17.1.17

Trump er góður fyri pressuna


Í svensku sjónvarpssendingini Agenda á SVT2 í kvøld, sigur Ian Swanson, at nývaldi amerikanski forsetin, Donald Trump, sum tekur við fríggjadagin, hevur verið sjáldsama góður fyri amerikansku pressuna beint nú.

Ian Swanson er blaðstjóri á The Hill í Washington,

- Donald Trump er á toppinum nú, tí hann er í opnum stríði við allar miðlar, nú eisini CNN.

Men av toppinum er bara undanbrekka, sigur Ian Swanson tvítýðugur um nýggja forsetan, sum er hin fyrsti at brúka Twitter og Facebook.

Trump svaraði beinanvegin aftur, tá filmsleikarin Meryl Streep legði eftir honum á Golden Globe veitslu í farnu viku, so øll kundu lesa aftursvarið frá forsetanum.

Miðlarnir vita ikki, hvussu teir skulu handfara hesa sjáldsamu støðu, har forsetin skrivar á Twitter, so veljarin kann lesa við. Eftir stendur, at øll vilja lesa um Trump og tað, hann ger. Tí er hann góður fyri amerikanska miðlaídnaðin.

- Donald Trump elvir til góð hyggjaratøl í sjónvarpi, nógv klikk á netinum og fleiri haldarar, eisini av bløðum, sum eru beint ímóti Trump, tí hann skapar áhuga, óansæð hvat hann ger, sigur Swanson og vísir á, at demokratar hava altíð stríðst við Fox News, men Trump er longu í stríð við allar miðlarnar.

Avbjóðingin hjá pressuni er longu nú at gera av, hvat átak hjá Trump pressan skal dekka ella ikki.

Hóast eingin veit, hvar hetta sirkus við Trump í miðdeplinum fer at enda, so er tað ein sannroynd, at íkomna støðan, sum aldri er sædd áður, gagnar báðum pørtum, pressuni og forsetanum, vil Ian Swanson vera við.


16.1.17

Tá filmsdreymar gerast veruleiki


Brot úr grein í Varðanum 83 nr 2 2016, sum byggir á samrøðu við Sakaris Stóra í fjør summar. Eyðun Müller Thomsen tók myndirnar undir filmsupptøkunum

Sakaris Stórá og eg hava reist okkum úr stólunum í Havnar Bio, har skotski Mike Day akkurát hevur víst ”The Islands and the Whales”.

”Tað var deiligt at síggja filmin. Ikki tí, eg havi havt møguleikan at sæð hann fyrr, men eg vildi goyma upplivingina til biografin. Har egnar filmurin seg best,” sigur Sakaris fram fyri seg í biografmyrkrinum mitt í august.

”Og tá perspektivið ikki er yvirfladiskt, er gestsins eyga sanniliga gløgt. Tað besta var tó at síggja, hvussu væl føroyska samtíðin og føroyska málið rigga á stóra løriftinum. Eg eri bara enn meir sannførdur um, at filmur er ein týdningarmikil partur av samleikanum og samfelagsfatanini, og at vit noyðast og hava skyldu at gera føroyskar filmar,” sigur leikstjórin úr Skopun.

Dreymar við havið

”Mær dámar ikki grenjið um, at tað ikki ber til at gera film í Føroyum. Vit hava avbjóðignar, men vit hava eisini fyrimunir”, sigur Sakaris, sum hevur gjørt fleiri virðisløntar stuttfilmar.

Hin 26. juni í ár fór hann undir ”Dreymar við havið”, sum er hansara fyrsti spælfilmur í fullari longd.

Eitt annað summarmark raka vit ólavsøkuaftan, sum í ár er 30 ára føðingardagur hjá Sakarisi.

Kalendarin sigur, at tveir arbeiðsdagar eftir føðingardagin eru filmsupptøkurnar lidnar.

Fremleiðararnir lova frumsýningin beint eftir ársskiftið, helst á eini altjóða filmsstevnu. Tað var á eini tílíkari stevnu í Berlin, at Sakaris vann fyrstu virðisløn fyri stuttfilmin ”Vetrarmorgun” í 2014.


Nú er so kvirt

”Alt er so kvirt og tómt, nú framleiðslan er liðug. Men eg siti eftur við eini ekstremt góðari kenslu”, sigur Sakaris, tá hann koplar sjálvirkandi svararan frá á telduni heima á Áarbakkanum í Skopun.

Higartil hevur hann sagt ”I will not be able to respond to your message, since I'm on vacation and away from the computer, after a long but lovely shooting of my feature film. Will be back in office mid. August.”

Har eru vit nú, mitt í august, á kaffistovu undur Bryggjubakka í Havn. Vespur surra í sólin, ferðafólk parlamentera á fremmandum málum, bátamotorar hjara og har yviri hevur ein fuglar skvett á borðið.
Vit fara innum og seta okkum tveireinir hvør sínu megin stóra runda skiparaborðið heilt har inni í kaffistovuni.

“Nú eru harðastu arbeiðsvikur í mínum lívi farnar afturum, og vit eru liðug við upptøkurnar. Leikaraavrikini eru í heimsflokki, og eg haldi veruliga, at filmurin fer lúkst í hjartað á fólki”, sigur Sakaris, meðan grønt ísté við kirsuberum kemur inn á borðið.

“Avrikið kemur ikki úr ongum. Vit hava vant í meiri enn eitt ár við leikarum og tekstinum, og hava ment leikararnar gjøgnum tekstin og hinvegin tekstin gjøgnum leikararnar. Eg havi koyrt hart á tey, arbeitt náðileyst og málrættað at skapa góð avrik og einki annað”, sigur Sakaris, sum í lítlu føroysku filmsbransjuni er um at verða kendur sum ein harður hálsur, ið alla tíðina sveiggjar koyrilin. So siga tey.

Úr tveimum hornum í samfelagnum

Heldur enn ávísum evnum fylgir filmurin tveimum ymiskum leiklutum, tveimum gentum, ið eru í hvør sínum avgjørda horni í føroyska samfelagnum.

”Hetta er sosialrealisma, sum lýsir kontrastir í føroyska samfelagnum, og ein coming af age filmur” sigur Sakaris og leitar eftir einum føroyskum orði fyri enska hugtakinum, men finnur tað ikki.

”Summi fara at fata hetta sum ein betentan pott, sum vit hava sett útá, latið gudstrúgv, sex, kærleika og brennivín útí og so kókað.”

”Men heldur enn at kritisera, so vísa vit erliga, hvussu partar av føroyska samfelagnum veruliga eru”, sigur Sakaris og lesur boðini, sum koma inn á telefonina, ið liggur á kaffiborðinum, ið larmar sum ein trumma. Tað er unnustan, sum fer til arbeiðis.



Sandoyggin er tætt at hjartanum

Filmsliðið hevur búð í Ísansgarði og í Andarisa heima á Sandi og í Skopun við, meðan arbeitt hevur verið við filminum.

Høvuðsleikarar eru Juliett Nattestad úr Havn og Helena Heðinsdóttir úr Sørvági.

Framleiðarar eru Ingun í Skrivarastovu, Jón Hammer og Katja Adomeit.

Skilligt er, at upptøkuliðið hevur havt Sandoynna tætt at hjartanum, hóast fotografurin, Virginie Surdej, er úr Belgia, føroysku framleiðararnir eru úr Havn, og altjóða framleiðarin, Katja Adomeit, er úr Týsklandi.

“Hvønn týdning hevur tað fyri teg at fáa ein framleiðara á einum so markantum filmi at samstarva við?”

“Tað hugsi eg sjáldan um”, sigur Sakaris. “Tað týdningarmesta fyri meg er, at eg sleppi at arbeiða við fólkum, sum eg havi álit á, og sum eg kenni meg tryggan saman við. Og allar mest umráðandi - fólkum, sum skilja mína visión og mín máta at arbeiða uppá. Men hinvegin, so eri eg glaður fyri at tey fólkini eru millum tey bestu í Evropa”, sigur Sakaris og smílir, meðan tallerkar og gløs glinta um kapp við ferðafólkini, sum vilja keypa bíligar minnislutir.

Umframt spæli- og heimildarfilm, hevur Virginie Surdej filmað fyri rokkbólkin Coldplay, gjørt eksperimenterandi listainnstallatiónir og lýsingafilmar fyri stórbýarskógvar hjá Christian Louboutin og klædnasnið hjá Christian Dior og Paco Rabanne.

“Hvussu fekst tú hana til Skopunar?” spyrji eg kveit ótolin eftir servetrisuni, sum lovaði at koma við Othellukakuni. Bara til mín, ikki til Sakaris, sum vísir mær áskriftina á bæði teldu og myndatóli:

”This Machine Kills Fascists!”

”Woody Guthrie, var tað ikki hann?”

”Jú, hann skrivaði tað á gittarin í 1941,” sigi eg og angri at eg bestilti broddborgarligu kakuna.

“Virginie og eg, vit hittust, tá eg gekk á filmsskúla í Nordland Kunst- og Filmfagskole í Kabelvåg í Loftoen í Noregi, har hon var gestalærari. Tað var í 2007, eftir at eg hevði verið á einum norskum háskúla. Vit arbeiddu saman við onkrari filmsverkætlan aftan á filmskúlan, og tá eg segði, at eg hevði hug at gera ein stuttfilm í Føroyum, spurdi hon, um hon ikki kundi sleppa við at filma. Síðan hevur hon eisini verið fotografur á “Vetrarmorgun” og nú á “Dreymar við Havið”. Eg haldi, at hon tímir at arbeiða saman við mær, tí hon trýr uppá meg, og tí hon skilur væl mína visión og mín máta at fortelja søgur á filmi. Ja, hon hevur arbeitt saman við størstu nøvnunum í móta- og tónleikavinnuni og hevur ótrúliga nógvar royndir frá filmi. So eg føli tað altíð sum ein heiður, at hon tímir at koma tvætlandi til Skopunar at arbeiða við mínum filmum. Bæði filmslið og leikarar elska hana, og hennara royndir smitta, so hon er lærurík at arbeiða saman við. Eg havi nógv at takka henni fyri. Kundi ikki hugsað mær at arbeitt við nøkrum øðrum høvuðsfotografi á hesum filminum”, sigur Sakaris meðan eg stríðist við nýkomna róman.

“Høvuðsfotografurin, Virginie, sum eg arbeiði saman við, hevur verið í Føroyum fýra ferðir og hevur bara arbeitt í Sandoynni. Hon heldur tað er eitt heilt fantastiskt stað at gera film, og hon er hugtikin av oynni. Eftir at vit gjørdu ”Summarnátt”, hava tey flestu, sum gera film, filmað eitthvørt í Sandoynni. Sæð uppá tann mátan átti filmshús og alt, sum fólk finna uppá, at ligið í Sandoynni, tað hevði verið upplagt”, sigur Sakarias í framhaldi av tí tosi, sum í seinastuni hevur verið um almennan stuðul úr Mentamálaráðnum og Vinnumálaráðnum til filmsgerð og eitt filmshús í Føroyum.

Av tilvild í Norðurnoregi 

Meðan eg skavi seinasta róman av tallerkinum, undrist eg yvir tað kosmopolitska, sum sjónliga gongur aftur á teimum fjarskotnu leiðum, Sakaris hevur verið á úr Skopun til Lofoten. Men tað er tann bera tilvild, vissar hann meg um.

“At eg valdi Norðurnoreg, var tilvildarligt. Eg hevði ikki miðnám, so eg kundi ikki sleppa inn á universitetið at lesa film. Og eg hevði ikki ráð til at fara í dýru privatskúlarnar. Eg burdi kunnað sagt, at eg valdi akkurát Lofoten, tí tað minti so nógv um Føroyar. Men í grundini, so ánaði eg ikki hvat Lofoten var, ella hvar tað var, fyrr enn eg stóð har. Men seinni havi eg verið fegin um, at eg valdi at lesa akkurát har. Tí alt, vit lærdu har, var lutfalsliga lætt at seta í føroyskan karm, tí umhvørvið og samfelagið minti so nógv um Føroyar. Tað var ikki ein prestigefullur skúli við stórum budgettum til skúlauppgávurnar og state-of-the-art útgerð. Tað var trupult at flúgva kendar leikarar inn, og tí vóru vit noydd at arbeiða við fólki, sum ongantíð høvdu staðið framman fyri einum upptøkutóli fyrr”, sigur Sakaris um skúlaárini í Kabelvåg, har øll fingust við film og list.

“Ein stórur fyrimunur við Lofoten var, at har var ikki so nógv annað at fáast við. Tað var eitt sindur sum ein bobla, har tey einastu fólkini, eg hevði samband við, antin fingust við list ella við film. Vit vóru eisini ein stuttlig samanseting av fólkum í flokkinum, sum eg gekk í. Tí vit vóru so øgiliga ólík og oftast ósamd eisini”, sigur Sakaris og vísir á praktisku avrikini í skúlanum.

“Tann besti lærdómurin, ein kann fáa, er tann praktiski. Og tað var serliga læruríkt at arbeiða á framleiðslunum hjá hinum næmingunum og síggja, hvussu tey tulkaðu støður og loystu trupuleikar. Tey flestu vóru nógv dugnaligari enn eg. Alíkavæl høvdu vit eina stóra og ektaða virðing fyri hvørjum øðrum”, minnist Sakaris, og fer at tosa um gestalærararnar á skúlanum.

Mentor úr Irak

“Har vóru nógvir dugnaligir gestalærarir, og tað var á tann hátt, at Virginie og eg hittust. Men tann, sum lærdi meg mest, var lærarin, ið vit høvdu í fakinum leikstjórn. Hann var úr Irak og var komin sum flótti til Noregs. Ein ótrúliga væl lisin maður við heilt ekstremt nógvum lívslærdómi í viðførinum. Hann var eisini ein harður fani. Hann fekk meg at gráta longu fyrstu vikuna, og hann segði einki positivt um meg fyrr enn í síðstu lestrarhálvu. Men vit eru væl enn, og árini eftir filmskúlan var hann eitt slag av mentori fyri meg. Hann er enn tann fyrsti, eg ringi til, um eg vinni onkra virðisløn ella slíkt. Summi fólk eru bara heilt ótrúligir kapasitetir. Ósjálvsøkin og dedikerað”, sigur Sakaris fjaroygdur og fær meg at hugsa um ein brævbjálva, eg einferð fekk.

Drongurin, sum arbeiddi á flakavirki og vildi út í heim

Sjey ár eftir at vit fyrstu ferð høvdu samband, og eg ummælti hann her á blogginum undir heitinum Poetiskur beiskleiki, spyrji eg Sakaris, hvat tað var, hann setti sær fyri at loysa við uppgávuni, sum endaði við at blíva meistarligi filmurin, "Passasjeren"?

“Áðrenn “Passasjeren” hevði eg leikstjórnað mín fyrsta stuttfilm, “Ikaros”. Ein filmskúlaligur filmur um ein drong, sum arbeiddi á einum flakavirki, og skuldi velja millum tað, hann hevði heima, og tað, sum stóri heimurin hevði at bjóða. Eitt slag av anti-sjálvbiografi. Men har var ambitiónin einans at hava okkurt at arbeiða við næstu lestrarhálvu, so eg ikki bleiv blakaður úr skúlanum. Mær dámdi so væl at vera har.

“Passasjeren” var eitt sindur øðrvísi. Har setti eg mær hægri mál. Eg vildi royna at gera ein góðan film. Eg sá ein norskan stuttfilm á eini filmstevnu í Danmark, “Bawke”, eftir Hirsham Zaman. Tá eg sá hann, upplivdi eg fyri fyrstu ferð, at tað ber til at siga eina søgu stutta og greiða, uttan ov nógv hóvasták, men sum kortini nemur við hjartað á fólki og gevur okkum okkurt at hugsa um. Leikritið í “Passasjeren” er tað besta, eg havi skrivað. Í so máta eri eg øgiliga glaður fyri filmin. Hevði eg ikki gjørt akkurát tann filmin, so hevði eg helst verið farin eina aðra leið eftir filmsskúlan. At hann varð fortaldur við so fáum orðum, kom bara av, at bæði eg og mín høvuðsvegleiðari dugdu ikki nóg væl norskt. Í Føroyum er øðrvísi. Eg eri góður við føroyska málið, og eg føli, at eg havi eina skyldu at toyggja og tamba tað á løritinum og at vita, hvussu nógv tað tolir”, sigur Sakaris um fyrstu filmarnar í Noregi.

Meðan eg vigi tómu teskeiðina aftur og fram millum fingrarnar og hann rullar ótendraðu sigarettina millum tummil og fremstafingur hinumegin borðið, semjast vit um, at besti filmur er ein orðaleysur filmur, sum ”Koyaanisqatsi” hjá Godfrey Reggio. Ein filmur, sum fer um øll mørk og ikki er bundin av orðum og talaðum máli. Men tað er bara í eini perfektari verð.

At arbeiða við leikarum á filmi

Í føroysku filmunum “Summarnátt” og “Vetrarmorgun” hevur Sakaris sett sær fyri at brúka ókendar ungar kvinnur sum leikarar. Eg leggi desertskeiðina frá mær og eg spyrji, hví hann hevur valt soleiðis?

“Eg vildi ikki sagt, at Armgarð Mortensen var eitt ókent navn áðrenn mínar stuttfilmar. Men tá eg flutti heim aftur til Føroya, kendi eg ongan í hesum aldursbólkinum. So eg hevði opnar auditions, har ein og hvør í røttum aldursbólki kundi koma og royna seg. Og harfrá var tað bara hart arbeiðið, eldhugi og ein grundleggjandi fatan fyri leiklutunum, karakaterunum, og teirra støðu, sum skuldi viðgerast”.

“Hvussu er tín metoda, tín arbeiðsháttur, við leikarum?” spyrji eg finni eina seinastu rest av dekadentu rómakøkuni, og kenni meg eitt bil sum í ”The Meaning of Life” hjá Monthy Python.

“Eg veit ikki heilt, hvussu mín arbeiðsháttur er. Eg royni enn at finna mín egna arbeiðshátt. Men fyrst og fremst er tað ein virðing og eitt álit, sum er fundamentið undir tí, vit gera. At fáa fólk at avrika tað besta, tey nakrantíð hava avrikað, er ein rúsur uttan líka. Tað royni eg at gera, hvørja ferð eg geri film. Tað er minstakravið, eg seti mær sjálvum”, sigur Sakaris og nevnir hugtakið amatørar og yrkislærd.

“Eg eri ofta spurdur, hvussu tað er at arbeiða við amatørum. Tað havi eg ikki verið førur fyri at svara, tí eg havi ongantíð arbeitt saman við amatørum. Tá “Vetrarmorgun” vann á Berlinale, fingu leikararnir í filminum rós fyri at hava nøkur av bestu avrikunum á festivalinum, og tað er í grundini rættiliga “sjúkt”, tá hugsað verður um, at Berlinalan er heimsins størsta filmstiltak.

Professionalitetur er eitt støði og ein sannføring, eitt engagement og ein stríðsvilji. Tað havi eg merkt í øllum mínum filmum. Og tað kemur fyrst og fremst av, at leikarararnir veruliga hava brent fyri søguni, sum vit hava roynt at fortalt, sjálvt um tað hevði verið lættari og effektivari at arbeitt við faklærdum leikarum. Men tann møguleikan hevur man ikki, tá tað er ungdómsfilmur. Hinvegin, so kendi eg meg heldur ikki nóg royndan at arbeiða við fakútbúnum leikarum. Tað geri eg hesaferð, og tað er ein frøi at arbeiða við teimum. Men upp á sama máta sum við undanfarnu filmunum havi eg havt opnar auditions og havi funnið meginpartin av leiklutunum tann vegin. Eg seti ongantíð andlit á leiklutirnar í leikritinum, fyrr enn vit hava funnið leikarararnar. So lata vit leikararnar menna leiklutin saman við okkum, og avrikið verður harvið okkara felags ogn”, sigur Sakaris og nevnir fyrimyndir úr filmssøguni sum John Cassavetes.

At møta høvundanum, Marjun

“Beint eftir tín 30 ára dag, til lukku forrestin, vórðu upptøkurnar til tín fyrsta langa spælifilm, “Dreymar við havið”, lidnar. Marjun Syderbø Kjelnæs hevur skrivað handritið til filmin. Hvussu møttust tit bæði?” spyrji eg og leggi skeiðina endaliga frá mær.

“Vit møttust ikki fyrr enn vit sótu og arbeiddu saman. Eg kendi ikki Marjuna áðrenn. Men eg helt, at hon skrivaði øgiliga visuelt og filmatiskt, samstundis sum eg føldi, at hon dugdi væl at raka tað, sum eg hevði roynt at sagt við mínum stuttfilmum. Tað var, áðrenn eg visti, at hon var eitt tað størsta talentið, vit eiga í Føroyum. Hevði eg havt lisið nakað serligt av tí, hon hevði skrivað áðrenn, so hevði eg ikki torað at sett meg í samband við hana. So har kom mín óvitan um bøkur okkum til góðar. Ella kanska var samstarvið bara meint at henda. Eg eri í øllum førum glaður fyri, at tað hendi”, sigur Sakaris.

“Hon er orðakvinna, rithøvundur úr høvuðsstaðnum, við tokka til kópakonuna úr Mikladali, og tú ert myndamaður, filmsleikstjóri av bygd, við tokka til Star Wars. Hvussu hevur tað borið til at arbeitt saman, tá tit koma úr so ymsum listagreinum og umhvørvum?”

Sakaris flennir, fær sær grønt ísté, og biður meg heldur spyrja Marjuna um tokkan til kópakonuna.

“Mín tokki til Star Wars vardi bara, til “The Phantom Menace” oyðilegði spælið. Ein tílík tilgongd er helst altíð eitt sindur løgin. Men eg haldi, at eg og Marjun bara kennast gjøgnum okkara felags vinfólk. Og okkara felags vinfólk eru ikki veruligir persónar, men íspunnu leiklutirnir í leikritinum. Í bókum er tað bara hugflogið, ið setur mørkini. Við filmi skal alla tíðina takast atlit at praktisku og teknisku karmunum, sum vit virka undir. Í Føroyum eru teir rættiliga avmarkandi, um vit ikki duga at gagnnýta tað, vit hava. Viðhvørt hevur arbeiðstilgongdin verið ein togtogan millum hugflogið, sum ber søguna, og praktisku karmarnar, sum mynda hana. Onkrar vakrar senur eru skornar burtur, tí tær høvdu tikið dagar at filmað, og okkurt hevði verið neyðugt at filmað í studio. Men burtur úr tí eru sprotnar nýggjar senur við autentisitetinum, sum veruligu karmarnir hóast alt geva okkum. Um eg skal lýsa prosessina við einum orði, so má tað nokk vera ”læruríkt”. Og so fann eg brádliga útav, at eg og Marjun eru eitt sindur lík, tá tað kemur til framtíðarætlanir, tí vit siga, at nú gevast vit við okkara yrki, tá eitt verk er liðugt. Ikki fyrr enn trongdin at skapa blívur nóg stór at draga okkum inn í tað tungu prosessina, sum skapanartilgongdin er, byrja vit at skapa aftur. Eg veit ikki, hvussu verður við hesum filminum, um hetta verður mín síðsti - har segði eg tað aftur. Mín ambitión er oftast at fáa mær eitt vanligt arbeiði eina tíð og so síggja, um hendan farliga tráanin eftir at skapa, aftur vinnur á allari rationellari hugsan. Tað plagar hon at gera”, sigur Sakaris og greiðir varisliga frá um hjartamálið við fyrsta spælifilminum í fullari longd, “Dreymar við havið”.


At fortelja søgur um samleika

“Fyrst og fremst hevur ynskið verið at fortelja eina góða søgu. Tað hevur verið heilaga aðalmálið við filminum. Eg trúgvi at ”samleiki” er reyði tráðurin í øllum mínum filmum. Tað er tað eisini hesaferð. Sjálvt um eg ikki havi skrivað leikritið. Filmurin snýr seg í stóran mun um, hvørji vit eru inni undir tí spjaldrinum, sum samfelagið og nærumhvørvið setur á okkum. Tað er har, vit finna tað veruliga og sannað menniskjað, og tað er tað, sum eg elski at viðgera á filmi. “Vetrarmorgun” viðgjørdi eisini samleika, men í tí filminum var tað sexualitetur og kynsligur samleiki. Og tað eydnaðist, haldi eg. Størsti heiðurin, eg havi fingið síðan virðislønina í Berlin, kom púra óvæntað, meðan eg hugdi eftir orðaskiftinum um hjúnabandslógina, har Bill Justinussen úr Miðflokkinum, ”rósti” m.a. filmi, fyri at hava flutt fatanina hjá føroyingum at góðtaka homosexualitet sum nakað normalt. Tá bleiv eg bæði stoltur og samstundis rørdur, tí tá hugsaði eg: ”Fokk ja! Filmur kann vera við til at broyta samfelagið til tað betra”. Tað vóni eg eisini, at hesin filmurin onkursvegna kann. Tí hann varpar ljós á nøkur viðurskifti, sum henda undir teirri vøkru og óspiltu ímyndini av Føroyum, sum vit eftirhondini eru von at fyrigykla okkum. Eg vil ikki gera politiskar filmar, men filmur er ein endurspeglan av tí samfelag, sum vit liva í. Og tá verður tað nokk politikkur óansæð. Men av tí at vit ikki hava nakra veruliga filmsmentan í Føroyum, hava fólk verið noydd at spegla sær í realityrøðum, ferðavinnulýsingum og donskum b-kendisum. Og tað er faninme ikki gott nokk. Kanska mín goymda agenda hevur verið at geva sjálvsfatanini av føroyska samfelagnum eitt hart spark í reyvina. Allarhelst”, sigur Sakaris og rullar sigarettina millum fingrarnar og leggur hana so aftur.


Føroyskir leikarar og føroysk upptøkustøð

Við hesari heimligu landkenning spyrji eg, um allir leikarar eru føroyingar og um øll upptøkustøð eru føroysk?

“Allir leikararar eru føroyingar, og øll upptøkustøð eru føroysk og meginparturin av filmsliðnum er eisini føroyingar, og innihaldsliga er hetta ein føroyskur filmur. Fíggjarliga og taktiskt er tað ein heilt idiotisk avgerð, tí bæði sýningarmøguleikarnir og møguleikarnir at fáa fígging høvdu verið nógv betri, um eg ikki gjørdi soleiðis. Men filmurin vísir ein part av kjarnanum í føroyska samfelagnum, og tað er tað allar viktigasta, vit hava brúk fyri. Mín uppgáva hevði verið nógvar ferðir lættari, um eg valdi stór útlendsk nøvn, ella um eg hevði flutt partar av framleiðsluni til studiobygningar í grannalondunum”, sigur Sakaris og avdúkar, at aftaná “Vetrarmorgun” fekk hann bjóðað eitt ávíst samstarv við stór filmsfeløg í grannalondunum.

“Men eg var ikki áhugaður. Tí so hevði hesin filmurin ikki fortalt søguna, sum eg vil fortelja. Og tað dugi eg ikki at ganga upp á kompromis við. Í so máta eri eg flúgvandi nationalistur. Kanska fari eg at angra tað, tá eg verði 60, men ikki nú eg eri 30. Tað snýr seg um at skapa virði og ikki ússaligt mammon. Autentisitetur er lyklaorðið. Og um eg kenni á mær, at eg ikki sleppi at brúka mína leikstjórn til at skapa ein menniskjansligan autentisitet, so tími eg ikki at leikstjórna”, sigur Sakaris avgjørdur meðan hann aftur rullar sigarettina millum fingrarnar og stoytir hana niður á borðið, upp og niður.

Eg ynski honum góða eydnu við filminum og spyrji, nær vit kunnu vænta at síggja filmin í einum føroyskum biografi?

“Takk fyri góðynski. Vónandi verður “Dreymar við havið” sýndur í Føroyum áðrenn eg verði 31. Og mótvegis fyrr, tá eg aldri ætlaði at gera film, eftir at ein varð liðugur, so havi eg nú fingið blóð á tonnina og eri longu farin at hugsa um eina nýggja filmsætlan. Hóast umstøðurnar ikki eru tær bestu, og eg ivist í tí filmspolitikki, sum verður førdur, so vil eg eisini gera mín næsta film í Føroyum. Tí vit hava brúk fyri tí, og tí at nógvar søgur eru at fortelja á filmi”, sigur Sakris, fer útum og hevur longu tendrað sigarettina á gáttini út í bleiktrandi summarljósið undir Bryggjubakka.

Øll samrøðan kann lesast í Varðanum 83 nr 2 2016


13.1.17

Mentanarbýir og mentan í býum


Kringvarpið sigur í dag, at Føroyar eru við, tá Nordic Matters letur upp í London í kvøld.

Tá fara norðurlendsku mentamálaráðharrarnir at upplýsa um børn og ung í teirra heimlandi. Eisini fara mentamálaráðharrarnir at siga frá um burðardygd og javnstøðu millum kynini á mentafestivalinum.

Ein røð av føroyskum listafólkum eru eisini við, og fleiri leggjast afturat, tí Nordic Matters verður alt árið.

Sendistovan har í býnum, Norðurlandahúsið í Føroyum og Mentamálaráðið í Havn hava fyrireikað føroyska partin í festivalinum í London, sum Norðurlendska ráðharraráðið í Keypmannahavn hevur tikið stig til og fer at brúka fimm milliónir danskar krónur til.

Samstundis lýsir jytski stórbýurin, Aarhus, við at hann er annar av tveimum evropeiskum mentabýum í ár. Hin er Pafos í Kypros.

Fyrsti evropeiski mentanarbýur varð uppfunnin á einum kontinentalum skrivaraborði í 1985. Síðan hava meir enn hálvthundrað býir verið kosnir mentanarbýir í Evropa.

Úr Aarhus siga tey, sum reika fyri, at hetta er ein sjáldsama góður møguleiki at gera íløgur í Aarhus og økinum har um leiðir, har 18 kommunur standa saman um at verða mentanarbýur í ár. Tey lova at nema og engasjera tíggjutúsund sálir: ”Mere end noget andet, handler Aarhus 2017 om det at gentænke: Let’s Rethink signalerer, at Aarhus 2017 vil omdanne Region Midtjylland til et kulturelt laboratorium, hvor alternative løsninger kan spire og gro.”

Úr Pafos í Kýpros sigur Christos Patsalides, doktari, at tey kenna stóran heiður at hýsa størsta evropeiska mentaátakinum. Heiðurin er serliga stórur, tí býurin er so lítil. Men afturfyri er ábyrgdin tað størri, sigur doktarin: “The European Capital of Culture institution is both a source of motivation as well as an opportunity for Pafos and the broader area to become a modern city and to reclaim the position it merits in Cyprus and Europe.”

Næsta ár eru Leeuwarden í Niðurlondum og Valletta í Malta mentanarbýir í Evropa. Teimum á baki koma Plovdiv í Bulgaria og Matera í Italia í 2019, Rijeka í Kroatia og Galway í Írlandi í 2020 og helst verða Timișoara í Rumenia, Elefsina í Grikkalandi og Novi Sad í Serbia evropeiskir mentanarbýir í 2021.

Lissabon í Portugal er eisini kosin at vera mentanarbýur í ár. Í hesum føri er tað União de Cidades Capitais Ibero-americanas, á enskum the Union of Ibero-American Capital Cities, sum hevur kosið Lissabon at verða ársins mentanarbý.

Í fjør var tað Andorra, næsta ár verður tað La Paz í Bolivia og í 2019 verður Panamá ársins mentanarbýur.

Iberioamerikanska mentanarbýarskipanin lovar at 120 milliónir menniskju verða savnað um endamálið. Í Lissabon verða minst 40 støð, sum fara at fevna um fleiri enn hálvtannaðhundrað tiltøk við listafólkum, framleiðarum, lærarum og útgevarum í samstarvi við mentabýin Lissabon. Atlantsflog fer at flúgva til Lissabon í summar.

Kanska áttu vit at fingið okkum ein mentanarbý!

Stiftin brotnaði


Ætlaði at skriva eina viðmerking til áhugverdu greinina hjá Georg um løgtingsuppskotið um tvær milliónir av almennum skattpengum at geva privatu miðlunum. Hóast inngangssitatið ikki hevur fingið týðarastuðul, og tí verður standandi á útlendskum til føroyskar lesarar, so skilji eg væl, hvat Georg sigur, eisini tá hann samanber við útlendsk viðurskifti. Og vit eiga at minnast til, at orðið útlendskt í dag verður rættlisið og fatað sum danskt. Meðan eg lesi um donsku Gyllegate og amerikansku Watergate, fái eg tann ófyrigeviliga framtíðartanka, um vit nakrantíð munnu fara at lesa um eina heimliga Miðlastuðulsgate. Eftir góðu frásøgnina hjá Georg úr tinginum millum jólanna, eru løgtingsfólk týðuliga ávirkaði av onkrum og ymsum sum í minsta lagi er undrunarvert. Hvørji munnu tey vera, sum ganga ørindi fyri okkara politikarar í hesum máli, í teirri vón at fáa hendur á tveimum almennum skattamilliónum? Munnu tey, løgtingsfólkini, vita av, at tey verða drigin uppá tráð? Ella er hetta enn eitt kærkomið og nærum bílagt spunahøvi hjá rumbulspolitikarum av bygd at seta seg sjálvan í politiskt fokus í Havn? Og ikki um at tala Atlasgate, tá privatir áhugafelagsskapir í tí dulda ávirkaðu politikarar og fingu aðrar politikarar at ganga ørindi fyri seg. Royni at skriva eina kvalifiseraða viðmerking um miðlastuðulin, sum byggir á mínar egnu skattakrónur, ið eg tí kenni ábyrgd av, mest tí mær dámar so væl at lesa móðurmálið í dagbløðum, tá lesnaðurin ger seg sjálvan lesiverdugan. Men gakk. Tá brotnaði stiftin. Tað er fríggjadagur tann trettandi, tjúgundi dagur jóla. Jólini eru av, og nú er nóg mikið. Ogna stift og onga krónu frá mær til miðlar, ið ikki kunnu bera seg.

Stormurin stilnaður


Út á kvøldið stilnaði stormurin og alt andaði frið á Vaglinum og har um leiðir. Her standa tey bæði í friðsælum jólalýsi í Sparikassagarðinum, maður og kona, so sum Janus Kamban stoypti tey í bronsu í 1972. Aftanfyri er tinghúsið. Eitt hanagleiv oman móti Vaglinum er kioskin hjá Astu, ið er tað bygningsverk, sum í kavanum heldur skurvuta torginum saman. Her er markant monumentala sirkuskioskin sædd av skoytubananum hjá Heðini.


Fólksins rukkublikk, perur og vindeygalúkur standa seg væl móti kommunalu miðfyrisitingini og tingsins øvrigheit.


Ja, sjálvt parlamentariska Bókahandlaravaglið letst ikki um vón, nú stormurin stilnaði. Ikki ein ond í heimsins nalva.


Og tó. Á hulda trýkantinum framman fyri tinghúsinum hava kátir unglingar í Havn givið Effersøe uppreisin. Um erigeraða inntrivið er politiskt litað við øðrum enn bláum dreingjasproyti veit eg ikki. Í hálkuni kann hugsast, at tað hevur nakað við analpolitiska glíðibreyt at gera.


Hinumegin Vaglið situr stirdi íslendingurin og bíðar eftir at verða fevndur, har hann situr sum Risin í Eiðisflógva, tá sólin kastaði sínar strálur á hann. Kanska kemur ein svørt kelling framvið onkra náttina og forloysir hann við einum Ludospæli úr handilsglugganum.


Traðarmaðurin hjá Hans Paula Olsen er illbrýntur og ikki sørt misháttur undir lagsta kavanum. Kanska er tað nýggja býráðssamgongan, sum er so tung at draga hjá havnarmanninum.


Niðri í Vágsbotni stendur Nólsoyar Páll við vátum fingrum og skoðar út í hav. Í kvøld sær hann Norrønu við purpurlittum náttklubbaljósum.


Snarskivan, snúningsásur borgarans, er pyntað við jólastjørnum og perum, eins og Reinsaríið og allir teir kommunalu bygningarnir í miðbýnum.


Pylsuvognurin er stongdur, men Café Natúr er opin. Tað nærkast midnátt, barrvørurin er einsamallur og ambulansan patruljerar. Niðast í Broncksgøtu leypa fýra børn skalv. Eftir óbeskriviliga harðan storm er stilt, trygt og friðsælt í Havnini. Gott vikuskifti!


12.1.17

Finna vit olju?


Her er einasta kort, ið vísur allar tær níggju leitiboringar, sum hava verið í føroyskum øki. Ole Wich teknaði fyri Nám, sum í 2014 gav út Atlas til heim og skúla. Boringarnar eru teknaðar sum biljardkúlur, so tær lættliga síggjast og kunnu merkjast við tí navni tær høvdu. Seinasta boringin higartil er merkt ætlað. Heldur ikki hon gav nakað úrslit, mett í rakstrarverdum virði. Mest áhugavert hjá skúlanæmingin er at síggja, hvussu nær boringarnar vóru við Føroyar. Tær báðar Brugdu-boringarnar vóru bara hundrað kilometrar úr landi.


Á síðu 29 í Atlasinum hjá Námi verður landgrunnurin vístur, so sum Martin Heinesen teknaði og navngav hann yvirfyri Sameindu Tjóðum. Mest áhugaverdi partur av hesum korti er sonevnda gullhornið, sum er samankomingin millum føroyskt og bretskt øki. Bretsku megin finna tey nógva olju, meðan tað enn ikki hevur hepnast okkum at finna olju í rakstrarverdum nøgdum norðanfyri markið. Tey, sum hava sæð filmin There will be blood (Paul Thomas Anderson 2007) vita, hvussu oljumaðurin ger eitt súgvirør, a straw, inn í økið hjá grannanum. Kanska fer tað at bera til einaferð. Somu gyltu áhugamál eru í hesum øki í fiskivinnuni. Ja, kanska er Hetlandsrennan mest áhugaverda økið at granska og gagnnýta á okkara leiðum, í undirgrundini og í sjónum.


Nú verður fyri fyrstu ferð borðað vestanfyri Føroyar. Vil nakar hava olju í framtíðini, so verður tað spennandi. Vil heimurin aftur hava olju í stórum nøgdum, kunnu vit verða minsta fólkaøki, fyri ikki at siga tjóð, ið finnur olju, og ikki longur hevur áneyðir at rinda skatt. Kanska spríkir, um vit bora vestanfyri. Livst so spyrst.

9.1.17

Ólavsøku í Algeria


Nú eru vit komin í HM endaspælið í hondbólti fyri U21 lið, sum sipar til ungar menn, ið eru føddir í 1996 ella 1997, og hava vunnið teirra bólk. Myndina tók Álvur Haraldsen.

Tað eru longu fleiri, ið boða frá, hvar tey ætla at halda ólavsøku. Tað verður hesumegin Atlasfjøll í størsta landinum í Afrika, Algeria. Har verður endaspælið í døgunum 17.-30. juli í ár.

Um vaksnamannafótbóltslandsliðið náddi somu hæddum á hesum tølandi Miðjarðarhavsleiðum, hevði helst verið skipað fyri all included charterferðum beint til Algeria.

Í algerska høvuðsstaðnum Alger verður spælt í La Coupole, har 15.000 kunnu sita, og í Salle Hacène Harcha, har pláss er fyri 8.000. Í Oran verður spælt í Palais des Sports við 5.000 sessum. Spælt verður á einum fjórða hondbóltsvølli afturat, siga fyrireikararnir.

Einki er so stuttligt, sum at sita heima við atlasinum og ferðast til onnur lond í huganum. Lond, har tú aldri hevur verið, og tí einki persónligt og ítøkiligt veit um.

TripAdvisor veit eina rúgvu um ferðamál og upplivingar í Algeria í 2017.

Tað var í grannalandinum Tunis, at arabiska várið fór at spretta í 2011, hóast positiva gongdin í flestu førum fór av allari leið.



Umframt at hyggja eftir hondbolti í høvuðsstaðnum Alger og hinum Miðjarðarhavsbýnum Oran, er eisini ein rík tónleikahevd at uppliva, fyrst og fremst raï-tónleikurin, sum er kendastur við teimum báðum Khaled (f.1960) og Cheb Mami (f.1966), men eisini algerska sangarinnan Souad Massi (f.1972) er væl umtókt. Flestu algersku stjørnur, ið daga so høgt á himmalinum, flyta til franska høvuðsstaðin París. Men í heimlandinum hava tey skapt eina ríka og fjøltáttaða tónleikahevd. Niðanfyri er Khaled við nýggjasta sanginum C'est la Vie, Cheb Mami, syngur Desert Rose saman við Sting, og triðja klipp er Souad Massi, sum syngur Raoui (tann, ið sigur søgur) á fólkatónleikarastevnu í Palestina.


Viðurskftini millum Frakland og Algeria hava verið spent síðan miðskeiðis í fimmtiárunum til 1962, tá landið fekk sjálvstýri. Dansk-amerikanski filmsleikarin Viggo Mortensen hevði høvuðsleiklutin í Loin des hommes (2015)sum bygdi á søgu hjá Albert Camus og fór fram á bygd í Algeria í 1954. Filmsfelagið vísti filmin í fyrrárið undir danska heitinum Flugten til frihed. Frálíkur filmur.


Úr fyrndini kunnu vit eisini lesa um samband millum Føroyar og Algeria. Hin føroyska Wikipedia skrivar soleiðis í einum broti um Føroya søgu:
Stóra turkaránið er í Hvalba í 1629. Sjórænarar á tveimum skipum úr Algeria, ið tá var partur av turkiska Osmannaríkinum, drepa 6 fólk og taka fleiri enn 30 konur og børn við sær til trælamarknaðin í Norðurafrika. Annað skipið fer á land í Hvalba og gerst vrak. Helst høvdu hesi somu skip í 1627 rænt 250 fólk í Íslandi; 35 íslendingar vórðu seinni leyskeyptir úr trældómi. Men eingin føroyingur kom aftur.

Fólkatalið í Algeria er í dag omanfyri 40 mió og gjaldoyrað er algerskur denarur.

Meðan rátt verður frá at ferðast í grannalandinum Tunis, har arabiska várið spratt, er Algeria ikki á listanum hjá donsku uttanríkistænastuni yvir vandamikil lond. Tvørturímóti verður víst á stóru handilsligu møguleikarnar, sum danska útflutningsráðið og danska sendistovan, sum er í Spania, fegin vil hjálpa til við at fremja.

Norska sendistovan í Alger ávarar í 2013 allar norðmenn, sum ferðasta í Kabylia har norðuri í landinum, Sahel miðskeiðis í landinum og í Tindouf, sum er landsparturin, ið hevur mark við Móritania, har vesturi í Algeria. Í mars í fjør skrivar norska sendistovan aftur, at "det er fortsatt høy risiko for terrorisme og frihetsberøvelse i Algerie."

Góða og trygga ferð til spennandi hondbóltslandið Algeria!



7.1.17

Opnar fotoroyndir


Her er opið. Fór seinrapartin út á Vestaru Bryggju at fotografera nýkomna uppisjóvarskipið hjá Thor, Hoyvík. Men tað var so ringt sýni og regnaði so illa, at eg broytti meining. Sendi Lennon ein vinarligan tanka, tá hann á Double Fantasy sang um, at lívið er tað, sum hendir meðan tú leggur aðrar ætlanir. Opna sjálvtøkukioskin er altíð eitt gott myndaevni, ikki minst tá tú skalt royna eitt nýtt Canon 5D Mark IV. Myndin omanfyri er tikin klokkan 17:10 við eini 35mm 1,4 Sigma linsu innan úr kioskini, sum er ómannað. Har er bara ein sjálvtøka og so ansingartól, so eigarin altíð sær, hvat tú gjørt har inni. Hent hjá lesandi at vita, nú Fróðskparsetrið eftir øllum at døma fer at flyta inn í grannabygningarnar hjá Tórshavnar Havn. Niðanfyri er ein Canon 70-200mm 2,8 zoom linsa brúkt meðan tað enn var ljóst, og klokkan var 16:21, siga talgildu upplýsingarnir.


Her er sama myndaevni sum ovast, tikið innan úr kioskini klokkan 16:27. Ístaðin fyri Sigma 35mm linsuna, er Canon zoomlinsan brúkt. Bokeh er nýggja orðið at læra seg...


At enda eru tvær myndir av hugtakandi kioskini á Vestaru Bryggju, sum minnir ikki sørt um Wendersfilmin Paris, Texas, tiknar í regninum um fimmtíðina seinrapartin við 35mm Sigma linsuni, onnur standandi og hin liggjandi.


Sindur hvassari


Sindur hvassari enn fyrr er sýnið, tá eg uttan hóvasták takið eina mynd út á fjørðin, uttan stativ ella nakra avanseraða stilling. Bara eitt snap shot, eina skundmynd. Her er tað norski Torbas, sum siglur til Fuglafjørð, har hann skal koma á skipalistan í staðin fyri Høgaberg. Klokkan eitt fer Fuglafjarðar Hornorkestur at spæla Tá ið teir sóu landið og aðrar klassikarar fyri nýkomna uppisjóvarskipinum. Góða eydnu, eisini reyði Hoyvík, sum fyrr í dag kom á Havnina!

6.1.17

Kendir føroyingar


Kringvarpið hevur í sjónvarpspartinum roynt seg við einum nýggjum leisti, sum ber heitið Kendir føroyingar. Kórleiðarin Hans Jákup Højgaard (1904-1992), sum eisini var lærari, er fyrsta evnið, eg havi varnast.

Í dag er sjónvarpsbrúkið soleiðis, at tú ofta sjálvur velur tær ta sending, tú vilt síggja og nær. Tað er serliga galdandi fyri hóskvøld, tá eg oftast geri okkurt annað.

Tá vit síggja fyrsta mannin, eg havi varnast, í nýggju sjónvarpsrøðini, skilja vit, at hetta er ein tunguhvassur og rámligur maður, í orða- og tónalagi so meinlíkur Sigurði Joensen í útvarpssendingum, sum vórðu endursendar herfyri. Rámligur og kensluleysur, og so beint øvugt í næstu løtu. Ein so samansett persónsmenska er spennandi evni at leggja á blik í einum miðili.

Hans Jákup Højgaard er harumframt eitt gott val at byrja við, tí á ólavsøku savnast vit øll at syngja hansara løg og útsetingar. Uttan at gáa um tað, er hann í okkara arvastreingi, tá vit standa lið um lið á Vaglinum á ólavsøku, og hava hann prentaðan í tjóðskaparligu mønuna.

Í sendingini situr ein núlivandi kórleiðari, Ólavur Hátún, so spill livandi og fortelur við eyðkendu handarørslunum og avkubbaðu setningunum um sjálvt evnið í sendingini. Samanlagt giti eg meg lættliga til, hvat Ólavur sigur, ella ætlar sær at siga, tí hann brúkar eisini villa eygnabráði, tá hann kubbar setningarnar av og ongan fullførir.

Kanska hava kórleiðarar og dirigentar eitt stikni til ótonala samskiftisformin at tala, og tí fullføra teir aldri ein einasta setning. Interessant mótvekt til tað smidliga samskiftið, sum er at syngja, helst í felagsskapi av tjóðskaparbyggjandi slagi.

Hans Jákup og Ólavur eru persónar, ið skilliga liva og doyggja fyri at syngja. Hugtakandi. Og kulissan, sum Ólavur situr í, er týðuliga eitt framsýningarhøli hjá konuni Ásu, hóast tað ikki verður sagt ella skrivað. Og hvar sita tey, sum siga frá inni á Toftum? Haldi, tað hevði tikið hábærsliga og stundum uppgjørda bráddin av sendingini, um tað varð skrivað inn í myndina, at hetta átti Ása, og nú vóru vit í eini ávísari stovu á Toftum, ella hvar tað var. Ein blunkandi grafittimerkt innskrift kundi víðkað um fatanina og givið meining hjá uttanfyristandandi, og verið ein góð mótvekti til orðalagið hjá Ólavi, sum er so lítið gerandisligur, at hann sigur fimmtifimm, tí hann er so forferdiliga langt frá fjøldini.

Umframt privatar smalfilmsupptøkur, eru útlendskar kórferðir og frásagnir í bløðunum heima og í vertslondunum, fremstu myndakeldur til sendingina. Hesar seinnu eru eitt sindur tungar keldur, men tá poppmentanin tekur við í 1960’unum, kemur ferð á heimildirnar og søgurnar, serliga tær tragisku, sum nú taka dik á seg, og gera søguna um henda illbrýnta og bondska, men eisini kensluborna fremmandamann, so ítøkiligan og nærverandi. Vit verða nomin, og mitt í Havn fáa vit hug at verja hann fyri lívsins stormum.

Tað er gott sjónvarp og góð miðling, tá vit umframt at verða borgarliga upplýst, eisini verða menniskjansliga nomin.

Og teir frásagnarlutir, sum sendingin byggir á, minna okkum á tann ovurstóra týdning, tað almenna hevur at goyma tilfar, so tað er atkomuligt til tíðardokument sum hetta. Frálíkt avrik, Ivan og øll tit, sum settu saman, okkum og komandi tíðum til fragd og upplýsing.

Eftir hesa sending man sangurin verða, um Gud vil, enn meira nærverandi hjá mongum føroyingi á ólavsøku í ár.

---

PS! Eri gjørdur varugur við, at tvær sendingar hava verið sendar fyrr í hesi røð. Tær hava verið um Hermann Jacobsen og Ova Joensen.

4.1.17

Spennandi filmar


Við ársbyrjan leggur Havnar Bio út við fleiri spennandi filmum. Fyrst er at nevna kenda mótamannin, Tom Ford (f.1961), sum umframt egna parfumu, eisini er filmsleikstjóri. Fyrsti filmurin A Single Man (2009) varð í uppskoti at fáa Oscarvirðislønina. Annar og nýggjasti filmurin hjá móta ikoninum Tom Ford, Nocturnal Animals (2016), verður sýndur í Havnar Bio í annaðkvøld. Filmurin vann dómsnevndarvirðislønina í Venezia í fjør, og hevur fingið serstakliga góð ummæli.


Hósdagin 12. januar verður aftur eitt móta-ikon at síggja - Jackie, sum er um amerikansku forsetafrúuna, ið gjørdist griksk reiðarafrúa. Pablo Larrain (f.1976) er spennandi kilenski leikstjórin, sum tey, ið ganga í Filmsfelagnum, sóu í fjør, tá óunnuligi filmurin El Club (2015), varð vístur. Hann var um prestar, sum vóru burturvístir til eina fjarskotna bygd at vera.


Millum mest spennandi amerikansku leikstjórararnar er 74 ára gamli Martin Scorsese. Hann er aktuellur við jesuitta filminum Silence, ið er um tveir portugisiskar prestar, sum í 17. øld fara til Japan at finna ein mentor, og at boða katólska evangeliið. Silence verður frumsýndur í Havnar Bio hósdagin 26. januar.


Tann filmur, ið flestu gita, fer at fáa fleiri Osvarvirðislønir sunnudagin 26. februar í 2017, er romantiski sangleikurin La La Land, sum hin ungi Damien Chazelle (f.1985) hevur leikstjórnað. Hann gjørdi eisini trummufilmin Whiplash (2014), sum Filmsfelagið vísti í fyrra árið. Ryan Gosling og Emma Stone hava høvuðsleiklutirnar í La La Landi, sum fyrstu ferð varð sýndur í Venezia í august og fekk og góð ummæli.


Jimmy Kimmel er vertur, tá Oscarvirðislønirnar verða handaðar í ár.


3.1.17

Nýtt ár við nýggjum kamera


Forvitnar gæs og ein illbrýntur vaktarveðrur, sum komu fyri linsuna á eini trøð úti í Havnardali, um ársskiftið. Í nýggja árinum havi eg fingið mær nýtt kamera. Tað er aftur eitt Canon við eini originalari 70-200 zoom linsu og eini 35mm Sigma linsu, báðar hampuliga ljóssterkar. Niðanfyri eru nøkur myndaevni, tikin eftir lítlari løtu í støðugt skiftandi ljósi um ársskiftið í Suðurstreymi. Fyrst tvey í kámum Turner pastell litum tikin við zoomi vestureftir av Kirkjubøarvegnum, eitt við 35mm linsu av sama staði í næsta minutti, og at enda er sama linsa brúkt oman fyri Havnina. Eina løtu av Vaglinum, og tú ert í foto paradísi!