má man siga, at ætlanin eydnaðist til fulnar. Men tó, skilnaður skal verða millum tíðindaframleiðsluna. Hon skal ikki takast við í hesa samanlegging, men fara í kapping, longst frá hvørjari aðrari. Kanska tveir nýggir fjølmiðlastovnar, útvarpstíðindredaktiónin í Norðoyggjum og sjónvarpstíðindaredaktiónin í Eysturoynni ella øvugt. Ein interessant abstraktión, at leggja saman og tó skilja sundur í tí landi, sum helst hevur fæst útbúnar journalistar í journalistastørvum og nú skulu manna tvær redaktiónir í sama karmi. Skilji hvør, ið lurta vil. Nú tingmaðurin varð so vinaligur at gera vart við, at tíggju ár fara at vera umliðin síðan hetta høpisleysa inntriv, at oyðileggja Útvarpið fyri at bjarga einum donskum og nú norskum provinssjónvarpi, sum av og á sendir Dag & Viku í nakrar minuttir og kallar tað flaggskip, fari eg at ynskja mær hetta á føðingardegnum: Meða vit spæla Ingen Regning við Peter Belli, lata vit alt ganga aftur. At Útvarpið aftur verður Útvarpið og Sjónvarpið verður tann viðfáningur, tað var tá. Lat okkum fáa eitt ordiligt Útvarp aftur. Tað er mítt tíggjuáraynski, nú løgtingsmaðurin helt tíggjuáraføðingardag í tinginum og minti meg á tað. Einki meir. Og takk fyri áminningina.

Zacharias Heinesen: Føroyskur mosaikkur


Í tíðindaskrivi frá Listasavni Føroya í dag verður boðið til almenna upplating í Savninum fríggjadagin 12. februar kl 16. Tá letur framsýningin Zacharias Heinesen. Føroyskur mosaikkur upp.


Framsýningin, sum er opin til 10. apríl, er retrospektiv og vísur eitt úrval av listini hjá Zacharias Heinesen frá endanum av 1950'unum til í dag. Hin 19. juni í ár verður Zacharias 80 ár, og dømi um nógva virksemið hjá honum er framsýningin, sum var í Gamla Seglhúsinum í Klaksvík í august, har tær tríggjar myndirnar av honum eru tiknar, Heystframsýningin á Skipasmiðjuni í Havn, og nýggjastu gávuprent til limirnar í Steinbrá, sum Zacharias gjørdi, tá hann arbeiddi við stórum verkum í Steinprenti fyri jól.


Zacharias Heinesen hevur arbeitt við nógvum miðlum ígjøgnum árini, men á framsýningini í Listaskálanum eru oljumálningarnir í miðdeplinum, umframt brotamyndir úr viði, eins og landslagið er berandi myndevnið.


Í innbjóðingini til framsýningina, sum letur upp fríggjadagin, skrivar Nils Ohrt, savnsleiðari, soleiðis:

Zacharias Heinesen (f. 1936) er the Grand Old Man í føroyskari myndlist, skjótt 80 ára gamal og framvegis virkin. Fyri mong eru hansara landslagsmyndir ein dragandi syntesa millum føroyska náttúru og modernaða myndlist, við teirra dámi av einum koloristiskum mosaikki.


Í málninginum omanfyri, Sól og tám, Haldórsvík frá 1987, vísur listin hjá Zachariasi Heinesen seg frá sínari allarbestu síðu. Í einum sprøklutum litspæli av bláum, reyðum og grønum flatum liggur bygdin sveipað í sól og tám. Litirnir eru um somu tíð tænari og harri. Á tann hátt endurskapa teir ein veruleika, ið kennist aftur, og samstundis mynda teir koloristisku flatarnir eina abstrakta kompositón.

At lýsa landslagið við bygdini sum ein prýðiligan mosaikk er tað stóra íkastið hjá Zachariasi Heinesen í føroyska list. Hann hevur gjørt tað í einum ótali myndum, síðan hann frá fyrst í 1980-unum fann seg sjálvan sum listamaður.

Við sínum flykrandi virknaði stendur myndin úr Haldórsvík í skuld til ta fronsku impressionismuna, sum eisini dyrkaði tað sólfylta támið og upploysnina av tingunum. Samstundis eru litflatarnir við til at strika undir dámin av flata og relieffi í myndini, so sum Cézanne og abstraktu eftirmenn hansara í franskari list vístu tað.

Eisini frælsið hjá litunum í mun til myndevnið hevur franskan uppruna. Men allan henda arvin hevur Zacharias Heinesen umsitið á sín egna hátt. Í hansara føroysku ”mosaikkum” eru sansing, kraft og fjølbroytni.

So sum í tí føroyska veðrinum eru litirnir stundum dempaðir, men Zachariasi Heinesen hóvar betur sól og stilli. Tá smílast Føroyar, men í myndini úr Haldarsvík eru tær nær við at læa, skrivar Nils Ohrt í innbjóðingini til framsýningina, sum letur upp í Listasavninum fríggjadagin kl 16.


Upplatingardagin fer Ólavur Jakobsen at spæla guitar, Nils Ohrt, bjóðar vælkomin, og Elisa Heinesen fer at seta framsýningina. Umframt at Savnið bjóðar ábit, verður bókin Zacharias Heinesen - Føroyskur mosaikkur løgd fram. Søluprísurin er 225 kr, men henda dagin fæst bókin fyri 150 kr.



9.2.16

Hvussu fáa vit fólk at gjalda fyri nettilfar um mentan?


Teldutala

Her er eitt boð: Mikrozinet er heitið á nýggjastu og minstu net-útgávu, sum gjaldast skal fyri í øllum Cyberdanmark.

Fyri 15 kr, ja fimtan krónur um mánaðin, havi eg við gleði roynt nýggjastu net-útgávuna av danska mentanartíðarritinum Mikrozinet.

Har skriva tey fýra Bo Green Jensen, Fredrikke Lett, Søren Staal Balslev og Andrea Hejlskov um tað nýggjasta innan film, tónleik, sjónvarpsrøðir, telduspøl, bókmentir og annað mentanarligt, sum tey ikki kunnu halda seg frá at skriva eina hvassa og kvalifiseraða meining um beint nú. Við stjørnum í endanum, so sum siður er í pressuni.

"Tað er so stuttligt at skriva," sigur Bo Green Jensen, sum til gerandis ummælir film í Weekendavísini og gevur út eina rúgvu av bókum í egnum navni, sum Først er jeg drengen, ið kom undan jólum og longu er uppseld. Her fer hann at skriva mest um tónleik.

Nýggjastu greinar í Mikrozinet eru um biograffilmin The Danish Girl og heimildarfilmin Peggy Guggenheim: Art Addict, og um nýggju ævisøguna og fløgusavnið hjá Elvis Costello, sum gjørdi hetta sitatið hjá Martin Mull kent í allari verðini: "Writing about music is like dancing about architecture."

However, eg viðmæli Mikrozinet uppá tað heitasta, og vil samstundis vísa á eina gongda leið, at geva út eitt kvalifiserað og tíðarbart tíðarrit um mentan á netinum, sum gjaldast skal fyri.

Roynið tað!

8.2.16

Grýlur í Havn


Henda grýlan við reyðari nøs hevur staðið stird á Tinghúsvøllinum um vikuskiftið. Álmanakkin sigur, at í ár er føstulávintsmánadagur 8. februar. Næstu tveir dagarnir eita grýlukvøld og øskudagur.


- Í dag er føstulávint fyrst og fremst ein barnaveitsla. Tað ræður um at lata seg í grýluklæði, og at ganga grýla. Skúlar og barnagarðar kring landið skipa fyri tunnusláing, har kattakongurin ella -drotningin fær krúnu. Kanska fær vakrasta grýlan eitt gávukort úr einum handli. Men hví halda vit føstulávint, spyr temasíðan hjá Námi um føstulávint og gevur fleiri uppskot um undirvísingargongdir í fólkaskúlanum, heilt frá at gera gekkaskortar og grýluklæði heima, sláa tunnu í Sumba, og at lesa um Grýluna í Stapa, sum er spennandi stuttsøgan hjá Williami Heinesen fyri tey elstu.


Millum tær mongu grýlurnar vóru hesar níggju í durinum í kvøld. Eftir dagsins grýlumóta vóru tær vælklæddar og vælmæltar, og dugdu eisini sjáldsama væl at posera, serliga tær fremstu. Og so struku tær avstað aftur, einglaveingjaðu grýlurnar í eysturbýnum í Havn.


Og so komu nakrar groovy rock'n'roll grýlur, har Ziggy Stardust frá 1973 helst var hin flottasta. Tað er hon, sum hyggur í spegilin niðanfyri.



Hvat er ein góður filmur?


Onkuntíð er tað, sum um filmur kann stigbendast. Fyrstu ferð tú sært ein film, sigur hann tær lítið annað, enn at vera óunnuligur, aðru ferð er hann góður, triðju ferð betri, og tá tú sært hann fjórðu ferð, hava so nógv onnur sæð hann, teirra millum filmsummælarar, sum tú plagar at lesa, at tá sært tú filmin við nýggjum eygum millum fólk tú kennir í heimligum biografi.


Soleiðis var við danska filminum Under sandet, sum viðger tíðina eftir kríggið, tá týskir tannáringar vórðu settir at rudda minur í danska sandinum við jútsku Vesturstrondina. Teirra egnu naziminur.

Fór at hyggja eftir filminum í týska býnum Lübeck í fjør. Valdi størsta biografin, bara fyri at merkja stemningin, hvussu javnaldrandi týskarar fataðu hesa søgu. Kanska fekk eg eitt orð ella tvey av filmaða hermótinum. Men tey vóru fálig. "Yes, we know the history and have to live with it", fekk eg ein at siga. So varð lok lagt á hatta kjakevnið. Ikki eingang á barr bar til at tosa um henda film, sum eg sjálvur skúgvaði til viks sum tramuatiskt klaustrofobiskan og djúpt óunnuligan. Í hvussu er sambært týskarum.

Men nú kemur filmurin í biografarnar og fær fastatøkur á bæði áskoðarum og ummælarum. Ikki bara í Danmark, har hann er hin mest sæddi danski filmurin og vinnur allar Robert-høvuðsvirðislønirnar. Eisini í Göteborg savnast tey um henda filmin. Har vinnur Under sandet The Dragon Award sum besti norðurlendski filmur - eina millión svenskar krónur, sum er millum størstu filmsvirðislønir.

Dómsnevndini, ið telur Laurie Anderson og Christian Braad Thomsen, sigur, at:

"The award goes to a film which shows the tragic cycles of war, when the winners adopt the brutal techniques of the losers. A very intense, suspensful and beautiful film, which depicts the exploitation of children swept into war and that uncovers new facts about postwar Denmark. The winner of The Dragon Award Best Nordic Film 2016 is Land of Mine, by Martin Zandvliet."

Tá Filmsfelagið vísti danska filmin, sum hevur enska heitið Land of Mine í Havnar Bio 20. januar í ár, innleiddi Ole Wich sýningina. Orsøkin var, at sonur hansara, Peter Storm Wich, hevur arbeitt sum sound trainee á ljóðholdinum.


Her er talan hjá Ole innan sýningina í Havnar Bio:

"Krig er en svinsk affære. Alle der kommer forbindelse med krig, risikerer at få så mange buler i etikken, at de får svært ved at se sig selv i øjnene efterfølgende.

I 2. verdenskrig var Tyskland aggressoren og tilsidst taberen. Efterfølgende var alle enige om at pege fingre ad tyskere. Men ofte peger fingrene også i den anden retning.

Da krigen sluttede var der rundt omkring i Danmark 1100 flygtningelejre med 238.000 tyskere fra Østpreussen, Pommern og de baltiske lande. Alle var flygtet fra Stalins fremadtromlende Røde hær.
De var ikke populære i den danske befolkning, så hjælpen til de nødstedte, specielt i Østdanmark, var sparsom. Selvom flygtningene fortrinsvis var kvinder, gamle og børn.

Den danske regering havde meddelt lægestanden, at den ikke skulle føle sig forpligtiget af lægeløftet i forbindelse med de tyske flygtninge. 13.000 af dem døde, deraf 7.000 børn.

Kun få i den danske offentlighed havde mod til at kræve bedre forhold for de ulykkelige folk, blandt dem Poul Henningsen, som skrev: »Man kan ikke gøre den samlede tyske befolkning ansvarlig for koncentrationslejrene, for der var diktatur. Men man kan gøre den samlede danske befolkning ansvarlig for forholdene i de tyske flygtningelejre.«

Det store spørgsmål er om en mere målrettet humanitær indsats kunne have hindret, at så mange flygtninge endte deres liv i en dansk flygtningelejr.

Men måske var hævnfølelsen så gennemtrængende, at flygtningene kun lige skulle holdes i live under kummerlige forhold, til de kunne sendes hjem til Tyskland.

Denne situation minder desværre meget om syriske flygtninge i Danmark i dag, selvom befolkningen i dag er mange gange rigere end i 1945.

Ofre for krigens tilfældige spil er ikke populære.

---

Så var det de mange millioner af tyske miner i Atlantsvolden under de danske strande efter krigen. Hvem skulle rydde dem?

Kan man sætte tyske soldater, der lige har overlevet en verden i krig til at gøre dette farefulde arbejde? Det var i hvert fald det, der skete.

Det store spørgsmål er så: Blev de tyske soldater tvunget til rydde de farlige miner eller ikke?
At tvinge krigsfanger til farligt arbejde er nemlig forbudt ifølge Genevekonventionen. I så fald brød den engelske hær og de danske hjælpere international lov.

Var det tvang, så havde minerydningen karakter af hævn.

Det rejser det etiske spørgsmål: Kan man hævne sig på soldater i fangenskab, hvoraf mange er gået i krig under tvang?

Skal man i det hele taget hævne sig på flygtninge og tvangudskrevne soldater?

I krigstider er alle principper bygget på sand, men dér, under sandet, ligger muligheden for at gøre det etisk rigtige eller gøre det forkerte.

Det gælder alle mennesker, der kommer i forbindelse med det forfærdelige kaos og den katastrofe, der hedder krig.

Afgørelsen ligger altid dybt begravet hos den enkelte."

(Ole Wich 20/1-2016)


5.2.16

Skrivað stendur...


Teldutala

Fyrr var samfelagið uttan sms og Facebook. Vit sótu samanstúvaði í rutubili og máttu lyfta beinið, tá sjaførurin skifti gir og traðkaði á spitarin at náa ferguna. Tá livdu vit í einum kollektivum samfelag, sum í eina øld ella so hevði lyft seg upp úr álmussusamfelagnum til eitt vælferðarsamfelag, har øll gera mun og geva sítt íkast til allra besta. Hóast vit høvdu monolittar sum Útvarpið, Telefonverkið og Landsverksfrøðingin, bar ikki til at monopolisera eina meining, taka hana framm í morgunsendingini, sum øll lurta eftir, og so sleppa at sláa øll hini í høvdið. Just for the sake of it. Tí nú snýr tað seg um hini móti okkum. Tú skalt aldrin sleppa at gera tað, sum vit ikki gera. Tú skalt ikki sleppa at tjekka telefon, banna, roykja, keypa vín, hyggja eftir fúlum, stuðla LGBT, skifta flokk um tú ert kvinna, skriva lesarabrøv um tú ert løgmaður, taka bíløt á føðideildini, bjóða børnum á Kambsdali í Burger King, fáa tær sjálvum ein bita í Atlantsflogi - ella fáa tað pensjón, tú sjálv hevur betalt. Tú skalt hvørki hetta ella hatta. Faninme nei. Tú skalt so aldrin sleppa at gera tað, sum eg eri ímóti. Tað er nýggja samhaldsfestið í tí, sum einaferð var vælferðarsamfelagið, men nú er blivið ayatollaformyndarasamfelagið av álmussuslagnum. Takkað verið tøknini, at sms’a og at skriva á Facebook. Tí tað er har, miðlarnir skapa teirra tíðindi. So er tað sagt, nå! Annars gott vikuskifti, allir besserwizzers!




4.2.16

Jóhan Martin um Guggenheim í Havn


Listamaðurin Jóhan Martin Christiansen er nývaldur formaður í Felagnum Føroysk Myndlistafólk. Omanfyri er hann avmyndaður á ólavsøkuframsýningini í Listaskálanum í 2013, og niðast á sama stað í fjør. Mikukvøldið 24. februar klokkan 20 fer hann at introdusera nýggja amerikanska listafólkafilmin Peggy Guggenheim: Art Addict í Havnar Bio.


Felagið Føroysk Myndlistafólk varð stovnað í Listaskálanum í 1981, og síðan 1990 hava tey skipað fyri sensureraðari várframsýning. Nú og eitt hálvt ár fram fer Jóhan Martin at arbeiða í listamannahúsunum hjá Janusi Kamban í Klokkaragøtu í Havn, sum ein grunnur umsitur. Janus Kamban var 95 ára gamal, tá hann andaðist í 2009. Tá hevði hann skrivað í testamentið, at "vantandi arbeiðsumstøður hjá teimum ungu listamonnunum eru vanlig fyribrigdi. Fyri at lætta um henda tørv er tað ynski mítt, at húsið í Klokkaragøtu 42, ið stendur eftir meg, verður latið listamonnum at arbeiða í."

Um filmin sigur ummælarin Nanna Frank Rasmussen í danska JyllandsPosten millum annað soleiðis: "Peggy Guggenheim var en usædvanlig kvinde i sin tid. Det formidles med overskud i denne stærkt anbefalelsesværdige dokumentarfilm, der både er et portræt af et ekstraordinært menneske, en introduktion til det 20. århundredes vigtigste kunst og et kulturhistorisk dokument."

Atgongumerkjasølan til filmssýningina er byrjað við skivuna í Havnar Bio og á netinum her.

Væl møtt til ein spennandi listafólkafilm í felag!



2.2.16

100 mió skattakrónur á sjógv


Teldutala

Nú er greitt, at høvuðstaðarborgarar hava mist hundrað milliónir krónur av skattakrónum tjums niður við Tórshavnskan keikant. Tað visti Dagur & Vika at siga í kvøld við Sjúrði Olsen, formanni í Vinnunevndini, sum keldu.

100 mío kr. So nógvir pengar, andre folks betroede midler, eru brúktir uppá bygningin á Vestaru bryggju til onga nyttu. Nú verður hann settur til sølu, sum so nógvir bygningar hjá kommununi, sum eingin vil hava.

Tí havi eg funnið ein blogg frá 2013 fram. Tað var Mentanarnáttina í 2013, at eg tók hesar báðar myndir á Vestaru bryggju í Havn, eftir at Býraðið hevði samtykt at byggja Tórshavnar Havn út fyri 350 mió kr. Trýhundraðoghálvtrýss milliónir skattakrónur. Ikki hissini upphædd at eiga til so spennandi uppgávu. Tí spennandi er hann, havnakanturin í Havn.

Eftir at eini býráðslimurin fyri Sambandsflokkin, Annfinn Brekkstein, tað summarið skrivaði um manglandi býarplanlegging í Havn, kveikti hann meg at skriva soleiðis á blogginum, summarið í 2013:


Gongur tú ein keitúr millum trý og fimm, so sleppir tú fyri tað fyrsta ikki um Schengenhegnið, og síðani sært tú, at her er lítil áhugi, enn minni sansur, fyri fagurfrøðiligum viðurskiftum av nøkrum slag, hvørki eystanfyri, vestanfyri, inni í Vágsbotni, ella yviri við Strond. Á hásumri verður Kampingplássið umbygt, so tað er ein løgin kensla úr køksglugganum at síggja menn í øllum alduri míga í fjøruni, millum teltini og í runnarnar móti vegnum, og so at síggja útróðararmenn og bóndir selja feskt, meðan alt rensl verður grivið upp og liggur opið í Vágsbotni á jóansøku. Planlegging er ikki sterka síðan í Havn. Tí er tað heppi at kommunan nú søkir eftir býararkitekti, sum ikki hevur verið til í eitt ár og enn minni at hoyrt í enn fleiri ár. Tí nú tykjast býráðslimir vera sannførdir um, at byggilist er útsjónd og fasada. Júst hesa kenslu fekk eg mentanarnáttina á Vestaru bryggju, har framsíðurnar á gomlu Saltsøluni vórðu klæddar við nýggjum streymlinjaðum skrivstovuklædningi. Bara uttaná, tí útsjónd og fasada er alt. Innaní er einki, tí innihald hevur eingin í Havn nakra fólkavalda meining um, inntil nú. Tað er bara slitna verkamannaútsjóndin, sum skal smukkeserast fyri einar 20 mió kr, so sum onkur hevur sæð í einum kontinentalum bankabýi, og fingið ein føroyskan arkitekt at tekna fyri seg. Tí eri eg fegin um at fáa prikað mín leysa varhuga av at byggilist í Havn er bara útsjónd og fasada og ikki funksjonalitetur. Loyvi mær at klippa eitt brot úr dagsins brævi til miðlarnar frá býráðsliminum fyri Sambandsflokkin, sum kanska, kanska ikki, gongur nýggjar leiðir í praktiskari fagurfrøði í høvuðsstaðnum, hóast leysi pástandurin um fasadur sleppur at flagga nakað nógv í endanum:

"...Tí er tað sera týdningarmikið, at funktiónalitetur og byggilist (útsjónd) fylgjast at. Tað er ikki nóg mikið, at bygningar og kaiøki bara skulu nøkta tørvin á einari effektivari logistikkskipan og virka væl. Tá vit eru so tætt at hjartanum í býnum, so skal eisini hugsast um, hvussu bygningar og øki taka seg út og harmonera við umhvørvi o.a. Tað skal lítið til at skapa nakrar skeivar javnvágir í einum avmarkaðum og følsamum umhvørvi, sum vit ikki kunnu rætta upp aftur. Tað eiga td. at verða gjørdar nakrar fasadir móti býnum, sum onkursvegna fjala nakrar berar og ljótar veggir á goymslubygningum og sum kunnu prýða og gera, at umhvørvi fellur inn í eina ella aðra hóskandi býarmynd."

(juni 2013)

30.1.16

Harur úr Hvannasundi í Áarstovu


Teldutala

Jóhan Joensen við harugrýtuni í Áarstovu fríggjakvøldið. Harurnar eru úr Hvannasundi. Hetta var fyrsta tiltak úr gastronomiska kalendaranum Heima í Havn hjá Áarstova og Barbara Fish House.


Eyðkendu sprossavindeyguni standa á glopp og tað glintar av grýtum og pannum úr køkinum heima í Havn, har menn stákast, nú harukvøld er í Áarstovu. Fyrstu harur komu úr Kragerø í Oslofjørðinum í august í 1855. Hetta árið vórðu fýra harur settar út í Hornabø og trý ár seinni aftur fýra, allar vetrarhvítar. Í báðum førum spelaðu tær beint niðan á Kirkjubøreyn. Síðan er nógv hent. Í bókini Føroya Náttúra verður sagt, at seinasta vetrarhvíta haran varð sædd í 1918. Nú eru tær vetrargráar. Ná, men nú eru tað brellbitarnir, brislingur frá Tavuni, sum verða lagdir á tallerkin.


Kvinnurnar, ið borðreiða, hava sett vínið fram. Vínskráin er úr Suðurevropa og tey, ið standa fyri Áarstovu, hava vitjað vínbøndurnar og dokumenterað persónliga samstarvið í bókini Áarstova søga, vín og vinir, sum er ein innbundin vínskrá, ið Hanus Kamban og Eirikur Lindenskov skrivaðu. Niðanfyri lesur John Mikkelsen, sum er vertur í Áarstovu, í føroysku vínbókini.


Við okkara borð nummar sekstan situr Eyðfinn Magnussen, sum hevur kannað føroysku haruna seinastu árini. Á heimasíðuni Haran hevur hann skrásett harutúrar í fjør, hvussu nógvar eru skotnar, og hvussu nógvar byrsur vóru við. Hevur tú eitt brúkaranavn ber eisini til at skráseta sjálv. Í fjør eru 639 túrar skrásettir, har 4009 harur vórðu skotnar, flestu í Norðurtriðingi, Norðaraparti, í Sørvági, har 113 vórðu veiddar á átta túrum. Næstflestu vórðu skotnar í sama øki, 92 harur á níggju túrum í Suðurtriðingi í Sørvági. Í Hvannasundi, haðani haran hjá Jóhan í Áarstovu stavar, vórðu 45 harur skotnar á trimum túrum yviri á Skarðhamri og tvær á einum túri úti á Rættini.


Fyrrárið hevur Eyðfinn, sum er lektari í lívfrøði, aftur kannað haruveiðuna, sum Náttúruvísindadeildin á Setrinum gav út í ritinum Haruveiðan í Føroyum 2014. So tað er ein serfrøðingur, vit hava við borðið. Í yvirlitinum frá 2014 eru 9.318 harur skotnar. Siga vit, at helvtin av stovninum verður skotin hvørt árið, so var føroyski harustovnurin í 2014 um 20.000. Bestu haruskjúttar vóru teir úti í Haga á Bjørgum í Vestmanna, har úrtøkan var 214 harur á 11 túrum. Eyðfinn hevur eisini skrivað stóra grein í danska blaðnum Jagt & Jægere í fjør summar um harutøl í Føroyum. Har nevnir hann eisini, at Facebook er amboðið at skráseta og siga frá um haruveiðu, sum er ein sonn vetrarítrótt í Føroyum. Nú eru kokkarnir hjá Jóhan klárir í harukøkinum í Áarstovu.

 
Innan eg sleppi til borðs, rópar Carl August Arge varisliga á meg og spyr, um eg kann taka eina mynd av borðinum, har hann situr, saman við Suðurstreymoyar Útróðrarfelag. Tað er gamaní. Teir hava havt aðalfund og í nevndini sita nú Mortan Johannesen, formaður, Ragnar Hentze, næstformaður, Carl August Arge, skrivari og Doru á Torvlaðnum, sum er nevndarlimur.
Eg fái eina góða kenslu av, at lagt er upp til eitt mannfólkakvøld í Áarstovu.


Starvsfelagin Karina hjálpti við blitsinum, og hin starvsfelagin, Gunvá, minti meg á, at pápi hennara og pápi mín plagdu at skjóta harur á Eiði. Her eru teir báðir avmyndaðir umborð á Beinir í St. John's í august í 1961.


Mest áhugaverdi av teim trimum brellbitunum, sum vit fáa niðurundir í Áarstovu, er brislingur. Hetta er fyrstu ferð, at hann ikki er malin til ídnað í Fuglafirði, men sendur til Havnar og settur á borðið fyri fólk at eta. Lokali brislingurin, sum er frá Tavuni í Leirvík, er marineraður við sitrón og leim, og stungin uppá eina spritu, so býtast kann í hann. Ein delikatessa við mjúkt breiðum makrelsmakki. Afturvið er ein mild orknoysk ale, Dark Island, frá Orkney Brewery, sum smakkar av sjokulátu og kaffi. Gott undirkast.


So kemur haran á borðið. Fyrri harðuborðiskur er ryggur av haru í ravioli við breyðmolum stroyddum uppivið. Vínið er ein hóskiliga spinkul pinot noir frá Gerard Bertrand, sum er fyrstnevnda vínsambandið í bókini um Suðurevropeisku vínvinirnar hjá Áarstovu.


So er ein slankur burtur frá haruni til gásalivur við reyðrót. Tað er ikki gerandiskostur hjá mær, so bleyti konsistensurin skal fyrst merkjast. Smakkurin er himmalskur, ikki minst afturvið sevjumiklu reyðrótunum, og sum krúnan á verkið: andalusiskt sjerri frá Ximénez-Spínola í stórum glasi.


So kemur svarta harugrýtan hjá Jóhan Joensen á borðið. Í grýtuni, sum hevur kókað leingi, eru rótfruktir og afturvið er eplamorl og ljós mild sós. Ein mannfólkamáltíð millum ódnirnar á vetri.


Omaná fáa vit fyrst brendan buding við eksotiskt-elegantum dessertvíni frá Gerard Bertrand. Síðan fáa vit svartar og hvítar sjokulátabitar við kaffi og orkneyskum single malt whisky frá Highland Park. Betri verður tað ikki eitt kavakvøld í januar. Manga takk!


29.1.16

Hanni Bjartalíð í Steinprenti


Teldutala

Kurpali er heiti á framsýning hjá Hanna Bjartalíð við tjúgu nýggjum verkum. Snøgga og stuttliga orðið kurpali fevnir í týdningi um eitt lítið, óruddiligt kamar, men er eisini heitið, sum Ingálvur av Reyni valdi til nakrar smáar, men framúrskarandi nonfigurativar myndir, sum hann málaði í 1961, sigur Kinna Poulsen í innbjóðing til framsýningina, sum lat upp í dag. - Men í dag er talan um tysjandi, hugtakandi Kurpalið hjá Hanna Bjartalíð, sum vit hava høvi at uppliva, nú Hanni er komin til Havnar onkrastaðni á millumvegnum millum Glostrup, Nairobi og Klaksvík.


Tey tjúgu nýggju verkini, sum øll eru til sølu, eru sett saman úr blandaðum tøkni. Fyri tað mesta er talan um standmyndir ella eitt slag av hegnisliga samansettum kassum við figurum í. Her er The Wild Rover. 


Hanni Bjartalíð byrjaði sína listaleið meira traditionelt við tekningum og málningum, og hann fæst enn við tveydimensionella myndlist, men á hesi framsýningini verður mest av træstandmyndum, ella relieffum, sum eru gjørdar úr vrakaðum træpettum og ymsum readymade lutum, spælikubbum og skeribrettum, sum Hanni fær fatur á ymsastaðni á loppumarknaðum og aðrastaðni. Her síggjast verkini Marta og Genderbenderbooze.


Endurnýtsla er umráðandi í listini hjá Hanna Bjartalíð, óansæð hvat hann tekst við, um tað er collage, máling ella húsastandmyndir, og alt tilfar verður brúkt, eisini pappírs- og trærestir. Hanni Bjartalíð hevur arbeitt við sínum sermerktu træobjektunum í eini tíggju ár.


Hann brúkar nógva tíð uppá at leita fram lutir, sum hann brúkar í sínum verkum. Verkini tykjast um somu tíð stuttlig, álvarslig og inniliga humanistisk. Tey eru eins og smáar kenslubornar pallsetingar, sum lýsa tilverunnar absurdu og stuttligu løtur. Hanni Bjartalíð arbeiðir ofta við verkunum í fleiri umførum, hansara málningar eru tungir av máling og standmyndir og figurar verður ofta lagdar til síðis og tiknar fram aftur seinni. Mannagongdin er spælandi og spontan, tað byrjar við onkrum ávísum hugskoti, men ofta er tað sum um verkið tekur yvir soleiðis, at tað endar við onkrum heilt øðrum enn byrjanarhugskotinum. Úrslitið er fjølbroytt og undirhaldandi list av sjáldsama góðum slag, sigur Kinna Poulsen í innbjóðingini til spennandi framsýningina í Steinprenti, har listamaðurin er til staðar í dag.