30.10.14

At skriva er at liva


At skriva er at liva. Tað mann H. C. Andersen hava vitað, tá hann var á ferð, heima og úti, men altíð við penni og pappíri. At skriva er at liva. Og vilt tú læra at skriva, so er einki sum - at skriva. Einki annað. Einaferð var eg á einum frálíkum skriviskeiði hjá Oddfríði Marna Rasmussen á Háskulanum. Hugvekjandi og altíð hvessandi. Útvarpið hevur eisini latið skrivaða orðið hjá lurtarum koma til sín rætt, til dømis tá fyrsta Listastevnan varð hildin og útvarpað í 2001 og eisini givin út í bók Mjørki í heilum. Nú hevur Útvarpið lukkutíð aftur sett lurtaraskriving á skránna. 650 eru orðini og lærarin, Rakel Helmsdal, gevur evnið so hvørt. Frálíkt. Men tað tekur tíð at skriva, og einaferð segði Marianna Debes Dahl, at einasti, sum ikki fekk løn í føroyskari bókagerð, var upphavsfólkið sjálvt, rithøvunduri, ella rithøvundan, sum onkur hevur sagt. Men tað stendur kortini ikki á at fáa fólk at skriva til upplestur í útvarpinum, skilst, og tað beint til lurtaran. Nógvar søgur koma inn. Tí fellir tað mær fyri bróstið, at hóast hesa undirtøku, so verður sami vinnari funnin hvørja ferð. Øll hava vit gingið í skúla og vita inn at beini, at tað ringasta er at verða settur til viks, samstundis sum sami næmingur, helst á fremsta beinki og við stjørnu á hvørjari síðu, altíð verður valdur og borin fram sum góða dømið í flokkinum. Tá er okkurt spinnandi galið við setningi og lærugongd. Ikki tí, eg skrivi blogg, og havi ikki sent 650 orð til Útvarpið og eri tí ikki millum tey vrakaðu. Men skrivið, vælsignaði skrivið. Eisini tit, sum vórðu vrakað í Útvarpinum. (Her vóru 277 orð).

Besti norðurlendski filmur


Tað er sjónleikarin Benedikt Erlingsson (f.1969), omanfyri til høgru, sum við Hross í oss á fyrsta sinni hevur skrivað og leikstjórnað film í fullari longd. Navnframi leikstjórin Friðrik Thór Fridriksson, omanfyri til vinstru, hevur framleitt og leikarar eru Charlotte Bøving, ið er kona Benedikts, og Ingvar E. Sigurðsson.

Trý fólk úr hvørjum av teim fimm Norðurlondum, ið hava limaskap í Norðurlandaráðnum, hava gjørt av, at hetta er besti filmur í Norðurlondum.

17. september var Benedikt sjálvur í Norðurlandahúsinum og vísti filmin fyri mest sum øllum reiðfólkum í landinum. Í tí sambandi varð sagt soleiðis um filmin:
Hross í oss verður í Íslandi lýstur sum “grimm sveitarómantík”, ið snýr seg um menniskjað í rossinum og rossið í menniskjanum, tá ið kærleiki, sex, ross og deyði verða tvunnin saman við hondføstum avleiðingum. Í ljóði og leiki spælir rossafilmurin uppá bæði tølt og tango. Leikstjórin sigur, at filmurin er eitt felags avrik, ið byggir á sjálvt evnið, staðin, objektið, leikararnar, tíðina og hendingina, sum savnar øll: at reka rossini saman. Nýggi íslendski rossafilmurin, sum var íslendska Oscaruppskotið í fjør, hevur verið sýndur og fagnaður kring allan heim, og var fyrsti filmur á norðurlendsku filmstevnuni í Lübeck í fjør.
Á heimasíðuni hjá Norðurlandaráðnum verður sagt soleiðis um grundgevingina hjá dómsnevndini, sum varð kunngjørd í gjárkvøldið:
Om heste og mænd er en forbløffende original film med rødder i den lakoniske humor fra den islandske saga-tradition. Den handler om de stærke bånd mellem mennesket og naturen. I centrum for filmens indbyrdes forbundne fortællinger finder vi menneskets evige og nytteløse forsøg på at kontrollere naturen. Det kan ofte have katastrofale konsekvenser. Instruktøren viser en dyb forståelse for de primale kræfter i heste og mennesker, og brugen af dyrets blik som det centrale perspektiv i visningen af menneskets tragikomiske adfærd, giver Om heste og mænd en særpræget lyrisk atmosfære, men også en mørk og komisk stemning. Instruktøren Benedikt Erlingsson kombinerer et kraftfuldt visuelt sprog, klipning og musik på en måde som får filmen i sig selv til at virke som en naturkraft.”
Heimasíðan hjá Norðurlandaráðum upplýsir at í løtuni sita hesi fimtan i dómsnevndini:  Audur Ava Ólafsdóttir, Björn Ægir Nordfjord og Kristín Jóhannesdóttir, Ísland, Britt Sørensen, Kalle Løchen og Silje Riise Næss, Noreg, Eva Novrup Redvall, Jacob Wendt Jensen og Per Juul Carlsen, Danmark, Harri Römpötti, Jaana Puskala og Outi Heiskanen, Finnland, Jannike Åhlund, Jon Asp og Kristina Börjeson, Svøríki.

Myndina av Benedikt og Friðrik tók eg á filmstevnuni í Lübeck í fjør, har hesin filmurin var hin fyrsti, ið varð vístur. Til lukku!

28.10.14

Veðurlagsfundur á torginum


Í heimsins Sameindu Tjóðum (ST) eru deildir, ið arbeiða við veðurfrøði (WMO) og umhvørvi (UNEP) í øllum ST-limalondunum. Í 1988 stovnaðu hesar báðar deildir eina millumtjóða deild, The Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), sum við støði í aktuellari vitan hevur til endamáls, at lýsa tær umhvørvisligu og samfelagsbúskaparligu avleiðingar, ið veðurlagsbroytingar elva til. Hesi granskingarúrslit savnar IPCC og gevur tey út í einum jøvnum streymi, so politikarar kunnu brúka úrslit og nýggja vitan í dagliga arbeiðnum. Sjálvt er IPCC púra ópolitiskt.


Í hesum døgum verður fimta høvuðsfrágreiðingin løgd fram í Keypmannahavn. Og var tað ikki fyri listamanninum, Ólafur Eliasson (f.1967), so hevði eg ikki ánilsi av hesum fundum, frágreiðingum og framløgum á Tivoli hotellinum.


Saman við granskaranum Minik Rosing (f.1957) hevur Ólafur Eliasson funnið uppá eina ísklokku, Ice Watch, á Ráðhúsplássinum í Keypmannahavn, har hvørt tal er eitt bráðnandi petti av grønlendska innlandsísinum. Av Nuukleiðini eru hesi ísstykki, eini hundrað tons tilsamans, fraktaði úr Nuup Kangerlua, Godthåbsfjørðinum, til Danmarkar, tollaði í Aalborg, og liggja nú fyri almanna eygum á Ráðhúsplássinum og minna okkum á, at klokkan er nú, at ísurin bráðnar, at havið fløðir, at hitin hækkar og at veðurlagsbroytingar eru ein veruleiki meðan klokkan gongur.


Hetta er aktiónslist her og nú. Ólafur Eliasson hevur sum eingin annar skil og sans fyri at upplýsa vanliga fólkið á gøtum og torgum. Og so giti eg, at hann hevur eina framúr søludeild, so virkin og sjónligur hann er á øllum heimsins pallum við løtuupplivingum sum hesari, seinast við Riverbed, einum petti av Íslandi, í Louisiana. Men partur av hansara ætlan, Ice Watch, vóru ikki hesi bæði, sum eru uttanfyri reyða bandið. Tey seta teirra álit á tveir elefantar, sum ikki eru úr glasi í grønlendskum íshandili, men í ektaðum donskum blikki. Tað er teirra klokkuklára trygd fyri aldri at minnast tiðnandi tíðina. Ein danskur elefantur úr umhvørvisvinarligum endurnýtslublikki. Í meðan gongur klokkan og vit lata okkum undirhalda innanfyri og uttanfyri reyða samfelagsbandið á almenna torginum.



24.10.14

Grót í skúlan!


Jarðfeingi lýsir í dag við tilboði til allar skúlar í landinum: Bíleggið føroysk grót- og steinsløg í einum snøggum skápi, sum altíð er klárt at taka fram, og sum eftir undirvísingina kann rullast uppá pláss aftur!

Undir yvirskriftini: "Fá tilfar og íblástur at kveikja áhuga hjá børnum og ungum fyri Føroya jarðfrøði", verður upplýst um skápið, sum sæst omanfyri. Tað er Uni Árting, jarðfrøðingur í Jarðfeingi, sum vísir einu skuffuna fram. Uni og onnur hava javnan skeið fyri lærarum í Nám, har myndin er tikin. Í Námi er altíð eitt skáp til skjals, so lærarar og skúlafólk kunnu síggja tilfarið og hvussu hent og snøgt skápið er í undirvísingini.

Í skápinum eru 7 skuffur, 36 grót- og steinsløg, skrivligt frálærutilfar, kort og leiðbeiningar, teldutøkt frálærutilfar og amboð at arbeiða við.

Nærri upplýsingar um skápið fáast hjá Jarðfeingi og til ber at bílegga eitt skáp til skúlan hjá Námi.

21.10.14

Norðurlendsk Bókasavnsvika 2014


Norðurlendska bókasavnsvikan verður í døgunum 10. - 16. november 2014, tá trøll í Norðurlondum er evni. Eitt spennandi hefti við hugskotum er gjørt á norskum og svenskum. Hesar dagar fara fólk á bókasøvnum, skúlum, dagstovnum og deildum hjá norrønu feløgunum um øll Norðurlond og Baltalond við, at lesa upp úr somu norðurlendsku bókmentum samstundis.

Bókasavnsvikan verður í ár hildin fyri átjandu ferð, og mánadagin 10. november verður tann stóri felags upplestrardagurin við trøllum á skránni. Upplesturin er í tveimum pørtum: “Sólarris”, sum er upplestur fyri børnum um morgunin, tá lisið verður úr hesum báðum bókum:


Um kvøldið er “Skýmingarløtan”, sum er upplestur fyri vaksnum. Harafturat er ein bólkur, sum vendir sær til størri børn.


At taka lut í Norðurlendsku bókasavnsvikuni er ókeypis. Her krevst bara áhugi. - Saman skapa vit eitt serstakt upplivilsi, tá ið norðurlendsku bókmentirnar verða gjørdar livandi, og fáa veruligar røddir í vetrarmyrkrinum, siga fyrireikararnir.

Fyri at staðfesta hvussu nógv luttaka á upplestrardegnum, verða allir luttakandi stovnar biðnir um at melda seg til á heimasíðuni www.bibliotek.org. Á heimasíðuni er eisini møguleiki fyri at fáa ókeypis tilfar sum t.d. badges og klistrimerki sendandi. Melda tín skúla, títt bókasavn ella stovn til longu í dag undir merkinum "Tilmelding" og tak lut í størsta upplestrareventi í Norðurlondum.

Á hvørjum ári luttaka umleið 2000 stovnar í Norðurlendsku bókasavnsvikuni. Hetta merkir at tíggjutúsundatals børn og vaksin lurta eftir sama teksti samstundis í ellivu ymsum londum og sjálvstýrandi økjum. Føroysku bøkurnar, sum eru við í hugskotsheftinum eru Skrímslabøkurnar (Güettler, Helmsdal og Jónsdottir), sum eisini eru svenskar og islendskar, Eru trøll og huldufólk til? (Mia H. Smith og Th. M. Smith) og Brúsajøkul (Óli Petersen og Jens Pauli Heinesen).

- Komið og verið við í huldisliga huglagnum í ár og lesið úr fantastisku norðurlendsku bókmentunum um trøll og huldufólk, siga fyrireikararnir!

20.10.14

Minnismyndir


Onkuntíð er spennandi at vita, hvussu nær tú kanst sleppa at taka myndir av eini stjørnu. Henda myndin av Glen Campbell er tikin í Hammersmith í London í 2006 við einum Panasonic lummamakera. Nú er hann 78, demensraktur, og sigur farvæl við sanginum I'm Not Gonna Miss You, ið samstundis er ein nemandi frágreiðing um Alzheimer.

Ofta er bannað at taka myndir tá konsertir eru. Bert innskrivaðir fotografar sleppa at taka myndir fyri ávís bløð, og bert tá konsertin byrjar. So skulu teir út. Tí er freistandi hjá fjepparum at finna markið, og royna at taka myndir allíkavæl, uttan at verða blakaður út. Einaferðina stóð eg bara fáar metrar frá Paul McCartney og sang kór til Let it Be. Tað var stórt. Men einki kamera varð at goyma løtuna. Kendi meg sum tann, ið misti heimsins størsta laks. Men ráð eru fyri tí. Í Viborg latst eg tosa í fartelefon og gekk mær heilt upp til pallin. Nonsjalant setti eg Sony telefonina á kantin og við honum sum undirlagi, tók eg myndina av Hank Marvin. Óbetalilig í mínum savni. Tað var meðan Shadows høvdu teirra Farwell Tour, eins og Glen Campbell. Kanska sigur tað eitt sindur un aldurin eisini. Í báðum førum varð eg rikin burtur við hóttan um at verða settur á dyr. Men filmin kundu tey so ikki krevja rullaðan út úr kameranum. Talgilda staðfestingin varð goymd á eini flís í cyberspace...


19.10.14

Fullir dreingir í undirbuksum


Í kvøld sá eg fyri fyrstu ferð ein part í sjónvarpsrøðini hjá Ole Bornedal um danska kríggið í týska grannalandinum í 1864. Hefti meg við yvirskipaða myndabrúkið, serliga á bóndagarðinum, sum lýsti stættarmunir og hugsanir um eitt nýtt land fyri eina reina rasu, hina donsku, akkurát sum í stórfilminum 1900 (Novecento), sum Bernardo Bertoluccio gjørdi í 1976 og Filmsfelagið vísti í Sjónleikarúsinum. Bornedal brúkar akkurát somu filmisku frásøgusnildir, sum Bertolucci at lýsa italska fasistastatin. Ein vágin tanki, sum byggir á ein spennandi film, sum Danmarks Radio sýnir í átta pørtum. Hesin tanki um myndabrúk í almenna skattafíggjaða rúminum kom til mín, tá eg síggi at Kringvarpið allan dag hevur víst eina mynd av fullum dreingjum í undirbuksum. Fullir, giti eg at teir eru, tí øl stendur frammi, og hvat annað enn fyllskapur kann fáa dreingir at posera soleiðis? Fótbóltur kanska? Ella estetisk undantaksstøða? Ikki veit eg, men almennu redaksjónirnar vita kanska okkurt, sum eg ikki veit um myndabrúk í almennum skattafíggjaðum miðlum. Spyrst, so livst. Við ella uttan undirbuksum ein sunnudag.

Og Sjá, tað varð gott!


Onnur sending hjá Heina í Skorini, Sjá, varð send í kvøld. Alt tað, sum ikki eydnaðist so væl í fyrstu sendingini, samskiftið millum teir tríggar innbodnu gestirnar, eydnaðist stak væl í kvøld. Serliga tá Armgarð Mortensen spontant vendi sær til Hans Jacob Heinesen, at hoyra um hansara royndir við rullistóli, tá hann koyrdi um fortovskantar og aðrar forðingar á almenna vegnum. Nýtt var eisini at upptøkur aðrastaðni frá enn úr studio vórðu brúktar at lýsa gestin. Tað er vágið, men hepnaðist. Avbjóðingin er altíð at halda formatið og leistin. Sum fyrrverandi løgmaður hevur Jóannes Eidesgaard natúrligvís so nógv at siga, at trupult er at slúsa hann inn í eitt avmarkaða konsept, sum byggir á prát í eitt knapt korter til hvønn, og tá skulu eisini verða stundir til vertin og sínamillum prát. Eisini hesari avbjóðing kom verturin væl frá. Leikluturin sum akkersmaður er krevjandi, og fyrr hava vit sæð beint fram miseydnaðar royndir, kanska tí at redaksjónin ger ov lítið við venjing og ikki hevur dirvið til hondfasta vegleiðing, so verturin villist í ov nógvum ætlanum og innsløgum. Tá kennir hyggarin seg skjótt vilstan, og hvørki upplýstan ella undirhildnan, tí verturin hevur sett sær ov nógv fyri. Keep it simple, sum í Sjá. Leikluturin sum akkersmaður fellir Heina í Skorini serstakliga væl og hann lyftir uppgávuna við bravour. Hyggjarin kennir seg væl í hansara selskapi. Meir kann eg ikki ynskja mær av so einfaldari produksjón.

18.10.14

Karisma í Reinsarínum


Tað var reinvaskað karisma í Reinsarínum fríggjakvøldið. Fyrst tá AVE spældi og síðani tá Høgni Lisberg kom á pallin undir gamla pakkhúsarstórviðinum beint framman fyri okkum. Bæði nøvn geva út nýggjar sangir á plátu og fløgu, sum fingust signerað í gongini eftir lidna konsert.


Hetta er fyrstu ferð eg vitji nýggja spælistaðin í Havn, sum læt upp fyri góðum tveimum vikum síðani. Ikki tí, eg havi við áhuga fylt við, alt síðani Býráðið við Leivi Hansen sum borgarstjóra fyri fjúrtan árum síðani út í odd og egg defineraði ein rútmiskan spælistað og setti sær fyri, at skriva Havnarsøgu í bók og við fyrimynd av Akureyri at skapa eina glitrandi mentanargøtu frá Frelsunarherinum og oman í Vágsbotn. Nú eru orðini gingin út. Ynskini um ein spælistað eru ikki longur leysir fuglar á rustaðum tekjum, men veruleiki her og nú, mitt í okkara býi.


Bogi Andreasen er settur sum samskipari og hann vísti runt á øllum trimum hæddum í nýggja spælistaðnum. Vónandi verður Reinsaríið spírin, sum fer at næla, og taka seg upp og niður eftir mentanargøtuni, ið hereftir ikki verður eitt innantómt heiti, men – vónandi – fer at skapa lív í býnum, sum mangan hevur verið í svárastu andaneyð og ofta ongan góðan tykist eiga. Hetta er eitt gott stig rætta vegin, sum eisini byggir á væl defineraðar tankar. Góða eydnu, Bogi!


Nógv hevur verið at hoyrt til nýggju tví-útgávuna hjá Benjamin Petersen og Petur Pólson, AVE. Serliga sangurin Arr hevur verið nógv spældur, men eisini sangirnir Oyðin (Ave Benjamin) og Øskuhav (Ave Petur) hava verið nógv at hoyrt í summar. AVE-plátan kom á marknaðin í august mánaða.



Høgni Lisberg, ið nú er fluttur heim aftur til Føroya at búgva, hevur júst slept sættu útgávu síni, Call For A Revolution. Fyrsta lagið, sum er farið í umfar, er Back Against The Wall. Útgevarin sigur, at nýggja plátan hjá Høgna er eitt slag av afturvendan til plátuna Haré! Haré!, men tó er hetta meiri sum ein stóribeiggi. Vaksnari, vísari, frekari og við meiri sjálvsáliti, sum sagt verður.


Hóast eysturoyingarnir Petur Pólson og Høgni Lisberg vóru teir einastu, ið skiftu á pallinum, var ljóðmyndin, sangúrvalið og sjovið heilt hvør sítt, treyðugt so. Hetta eru ikki ársungar, men hava hópin av virksemi og útgávum í kjalarvørrinum. Og eg skal sanna, at eg havi eina íbygda veikheit fyri eysturoyingum, sum eru vaksnir upp ikki so langt frá Gøtuvík, kanska við lokalari forsamlingsmentan í einum sali í andaliga viðførinum. Men hetta kvøld skal fyrst og fremst ljóðmaðurin, Alexander Gaard, hava rós fyri gott og seymleyst arbeiði. Ljóðið var mjúkt og detaljerað ofta við vøkrum delay uppi undir loftinum. Kanska besta ljóðbland eg havi hoyrt í so sermerktum høli, beint framman fyri senuni.

Á pallinum vóru Knút Háberg Eysturstein við ljómborðum, Benjamin Petersen við gittarum, banjo og hópin av pedalum, Jan Rúni Poulsen við trummum og stavum í øllum brigdum, rundum og hvøssum, Mikael Blak við øllum bassum, elektriskum og uppistandsbassi, og so Petur Pólson við rødd og svartari munkahettu, og so karismamaðurin yvir øllum, Høgni Lisberg, við rødd, góðum orðum og so gittara og banjo og ikki at gloyma fingartrummugittara. Effektfullur og stevfastur, men fremst av øllum karismatiskur, sum fevnir alt registarið frá tjantandi indiánaranum á turru heiðini, eitt legg inn til Neil Young og so aftur til váta heimstaðin. Høgni er hin mest karismatiski, vit eiga á rútmiska pallinum. Tað prógvaði hann fyri dampkókandi Reinsaríi fríggjakvøldið.


17.10.14

Sex á forsíðuna!


Fyri fyrstu ferð havi eg sæð orðið sex á eini føroyskari avísforsíðu. Veit ikki, um eg havi latið onkra sexsíðu farið framvið uttan at varnast, men eg haldi ikki. Um so er, kann onkur sexlesari rætta og vísa til fortilfeldi av sex á forsíðuni í Føroyum. Alment er, at einki selur sum sex, og so eisini fitt børn og fitt dýr á fittum forsíðum. Uttan tó at siga, at hasi trý viðurskifti, sex, børn og dýr, skulu setast í samband hvørt við annað, slettis ikki nakað Dan Jørgensen kjak her. Nei, tað var bara Sosialurin, sum ivaleyst í nýggjari kappingarstøðu flaggaði við sex í morgun, hvítt uppá svart, tí ein av mongu deiligheitsreportarunum eru so ídnir at rapportera úr Keypmannahavn og fylla okkum heimligu pressuna við sussi um annað suss har í landinum. Haldi fyri vist, at Sosialurin hevur upparbeitt sær ein trúverdigheitstrupulleika við øllum hesum sussandi deiligheitsraportarum, sum skriva um fluffy things uttan úr heimi. Og betri ger hin annars so skilagóða Inna Törnroos tað ikki, tá hon er journalistiskt errin av stavifeilum, tí teir hava einki at siga í mun til innihaldið, hon vil hava fram. Puha. Onkuntíð er vikuskftislesnaður so tungur at sodna, at tú fært forstoppilsi. Hart lív. Sjálvt um tú lesir Høgna, sum nú aftur hoyrist í útvarpinum sum klumma. Og í Dimmu stingur filmshjartað heilt upp at bløða á síðu 18, tá nýggi ferðavinnustjórin sigur, at áttahundraðtúsund krónur er einki til ein ørstuttan stuttfilm, tí tað siga tey, sum hava skil fyri filmi, tað eru tey sum fáast við altjóða marknaðarføring og ferðavinnu. Sig mær, ber til at seta so skilaleys orð saman í einum landsdekkandi blaði, sum er til sølu og hevur útbúgvið fólk báðu megin mikrofon og tastatur? Ella er filmsvinnan nýggja prügelknabe hjá besserwissers? Annars tykist Dimman fín í dag. Nógv at goyma – til eina aðru ferð. Og júst hesin uppmagasinerandi tanki um magasinbløð, er góður eina løtu. Men so gongur hann í seg sjálvan og verður ólisin. Tað, ið eg goymi til at lesa eina aðruferð, kanska sunnudag, verður aldri lisið. Lesing er ein beint fram liniér prosess frá start til slutt. Nakað nógv er merkt av hesum goym-og-les-seinni tankanum í Dimmu. Annars er mentanin sjáldsama væl fyri í miðlunum. Umframt at bæði bløðini eftir førimuni dekka mentanina, so eru fleiri framúr sendingar í Kringvarpinum, ið samstundis gera tað sama, at lýsa mentanina sum vøru, knýtta at ítøkiligum viðurskiftum sum útgávu ella framsýning. Har er Grindin hjá Ivani, sum vísti ein sjáldsama sprelskan Jóhan Martin Christiansen, ið mær hevur dámt serliga væl síðani Koloni Box fyri fimm árum síðani, Suni Merkistein við Mentanarkafé úr Útvarpinum, Gunnar Nolsøe við somu útvarpskafé úr Norðurlandahúsinum og ikki minst nýkomarin Heini í Skorini við vælupplagdum talking heads í Sjónvarpinum sunnukvøld, ja og so Høgni Djurhuus við útvarpsklummu í morgun, og ikki at gloyma Konfekt í Gekkinum í kvøld. Nú ræður um at halda tørn, fyrst og fremst hjá Kringvarpinum, sum er á bestu mentanarleið í mong ár. Er ikki ein sunnudagsskúlasangur, sum sigur Vit eru rík, tí tit eiga meg? Haldi tað. Men latið privata marknaðin fáa útberðarstuðul fyri sex. Hann hevur bara baksíður, sexurin, sum er til sølu ein fríggjamorgun. Ikki tit, sum eru okkara. Gott vikuskifti!

15.10.14

Føroyingar í Woodstock


Í dag, mikudag 15. oktober, byrjar árliga filmstevnan í Woodstock, tá Steve Earle fer at syngja og gestalistin telur Darren Aronofsky og tveir føroyingar. Listaligur leiðari í Woodstock er Meira Blaustein, sum sæst omanfyri til høgru. Til vinstru er borgarstjórin í Woodstock, Jeremy Wilber. Í fjør var Meira altjóða dómari í Geytanevndini, ið gav Dáva Djurhuus virðislønina fyri filmin Terminal. Við stuðuli frá Norðurlandahúsinum eru hann og Sakaris Stóra bodnir við til stevnuna, sum í ár verður hildin á fimtanda sinni.

Filmstevnan er høvuðsevnið í blaðnum Woodstock Times, ið er eitt av fimm, sum kemur út í Hudson Valley. Woodstock er kendasti ‘small town’ í USA og í grannabýnum Saugerties eru húsini, har Bob Dylan spældi inn The Basement Tapes, og The Band spældu inn partar av Music From Big Pink, tí húsini vóru ljósareyð.

Undir yvirskriftini Try these, verður skrivað soleiðis í dagsins útgávu av Woodstock Times:
As for films for which one should rush to get tickets, the WFF founder noted two special documentaries and two narrative works…as well as the special ‘Despair’ program of shorts, running at the Mountain View Studio on the afternoons of October 17 and 19, which Blaustein describes as “amazing, imaginative, and haunting works” including one piece she first saw while judging a film festival in the distant Faeroe Islands, who will be sending their leading filmmaker to attend the festival.

Gestalistin í Woodstock fevnir í ár um nøvn sum Oscartilnevnda Darren Aronofsky, Mark Duplass, Oscarvinnararnar Natalie Portman, Jennifer Connelly og Melissa Leo, Emmyvinnaran Courteney Cox, Pauly Shore, Emmy-, Tony-, og Pulitzervinnarin Tony Kushner, Ron Nyswaner, Grammyvinnararnir Steve Earle og jazzlegendan Hugh Masekela og David Broza.

14.10.14

Bókaheyst í SMS


Í dag var lív í bókahandlinum Riti og Ráki í SMS. Eftir at seyður varð flettur á torginum frammanfyri bókahandilinum, vórðu fyrstu føroysku bøkur løgdar fram í heyst, ein hjá Jógvani Isaksen, til vinstru og ein hjá Jóanesi Nielsen, til høgru omanfyri. Útgevari er í báðum førum Mentunargrunnur Studentafelagsins.


Yrkingar 2014 er ein samlað útgáva av teimun higartil níggju yrkingarsøvnunum hjá Jóanesi Nielsen. Frá fyrsta savninum Trettandi mánaðin í 1978 til fyribils seinasta savnið Tapet millum øldir í 2012. Nýtt yrkingasavn við Jóanesi kemur seinni í ár. Á ovastu hill sæst, hvør bók selur mest. Tað er At elska og liva hjá Jógvani Zachariassen, pastori í Lívdini.



At myrða við skrivaraborðið sigur í stuttum søguna hjá altjóða krimibókini, og hon tekur eisini saman um føroyska krimiskriving. Meginparturin av bókini snýr seg kortini um bøkurnar hjá høvundanum sjálvum, Jógvani Isaksen, og hvussu tað bar til, at hann fór undir at skriva krimi. Tað verður somuleiðis sagt frá íblástrinum til til ta einstaku krimisøguna frá Blíð er summarnátt á Føroyalandi í 1990 til Prædikarin í 2013. Í bókini eru oman fyri 200 bíløt av rithøvundum og permum frá Illustrerede Klassikere um Jan-bøkur, Sherlock Holmes og Agathu Christie til ein modernaðan amerikanskan høvund sum Michael Connelly.


Jóanes Nielsen er føddur í Havn í 1953 og fór sum blaðungur til skips og hevur til seinast í 1990’unum starvast sum sjómaður og arbeiðsmaður. Síðani hevur hann skrivað mest sum burturav, og skaldskapurin hjá honum er ein hin mest lisni í Føroyum.


Tey seinnu árini hevur Jóanes eisini av álvara gjørt vart við seg í hinum Norðurlondum, m.a. tá forlagið Torgard gav út skaldsøguna Glansbílætasamlararnir í Danmark, og Jóanes er nú eisini á veg til Týsklands, eftir avtalu við Random House, sum er eitt av heimsins størstu bókaforløgum. Jóanes hevur fingið fleiri virðislønir fyri sínar bøkur. Í 1984 og aftur í 2012 fekk hann Mentanarvirðisløn M.A. Jacobsens, og í 2011 fekk hann Mentanarvirðisløn Landsins. Jóanes hevur eisini fingið Nordisk Dramatikerpris fyri sjónleikin Eitur nakað land week-end? og hann hevur verið stillaður inn til virðislønina hjá Norðurlandaráðnum fimm ferðir, seinastu ferð í 2013 fyri Brahmadellarnar.


Mentunargrunnur Studentafelagsins hevur givið út hesar bøkur eftir Jóanes Nielsen:
Yrkingar 2014. Yrkingar, 2014
Aftan á undrið. Sjónleikur, 2013.
Tapet millum øldir. Yrkingar, 2012.
Brahmadellarnir. Skaldsøga, 2011.
Tey eru, sum taka mánalýsi í álvara. Yrkingar, 2007.
Glansbílætasamlararnir. Skaldsøga, 2005.
Brúgvar av svongum orðum. Yrkingar, 2002.
Eitur nakað land week-end? Sjónleikur, 2001.
Undergroundting 2. Greinir, 1999.
Pentur. Yrkingar, 1998.
Páskaódnin. Skaldsøga, 1997.
Kirkjurnar á havsins botni. Yrkingar, 1993.
Gummistivlarnir eru tær einastu tempulsúlurnar, sum vit eiga í Føroyum. Skaldsøga, 1991.
Trettandi mánaðin. Yrkingar, 1978.


Jógvan Isaksen er føddur í Havn í 1950, men var undir uppvøkstrinum nógv í Gøtu, haðani bæði foreldrini stava. Studentur 1970 og las síðani á universitetinum í Århus og í Keypmannahavn og gjørdist í 1982 magistari í norðurlendskum bókmentum. Fekk í nøkur ár granskingarstyrk at gera kanningar í føroyskum bókmentum. Síðani 1986 lærari á universitetinum í Keypmannahavn. Hann hevur sitið í ritstjórnini á ymiskum tíðarritum, bæði føroyskum og norðurlendskum, og var frá 2000-07 høvuðsritstjóri á tíðarritinum Nordisk Litteratur – Nordic Literature, sum Nordbok undir Nordisk Ministerråd gav út. Er leiðari af forlagnum Mentunargrunnur Studentafelagsins. Fekk í 1994 virðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir, í 2007 Heiðursgávu Landsins og í 2011 virðisløn M.A. Jacobsen fyri mentanaravrik. Jógvan Isaksen hevur skrivað bøkur bæði á føroyskum og donskum, og krimisøgurnar hjá honum eru týddar til fleiri mál.


Mentunargrunnur Studentafelagsins hevur givið út hesar bøkur eftir Jógvan Isaksen:
At myrða við skrivaraborðið. Hugleiðingar um krimi,  2014
Prædikarin. Krimisøga, 2013.
Tann fimti maðurin. Krimisøga, 2012.
Deydningar dansa á sandi. Krimisøga, 2011.
Norska Løva. Krimisøga, 2010.
Sóttrøll. Um søgur og skaldsøgur eftir Jens Paula Heinesen, 2010.
Norðlýsi. Krimisøga, 2009.
Dulsmál og loynigongir. Ummælir, 2008.
Metusalem. Krimisøga, 2008.
Adventus Domini. Krimisøga, 2007.
Loystur úr fjøtrum. Um skaldskapin hjá Heðini Brú, 2006.
Jógvan Isaksen: Krossmessa. Krimisøga, 2005.
Mellem middelalder og modernitet. Omkring William Heinesens prosa, 2004.
Deyðin er drívmegin. Bókimentagreinir, 2002.
Ingálvur av Reyni. Onnur broytta útgáva. Saman við øðrum, 2000.
Á verðin, verðin! Skaldsøgan “Barbara” eftir Jørgen-Frantz Jacobsen 1998.
Homo Viator. Um skaldskapin hjá Gunnari Hoydal, 1998 .
Var Kafka klaksvíkingur? 26 ummælir, 1996.
Á ólavsøku. Summarkrimi, 1996.
Tann horvni kirkjubøstólurin. Skaldsøga, 1996.
Treð dans fyri steini. Bókmentagreinir, 1995.
Gráur oktober. Krimisøga, 1994.
Í hornatøkum við Prokrustes. Stuttsøgurnar hjá Hanusi Andreassen, 1993.
Ingi Joensen. Saman við øðrum, 1992.
Blíð er summarnátt á Føroyalandi. Krimisøga, 1990.
Ingálvur av Reyni. Saman við øðrum, 1989.
Amariel Norðoy. Yrkingar: Rói Patursson. Saman við øðrum, 1987.
Ongin rósa er rósa allan dagin. Um skaldskapin hjá Róa Paturssyni, 1986.
Føroyski Mentunarpallurin. Greinir og ummæli, 1983.

Fjørðurin henda dagin og hin dagin


Um áttatíðina í morgun fjúrtanda oktober og hósmorgunin um somu tíð annan oktober, tók eg hesar báðar myndirnar av sama stað. Eins og sólin, eru oyggin og fjørðurin tey somu myndaevnini.


Hetta er sama útsýni fyrsta jóladag í 2011. Myndirnar eru tiknar av sama stað, seinrapartin klokkan fýra. Nólsoyggin dagar undan av og á og fjørðurin er vundin upp í skúm og hvítur froyður liggur omaná sum eitt surrealistiskt teppi, ið flytir og snurrar seg alt eftir ættini. "Tað tekur leyst", sum nólsoyingar siga.