20.11.17

Sangur um Ova á bestu fløguni


Undir árliga jólaborðahaldinum hjá countryklubbanum Sp/f Kúfóður er fastur táttur at Petur Rouch velur fimm tær bestu tónleikaútgávurnar í ár. Besta av teim fimm í ár er Folk Hotel hjá ferðandi amerikanska sang- og søguskrivaranum Tom Russell. Petur gavst í summar við vælumtóktu røðini Rót og Rútma, men áhugin at lurta eftir tónleiki er ikki burtur.


Á fløguni Folk Hotel yrkir og syngur Tom Russell um Hank Williams, Dylan Thomas og støð sum El Paso og Belfast. Men mest sermerkti sangur á okkara leiðum er skering tólv.


Yrkjarin er á fimm stjórnaðum hotelli í Keypmannahavn, tá hann varnast ein at síggja til heimleysan, sum bíleggur tríggjar magnum fløskur av sjampanju og eitt kartong av sigarettum. Meðan yrkjaraegið bíðar eftir leigubilinum, spyr hann reseptionistin, hvør hin heimleysi var. Jú, hatta var Ove Joensen, sum hevur róð úr Føroyum til Keypmannahavnar, og nú skal ballast fyri milliónina, ið hann vann. Í heimbýnum tjúgu ár seinni møtir Tom Russell eini sangarinnu úr Føroyum og spyr, um føroysku hetjuna, ið róði túsund míl í kajakk. Jú, heima í Føroyum datt hann fullur úr bátinum og druknaði í dýrdarveðri eitt kvøldi, hann róði heim. Sangurin er at hoyra til høgru á blogginum, har hann liggur undir nálini hesa vikuna.


Heitið Folk Hotel fevnir um sangir, ið knýtir fólk, ið koma og fara, sum á eini tokstøð. Í somáta hevur íslendski Tómas Guðmundsson gjørt klassikaran á okkara leiðum, Hótel Jörð. Ein annar sangur, sum Tom Russell helst hevur havt í huga, er hann hjá Peter La Farge um pima indiánaran Ira Hayes, sum eigur ovastu hondina á amerikansku flaggstongini á japansku oynni Iwo Jima. Hann varð brúktur í amerikanskari tjóðarbygging, at fáa vanliga borgaran at keypa krígsbrøv, war bonds, at halda krígnum gangandi. Sjálvur druknaði Ira Hayes í einum lítlum løki á heimrustini. Sosial indignatión er drívmegin í bestu countrysangum til vanliga fólkið á Folk Hotel.


Árligu spurnarkappingina vann Heri Dam við 47 røttum av 50 møguligum spurningum um countrytónleik.


18.11.17

Nýggjur Varði komin út


Ársins seinna hefti av Varðanum er komið út. Tað er Dorit Hansen, ið er ritstjóri. Saman við Føroyaprenti hevur hon lyft 96 ára gamla mentanarritið fram í nútíðina, fyrst og fremst í uppseting og útsjónd. Síðan Brá og Bragi hildu uppat, eru Varðin, og síðan 2006 eisini Vencil, einastu bókmentanarligu tíðarrit á føroyskum. Gamla Varðan sigur týska Wikipedia soleiðis um: "die älteste und wichtigste Literatur- und Kulturzeitschrift der Färöer."

Millum greinarnar í nýggja Varðanum eru portrettsamrøða við Tórodd Poulsen við sjáldsama góðum myndum, sum Benjamin Rasmussen tók, grein um býarvøkstur í Havn eftir Erland Viberg Joensen, grein um føroyavinin John West eftir Óla Olsen og fyrilestur um norska tilknýtið hjá Hans Andriasi Djurhuus eftir Hanus Kamban.

Tvær heiðursgreinar um skrivandi menn úr Havn eru eisini við. Tær eru um Tórodd Poulsen, sum 15. oktober fylti 60, og um Carl Jóhan Jensen, sum 2. desember eisini fer at fylla 60 ár.

“Framtíðin er kvennkyn” er heitið á myndaúrvali, sum toymið handan Damudomi hevur sett saman. Toymið er kvinnað av Sunnevu Háberg Eysturstein, Christu Reynheim, Turið Nolsoe og Solveig Hanusardóttir. Ein brellbiti er eisini úr feministiskari ritroynd eftir franska heimspekingin, Hélène Cixous, sum Turið Nolsoe hevur týtt. Seinni kemur ritroyndin út í bók.

Skaldskapur er eisini í hesum Varðanum. Lív Maria Róadóttir Jæger hevur tvær yrkingar, Øssur Johannesen hevur týtt fimm yrkingar eftir Gustaf Munch-Petersen, og Henný Rógvadóttir og Beinir Bergson hava hvør sína yrking. Her eru stuttsøgur eftir Helenu Joensen, sum vann aðru virðisløn í stuttsøgukapping hjá Glasi fyrr í ár, og Nanný Jacksdóttir Toftegaard, Sørine Stenholt og Debora Hansen Kleist.

Harumframt eru níggju ummæli. Zakarias Wang, formaður í Varðanum, ummælir orðabók, Agnar Jógvansson ummælir stuttsøgusavn, Vár í Ólavstovu ummælir yrkingasavn, Sámal Soll ummælir film, Sólfinn Hansen ummælir skaldsøgu, Tórður Jóansson ummælir yrkisbók og Øssur Johannesen ummælir fløgur.

Permumyndin á nýggja Varðanum er skurðmynd úr nýggjum málningini hjá Anker Mortensen.

17.11.17

The Square er seinasti filmur í ár


Nú er bara ein filmur eftir á ársskránni hjá Filmsfelagnum. Tað er svenski filmurin ”The Square”, sum Ruben Östlund (f. 1974) fekk gullvirðislønina fyri í Cannes í summar. Hetta er ein provokerandi filmur um list og hvør ger av, hvat er list. Filmurin, sum hevur elvt til nógv kjak, verður sýndur í Filmsfelagnum mikudagin 29. november kl 20 tá Jónhild Rasmussen, sum er stjóri í Hugskotinum, fer at innleiða sýningina.


Satira um Stalin í nýggja árinum

Í nýggja árinum bjóðar Filmsfelagið til feska satiru longu 3. januar. Tað er bretski filmurin ”The Death of Stalin”, sum skotski leikstjórin Armando Iannucci hevur gjørt við kendum leikarum sum Steve Buscemi og Michael Palin frá Monty Python. Iannucci, sum er føddur í Glasgow í 1963, hevur fyrr gjørt Oscartilnevnda filmin "In the Loop" (2010).


Besti filmur úr Russlandi

17. januar í 2018 fer Filmsfelagið at vísa nýggjasti filmin hjá kendasta russiska leikstjóranum beint nú, Andrey Zvyagintsev (f. 1964). Enska heitið er ”Loveless”, í Noregi er heitið ”Savnet” og russiska heitið er ”Нелюбовь” og ”Nelyubov”. Filmurin hevur vunnið fleiri týðandi virðislønir, m.a. dómsnevndarvirðislønina í Cannes í summar, og er kosin besti filmur á London Film Festival og á samsvarandi filmstevnuni í Munchen.

Filmsfelagið hevur fyrr sýnt Oscartilnevnda filmin ”Leviathan” (Zvyagintsev 2014), tá ljósið fór í biografinum og úti um alt landið. Kanska hin mest minnisverda sýning í søgu felagsins.


Feministiska Lady Macbeth

Longu innan januar er úti, hevur Filmsfelagið eftir ætlan sýnt tríggjar filmar. Triðji filmurin í januar er bretski ”Lady Macbeth”, sum William Oldroyd hevur leikstjórnað, uttan at lesa Shakespeare. Hon, Lady Macbeth, verður sýnd mikudagin 31. januar kl 20.

- Hugsa tær, at Alfred Hitchcock gjørdi film úr "Wuthering Heights".

Soleiðis skrivar og hugleiðir ummælarin hjá IndieWire, og sipar til henda nýggja filmin “Lady Macbeth”, sum byggir á bókina hjá russiska Nikolai Leskov (1831-1895), sum kom í 1865 og fekk enska heitið "Lady Macbeth of Mtsensk District".

Sýningar í Filmsfelagnum eru annan hvønn mikudag, eru almennar og krevja ikki limaskap.

Væl møtt!

16.11.17

The Master of Discomfort


Her er ein perma á blaðnum hjá svenska filmstovninum, Swedish Film, sum javnan kemur út og sigur frá um nýggjan svenskan film.

Júst henda perma fær meg at nikka, tá eg lesi undirheitið á greinini um leikstjóran Ruben Östlund (f. 1974) the master of discomfort. Östlund vann fyrstu virðisløn í Cannes í ár, Palme d'Or, fyri The Square, sum er ein provokerandi og ágangandi uppliving av, hvat list er og kanska ikki er. Summir ummælarar vilja vera við, at hetta er mest kjakskapandi filmur í ár.

Høvið verður eisini at fylgja við í kjakinum, tí júst The Square er seinasti filmur í Filmsfelagnum fyri jól. Hann verður vístur í Havnar Bio mikudagin 29. november kl 20.


Sama ágangandi discomfort stíl brúkti Ruben Östlund í filminum Force Majeur (2014), sum Filmsfelagið eisini vísti tá hann var nýggjur. Tann filmurin var um eina svenska familju, sum fór í Alpurnar at standa á skí. Tá eitt skalvalop tykist gera enda á teimum uppi á háfjallshotellinum, rýmur maðurin og letur øll verða eftir. Skalvalopið steðgar beint framman fyri familjuni og hotellgestunum, og so kann nøtrisøgan byrja. Av sonnum ein meistari í discomfort, óhugna og andstygd, sum býtur fast, men samstundis er undirhaldandi sum ein klassiskur Hitchcock filmur.

Sami varhugi av óhugna sæst skilliga aftur í nýggja filminum hjá javnaldrandi norska leikstjóranum Joachim Trier (f. 1974). Hann fekk í fjør filmsvirðislønina hjá Norðurlandaráðnum fyri altjóða filmin Louder than bombs (2015), sum Filmsfelagið vísti í fjør við áhugaverdari innleiðing hjá Jan Berg Jørgensen.


Í nýggja filminum Thelma (2017) síggja vit 23 ára gomlu norsku Eili Harboe í kvinnuliga høvuðsleiklutinum í eini óhugnaligari ræðusøgu av sci fi-slagnum, sum blinkstrar so harðliga, at fólk við epilepsi verða ávarað tá filmurin byrjar. Frásøguligu viðtøkurnar fáa eisini svartar ormar at koma úr munninum, tá Thelma hugsar ljótar tankar í restriktivu nútíðarfamiljuni, har pápin er lækni, og eins og konan brúkar kristnitrúgv sum kúgandi maktamboð. Ikki verður tað minni óhugnaligt, men eisini visuelt spennandi, tá unga Thelma uppdagar at hon er lesbisk. Norðurlandahúsið fer at vísa skakandi óbehagiliga meistarfilmin Thelma í februar.

15.11.17

Kom til Bethlehem í kvøld


Í kvøld verður seinasti av teim trimum ísraelsku filmunum sýndur í Filmsfelagnum í Havnar Bio, har Ísraelskir Filmsdagar eru á fyrsta sinni.

Filmurin er hin kontroversielli Bethlehem, um samnevnda staðin á Vestara Áarbakka í Palestina, har søgan sigur, at Jesus varð føddur.

Filmurin er ein nútíðarsøga um njósnaravirksemi og spentu viðurskiftini millum Ísrael og Palestina.

Fyrsti ísraelski filmur var A Quiet Heart, har Vinafelagið Føroyar-Ísrael var vertur, og í gjárkvøldið var The Cakemaker sýndur. Hetta er fyrsti biograffilmur, sum ísraelski leikstjórin Ofir Raul Graizer gjørdi eftir bara trettan døgum. Eitt stillført meistaraverk um kærleika, sum eisini rúmar samkyndleika. Men í kvøld verða vit førd til Bethlehem.


Virkandi ísraelski sendiharrin í Keypmannahavn, Eyal Lampert, hevur longu gjørt av, at tiltakið við nýggjum ísraelskum biograffilmum verður aftur í Havn næsta ár. Eisini vil ísraelska sendistovan stuðla Filmsfelagnum at finna góðar filmar, sum lýsa skeið og serstøk viðurskifti í søgu Ísraels, sum til dømis holocaust, og at ríkið Ísrael verður 70 ár í mai næsta ár.


Serliga fegin er sendiharrin um eina tekning av húsunum í Hellerup, har ísraelska sendistovan í dag heldur til. Tekningina fekk hann frá Halleljuha Sofus í gjár, tí abbi Sofus bygdi húsini í 1918. Nú fer upprunaliga húsatekningin at fáa eitt av heiðursplássunum á sendistovuni.

- Vit vilja eisini hjálpa til at úvega áhugaverdar filmar, ið ikki neyðturviliga eru glansibíløt av okkara landi, sum til dømis Foxtrot, ið ummælarar uttanfyri Ísrael siga, fer at vinna Oscarvirðislønina sum besti útlendski filmur í ár. Í Ísrael er hann ikki so væl umtóktur, tí hann er this year’s bad child á filmi og setur Ísrael í eitt ívasamt altjóða ljós. Men soleiðis er veruleikin.


Tað er vist, at einki kann sum filmur lýsa millumtjóða viðurskifti, og lýsa fremmand lond, fólk og mentanir. Tí er filmur ein so praktfullur miðil.

Eftir ein túr í tyrlu kring oyggjarnar ferð virkandi ísraelski sendiharrin, Eyal Lampert, avstað við Atlantsflogi seinni í dag. Maigun Solmunde samskipar ferðina hjá ísraelska sendiharranum.


14.11.17

Ísraelskir filmsdagar settir


Ísraelsku filmsdagarnir í Føroyum byrjaðu í Havnar Bio í gjárkvøldið, tá Annika Olsen, borgarstjóri, setti sýningarnar. Annika vísti á, hvussu vit vanliga hugsa um stórar bíbilskar filmar, tá Ísrael og filmar verða nevndir í sama viðfangi. Men hesir filmar eru gjørdir í Hollywood.

Hinvegin vita tey fæstu, at Ísrael hevur fingið fleiri Oscar-nomineringar enn nakað annað land í Miðeystri. Hon vísti eisini á, hvussu nýggju filmarnir vuksu úr eini blandingsmentan og einum sera fjølbroyttum samfelag við nógvum stórum sum smáum tvídráttum.

Annika nevndi eisini, at kristna uppalingin í Føroyum helst hevur ávirkað mong til eina jaliga fatan av landinum, men samstundis metti hon, at slíkar fatanir fullkomiliga hvurvu í myrkrinum í biografsalinum, tí hvør einasti filmur var eitt upplegg til nýtt kjak og nýggjar og fjølbroyttar fatanir.

Ísraelskir filmar eru sera persónligir og lýsa allar partar av einum fløktum samfelag. Við tænastum sum t.d. Netflix kunnu mong nú síggja filmsrøðir sum t.d. Homeland og Sandstorm.

Annika endaði við at bjóða ísraelum og virkandi sendiharranum í Keypmannahavn, Eyal Lampert, vælkomnum og góða eydnu við filmsdøgunum.


Her er enska røðan hjá Anniku:

Dear deputy ambassador, guests, dear everyone.

Welcome to Havnar Bio for the opening of the Israeli Film Days.

When Israel and films are mentioned in the same context, many of us immediately think of biblical movies, historical productions such as ‘The Ten Commandments’, ‘Ben Hur’, or if you’re a bit younger, Mel Gibson’s giant production ‘The Passion of the Christ’.

A common feature of most of the movies we historically associate with Israel is that they are produced in Hollywood.

What is not as well known is that Israel has received more Oscar nominations than any other country in the Middle East. The films you will be seeing over the next days represent only a small selection of the internationally renowned and award-winning films from Israel in recent years.

It seems that the chronic conflict in Israel has inspired a new era of film magic. Most Israeli filmmakers focus on local life in which reality is shaped by a combination of immigrants and subcultures. This has created a vast array of valuable material for the cinema.

Our Christian upbringing here in the Faroe Islands has somehow created a soft spot in our hearts for Israel. But our attitudes are of little importance when a film plays in the cinema. The film is just the starting point of a lively dialogue.

And as the blossoming film industry in Israel is portraying all sides of Israeli life through personal stories covering delicate issues, there is certainly no shortage of topics to talk about.

Another great thing about these films is that they give us a well-deserved break from all the special effects from the blockbuster movies.

With online streaming services such as Netflix we can now see all the originals live – for instance the popular series ‘Homeland’.

It is also worth noticing that the Best Picture winner ‘Sandstorm’ is entirely in Arabic. This is an exciting sign of diversity.

We hope that the films you’re about to see reflect this great evolution in Israeli film production, and that you will enjoy the varied and exciting programme on offer.

The famous filmmaker Quentin Tarantino is often asked whether he went to film school. He always replies: ”no, I went to the cinema.”

And it is true that in our societies major changes happen – geographically, historically, socially and morally – but it is always the cinema that in a way reflects what is happening in the world, in the Middle East, in Israel and everywhere.

So, once again – a warm welcome to the Israeli Film Days!

Annika Olsen, Mayor


Undan sýningini í Havnar Bio var vinafelagið Føroyar-Ísrael vertur við mati og víni meðan sjeyarmaði ljósastakin brann á pallinum fyri fleiri enn hundrað áskoðarum.


Omri Galperin, sum er úr Ísrael, men býr í Føroyum, greiddi frá um ísraelskan film. Hann er sjónvarpsjournalistur og ostamakari. Síðan var filmurin "A Quiet Heart" sýndur. Ein stillførur filmur, har kendasti kvinnuligi ísraelski filmsleikari, Ania Bukstein, hevði høvuðsleiklutin sum pianistur í Jerúsalem millum trongskygd foreldur, grannar og religiónir. Ania Bukstein er fødd í Moskva í 1982 og hevur havt stórar leiklutir í "Game of Thrones".


Í kvøld verður virðislønti høvuðsfilmurin "The Cakemaker" sýndur. Her eru tvær enskar grundgevingar fyri at virðisløna fyrsta filminum hjá ísraelska samkynda leikstjóranum Ofir Raul Grazier fyri filmin:

"An original, beautifully acted story with a sensitive approach to mourning and loneliness, the complexities of love and family, religion and food traditions, and the sweetness that nourishes our souls." (Jerusalem Film Festival 2017)

"With a gentle approach, the film portrays a journey towards acceptance and the pursuit of love. The unique bond formed between the characters strengthens a healing process that brings them a new life. It allows the viewer to connect to the most important of human values, something that overcomes all prejudices: love." (Karlovy Vary filmstevnan í 2017)


13.11.17

Hanus vann við Wunder-Pizza


19 filmar komu inn í stuttfilmskappingini, sum Klippfisk skipaði fyri í 48 tímar um vikuskiftið. Dómsnevndin valdi filmin Wunder-Pizza, ið Hanus Johannessen leikstjórnaði, sum vinnara.


Gunvør Balle, forkvinna í Mentanarnevndini hjá Tórshavnar kommunu, las grundgevingina hjá dómsnevndini upp í auluni í Kommunuskúlanum, sum nú ber heitið Finsen. Grundgevingin var soljóðandi:

"Vit vórðu øll beinanvegein tikin við, tí høvuðsleikarin skapar eina bæði stuttliga og hugvekjandi identifikatión. Tað er sum at síggja ein heilan film, í einum stuttfilmi, sum er fólksligur og hongur saman, er heilskaptur, hevur stuttligar myndir, og stuttligar endurtøkur, sum viðtøkurnar siga fyri hesa sjangru. Vinnarasøgan er ein søga, sum er gjøgnumførd - bæði í frásøgu og við myndum, og lýkur sjálvandi treytirnar, uttan at tað gerst uppátikið. Framleiðsluliðið hevur gjørt sær stóran ómak at finna føroysk locations, sum eru sannførandi og stuðla væl upp undir skemtið, ið ber søguna fram. Vinnarafilmurin er ein stjørna á einum vælangandi jólatræ, vinnarafilmurin skal finnast á Filmoy, tað er á Sandoynni, har eisini geymarar halda til - Wunder-Pizza er vinnarafilmurin!"


Tað var undir yvirskriftini "Ger ein film lidnan upp á 48 tímar!" at Klippfisk skipaði fyri kappingini, sum varð lýst í Reinsarínum fríggjakvøldið. Øll kundu vera við og vinningurin var eitt gávukort á kr. 10.000 frá Elding. Evnið var Fyrstu ferð og ein lykil skuldi vera ein lítil forðing í søguni

Tey mongu luttakandi høvdu 48 tímar at gera ein film við hesum evni, sum skal lýsast millum tveir og fimm minuttir. Møguligt var at arbeiða við at menna hugskotið, klippa filmin og mangt annað á Reinsarínum alt vikuskiftið, til lidni filmurin skuldi avhendast sunnukvldið kl 18:23. Onki mark var fyri útgerð. Filmurin kundi takast upp við fartelefon ella fínari kameraútgerð.

Filmarnir sum fingu aðrar virðislønir vóru: Kensluhavið fyri besta leikaraavrik, WPD fyri besta hugskot og Skotið, sum fekk herðaklappið.

Í dómsnevndini vóru Jákup Veyhe, Jónhild Rasmussen, Jónfinn Stenberg, Gunnvá Zachariasen og Birgir Kruse. Bogi Andreasen tók myndirnar í auluni.


9.11.17

Hvar fer framtíðar skúlin?


Her er Rigmor Dam, landsstýriskvinna í mentamálum, saman við Jórun Simonsen, fyrrverandi lærara í Venjingarskúlanum og á Føroya Læraraskúla, har hon ikki bara hevði fimleik, men eisini leik. Tær møttust í Høllini í Norðurlandahúsnum mikudagin, har Nám og Mentamálaráðið skipaðu fyri ráðstevnuni Mennandi samstarv í framtíðar skúlanum fyri lærarum og leiðarum í fólkaskúlanum.


Árni Øregaard hevði gjørt ein fínan lítlan film, har fólk úr øllum landinum, í ymsum aldri og av báðum kynum søgdu frá bestu minnum um skúla, læring og lærarar. Rigmor hevði ein playlista, sum hon tendraði, tá ráðstevnan byrjaði í Høllini. Listan hevði hon goymt sum Jórun. Heitið sipaði til besta læraran, sum við soninum, Erlendi, var komin niðan í Norðurlandahúsið. Jórun býr heima, úti í Grønlandi, tey rópa.

Umframt í Høllini vóru fyrilestrar í øllum Norðurlandahúsinum, sum lærarar skuldu velja ímillum og tekna seg til eina viku undan tiltakinum. 


Skúlin og framtíðar førleikar var yvirskriftin, sum Ólavur Ellefsen hevði fingið. Hann er íverkseti og hevur í fyritøkuni Tökni burturav arbeitt við virknari og spælgrundaðari læring. Ólavur er formaður í Javnstøðunevndini og stýrisformaður á Fróðskaparsetri Føroya.


Um fyrilesturin segði Ólavur Ellefsen, at í hesum árum broytir tøkniliga menningin, hvussu vitan verður savnað, sílað og útbreidd, eisini í skúlanum sum propagandaapparati, og hvussu vit virka sum fólkaræði.


Ólavur sigur, at teldurnar taka yvir alt meiri av einstáttaðum arbeiði, og framtíðin spyr eftir nýhugsandi og skapandi fólki. Kanningar benda á, at størsti tørvur verður á røktarstarvsfólki, og færri og færri fara at fiska og fáast við landbúnað. Hvussu kann skúlin fóta sær á hesum nýggja pallinum og menna kritiskar, dugnaligar og glaðar samfelagsborgarar í eini netverksøld?


Mentamálaráðið hevði boðsent Anne Skare Nielsen, framtíðargranskara og Future Navigator, sum ferðast við undirhaldandi fyrilestrinum Fra pedeller til rebeller. Hon sigur, at tað er 100 prosent gott, um tú dugir at lesa, skriva og rokna í framtíðini - men tað er einki ”must have”. Anne Skare Nielsen nevndi fimm sløg av drívmegi, sum tú kanst vera 99,9 prosent vísur í fara at broyta heimin - og tíggju førleikar, sum framtíðar børn tí ikki kunnu liva fyri uttan. Kann framtíðar fólkaskúlin læra tey tað?


Undir yvirskriftini Tað góða arbeiðsplássið helt sálarfrøðingurin Kristian Eli Andersen ein væl fokuseraðan fyrilestur um at betra um arbeiðsgleðina, at sleppa undan strongd og at avrika betur.

Framman fyri øllum fólkaskúlalærarum í landinum, helvtini týsdagin og hinari helvtini mikudagin, fór hann niður í sálarfrøðiliga amboðskassan eftir amboðum at styrkja fokus, fáa frið fyri órógvandi tankum og at lata arbeiðið liggja, tá ið ein hevur frí.

Kristian Eli Andersen er autoriseraður, privatpraktiserandi sálarfrøðingur við serkunnleika innan kognitiva og metakognitiva terapi. Dagliga hjálpir hann fólki at basa strongd, angist og tunglyndi, og at styrkja um sjálvsálit, trivnað og virkni í gerandisdegnum og arbeiðslívinum.


Gitte Klein, lærari, Master of Positive Psychology og stud. cand psyk. og Ann-Britt Fríðheim Mortensen, sosialráðgevi, mediator og Master of Positive Psychology høvdu eina felags framløgu við støði í komandi bókini PERMA, sum Nám fer at geva út.


Yvirskriftin hjá Gitte og Ann-Britt var Mennandi sálarfrøði - sálarheilsa og trivnaður í verki. Tær siga, at nógv verður tosað um sálarheilsu og trivnað, men hvussu arbeiða vit við hesum í verki? Í fyrilestrinum lýstu tær trivnaðarástøðið PERMA og koma við dømum um, hvussu til ber saman at menna sálarligan treystleika.


At enda var samanfatandi og perspektiverandi aktualitetsskemt og tónleikur úr lívsins skúla við sjónleikarunum Mariann Hansen og Gunnvá Zachariasen, og ad hoc tónleikabólkinum við Magnusi Johannesen á klaver, Hans Tórgarð á bass og Hans Paula W. Tórgarð á gittar.


Tveir frálíkir dagar, har allir fólkaskúlalærarar fingu høvið at møtast í ein dag, uttan at verða trektir í løn og við øllum útreiðslum goldnum. Sjálvt maturin var so mobilur, at tú kundi ganga við honum í hondini, og seta teg har tú vildi í rúmliga Norðurlandahúsinum.

Tað at møta starvsfeløgum í konsentreraðum fakligum høpi er framúr. At fyrilestrarnir eru góðir og viðkomandi, ger baksýnið ikki verri. Allarstørst er sannkenningin av, at vit eiga fyrilestrarhaldarar, sum á móðurmálinum og úr heimligum jørðildi kunnu leggja fram faklig virði fyri so stórari mannfjøld sum øllum teim føroyskum fólkaskúlalærarum. Tað er fleirfalt frálíkt.


6.11.17

Sjarmørurin er besti norðurlendski filmur


Meðan finski filmurin Little Wing (Selma Vilhunen) vann stóru norðurlendsku virðislønina í Helsinki, varð danski filmurin Charmøren, sum er um ein iranskan flótta í Danmark, kosin hin besti á 59. norðurlendsku filmstevnuni í Lübeck, har føroyskur filmur eisini varð umboðaður. Omanfyri er danski leikstjórin, Milad Alami, avmyndaður á tokstøðini, eftir at hann leygarkvøldið fekk NDR Filmpreis fyri fyrsta filmin í spælifilmslongd. Ardlan Esmaili spældi iranski flóttin.


Hin stóri vinnarin á filmstevnuni í Lübeck var norska Iram Haq, sum vann tvær virðislønir fyri Hva vil folk si? Onnur var áskoðaravirðisløn frá avísini Lübecker Nachrichten. Iram Haq fekk eisini virðisløn í Lübeck fyri fyrra filmin Jeg er din (2013), sum Norðurlandahúsið vísti tað árið. Her er norski leikstjórin, sum eins og kvinnuligi høvuðsleikarin í virðislønta filminum er av pakistanskari ætt, avmyndað í samrøðu við sjónvarpið hjá NDR í gongini í sjónleikahúsinum í Lübeck, har virðislønarhandanin fór fram.


Upplatingarfilmurin var hin svenski ungdómsfilmurin Dröm vidare, sum Rojda Sekersöz, ið sæst til høgru, leikstjórnaði, meðan Evin Ahmad, ið sæst til vinstru, hevði høvuðsleiklutin í. Ein frálíkur filmur um kriminalitet og samanhald millum gentur. Evin Ahmad spælir eisini Hamlet og er beint nú aktuell við bókini En dag ska jag bygga ett slott av pengar.


Bløðini í gamla Hansabýnum vóru á einum máli um, at tiltakið og serliga virðislønirnar á norðurlendsku filmsstevnuni vóru ein sigur fyri flóttafólkaspurningin, sum er eitt eymt mál í Týsklandi í hesum tíðum.


Men tað vóru ikki bara norðurlendskir leikstjórar við knýti til fremmand lond, sum fyltu týsku bløðini. Eisini okkara egni Sakaris Stórá var at síggja í bløðunum. Sjálvan virðislønardagin, leygardagin, var hann hann hin einasti, ið varð umrøddur í egnari grein.

Longu fyrsta stevnudagin varð útselt í Cinestar til sýningina hjá Sakaris og Ingun, sum júst vóru komin úr Róm við filminum Dreymar við havið.



Sjálvur slapp eg at sita við síðuna av leikstjóranum, tá fyrstu filmsýningar vóru á festivalinum. Ingun tók festligu myndirnar.

Reportarin hjá filmstevnuni vildi hava Sakaris at siga "til lukku við teim seksti" á føroyskum og enskum, tí næsta ár er rundur føðingardagur í Lübeck. Vónandi verður minst ein føroyskur filmur, kanska fleiri, á skránni tá. Í Lübeck eru mest dedikeraðu áskoðarar eg nakrantíð havi upplivað. Uttan hóvasták eru hetta dyrnar til týska marknaðin. 


Eftir høvussýningina vóru Q&A, questions and answers, sum ein væl uppløgd og informerað Susanne Klische skipaði fyri á enskum, har Sakaris briljeraði og fekk allan biografsalin at halda ondini, so undirhaldandi var hann. Sakaris upplýsti við sama høvið, at hann var farin undir næsta spælifilmin, sum revolves around a fish factory, sum hann segði. Ingun í Skrivarastovu sæst til høgru og til vinstru sæst kendi framleiðarin Katja Adomeit, sum er fødd í Lübeck, men arbeiðir í Keypmannahavn.


Eftir týsku frumsýningina er siður, at leikstjórin skrivar á høvuðsplakatina, sum er við inngongdina í biografinum.


Nú vóru allir framleiðraranir møttir, eisini Jón Hammer, sum starvast hjá Zentropa. Við konu og dóttur vóru tey komin í bili til Lübeck. Frá vinstru eru tey Katja Adomeit, Sakaris Stórá, Ingun í Skrivarastovu og Jón Hammer. Á niðaru myndini sæst, at tey hava longu havt arbeiðsfund.


Uttanfyri mótmæla trý fólk at ein føroyskur filmur verður vístur, tí har drepa tey grind. Eingin gevur teimum gætur. Ein myndamaður spyr um eg veit, hvat hetta er. Jú, hatta er úr mínum heimbýi, sigi eg, og vit tosa um at slakta bløðandi dýr undir opnum himni. Ja, men pent er tað ikki, sigur fotografurin. Eg kann bara yppa øksl.


So vórðu stundir at vísa filmin fyri skúlanæmingum, sum flestu vóru í aldrinum 15 til 17 ár. Fyriskipari og leiðari í víðfevndu skránni, sum hevði heitið Kinder & Junge Programme, er hvørt ár hin fryntliga Franziska Kremser-Klinkertz. Hon duldi ikki fyri, at hetta var hennara yndisfilmur, hóast hon ikki gjørdi av, hvussu virðislønir vórðu skiftar út á ymsu filmarnar. Hon nevndi týðuliga samstarvið millum leikstjóra og fotograf, og so kvinnuligu høvuðsleikararnar, ósminkað, rátt og ótilgjørt, men tó róligt sum havið. - Og so er tað ein rár hending, ógvuliga rár, at ein nýggjur filmur í spælifilmslongd kemur úr Føroyum, segði hon og vónaði, at spírandi filmsumhvørvið fóra at spretta og senda teimum í Lübeck nógvar filmar framyvir.


Uttanfyri fekk eg høvið at avmynda Sakaris og Ingun framman fyri skúlabiografinum Filmhaus.


Millum mongu gestirnar var íslendski leikstjórin Hafsteinn Gunnar Sigurdsson, sum sýndi Undir trénu og lýsti grannalagsfilmin sum ein krígsfilm. - Øll kríggj byrja við grannaklandri, sum í hesum dømi, har grannar fara at klandrast og tað endar heilt galið. Ein gerndislig men svørt grannalagssøga, sum lýsur hvussu øll kríggj byrja. Og so hevur Huldar Breiðfjørð skrivað søguna. Hann var í Føroyum og skrivaði søgur fyri útvið tíggju árum síðan og sæst á niðaru myndini, sum eg tók á sama stað í 2014.


Eftir sýningarnar eru hópin av tiltøkum í býnum, har fleiri kirkjur eru við. Her er tað tónaskaldið hjá Sakaris, Povl Kristian, sum saman við øðrum skipar fyri konsert í stóru Sct Petri kirkjuni, har havið brýtur gjøgnum bæði rúm og altar afturvið livandi ambient tónleiki. Hugtakand!


Og so er nátt og fullmáni og allar orsøkir at vara seg fyri mannvargum. Ikki minst tí, at mín avgjørdi yndisfilmur í ár var svenski Korparna, sum var fyltur av ófrættakendum merkjum, omen, um ein fallandi garð hjá einum óðum bónda á bygd í Svøríki í sjeytiárunum, har illa gongst at fáa sonin at taka við. Hann er mítt fremsta viðmæli í ár.


So er morgun aftur og stundir at síggja býin í morgunljósi. Her er tað eyðkenda borgargrindin, Holsteintor, sum stavar frá 1464.


Byggilistin og søgan, serliga markið millum gamalt og nýtt, bombað og óbombað, er spennandi at síggja í Lübeck.


Arbeitt verður av einslistum at varðveita vøkru fasadurnar við ánna Trave. Her eru átta arbeiðsmenn á rað.


Men eisini á gonguteigunum eru húsasøgur at síggja. Søgur, sum lokal fólk eru fegin um, tí nógv vilja gloyma fortíðina, nú trýst er á samfelagsskipanina, siga tey. Politikarar fáa góða undirtøku, tá teir peika á flóttar og geva teimum skuldina fyri at stjala arbeiði, fyri yvirgang og fyri miðvíst at avkristna landið og oyðileggja øll hevdvunnin heimlandsvirði. Tað er sum Facebook í Føroyum. Tá er gott at hava minnissteinar, sum hesar, siga tey, eg práti við.


Jólini er byrjað í marsipanhúsinum hjá Niederegger mitt í býnum yvir av ráðhústorginum.


Vit takka Florian Volmers og Linde Frölich fyri gott úrval av filmum og eina framúr tænastu altíð at hava Føroyar og føroyskan film í huga, eisini tá hin 60. filmsstevnan verður hildin næsta ár. Fyrsti útlendski gestur í Geytadómsnevndini hjá Norðurlandahúsinum var júst Linde í 2012. Og longu í 1980'unum hevði gamla Filmsfelagið, sum tá var, eitt tætt samstarv við filmstevnuna í Lübeck.


So eru stundir at venda heim eftir eina innihaldsríka feriuviku í Lübeck. Umframt at síggja nógvan nýggjan norðurlendskan film, er tað spennandi at raka eitt mark fyri, hvussu nógvan film tú nært at síggja eftir einum degi. Kanska fimm, innan tú kemur í eitt film-mode, har tú gongur inn og út av filmum, sum yvirskipað er ein stórfilmur við frábrigdum. Fimm um dagin, tað er gott, tá tú ert í feriu, filmsferiu. Takk til Norðurlandahúsið fyri høvið og møguleikan. Men sjálv ferðingin er eisini ein uppliving Her eru tað Ingun og sveisiska Rachel Kunstman, sum er á Interrailferð og vil hoyra um film og Føroyar. Hon er 19 og hevur verið á bóndagarði í Finnlandi, tí hon fer at lesa umhvørvisverkfrøði í Zurich næsta ár.


Í taksabilinum til Føroyaflogfarið á flogvøllinum í Kastrup lurtar sjaførurin eftir eini tíðindasending og spælir síðan eksotiskan tónleik, sum hann týðuliga elskar. Eg spyrji hvaðani tónleikurin er. - Úr mínum heimlandi, Pakistan, sigur sjarmørsjaførurin. Heima er samdrigið.