1.8.15

Slowsól


Summar er sparitíð. Sjálvt spariperur, ið einki brúka, nýtast ikki at verða tendraðar á okkara leiðum. NRK, sum vit síggja á tveimum rásum í okkara býlingi, vísa slowtv við hurtigrutuni, minutt fyri minutt. Hevði tað verið installasjónslist við kurateraðari superrealismu, so hevði eg skilt tað. Men nei. Í morgun vísa báðar rásirnar upptøkur úr Egersund við óforpliktandi práti í summarsól afturvið harmoniku. Og so grína tey býtt og skútan skúmar longur fram á leið. Nordahl Grieg er ikki umborð. Stavnhaldið er ein havn onkustaðni fyri framman, men málið fyri siglandi norska almannamiðilin er einki. Í hvussu er ikki hjá mær at síggja. Sjálvstýrarin er settur til, akkurát sum hjá okkum og hjá DR um summarið. Feriuavloysarar hava Sommeråbent og skipa Ferðalið, sum tosar óforpliktandi snakk við bøndur á bygd um seyðar og lívið fyrr enn nú. Uttan nærveru. Tað kann jú blíva forpliktandi og beinleiðis óbehagiligt at nema við nútíðina. Summar er ikki bara góða gamla agurkutíðin. Nú er tað eisini fult lógligt slowsólarvarp. Tað passar væl til tað sannkenning, eg leingi havi gingið við. At samstundis sum tøknin hevur demokratiserað og gjørt allar miðlar lættari atkomuligar, verður innihaldið ikki bara útveitt. Tað verður burturveitt. Undantakið beint nú er Gunnar Nolsøe, sum við einfaldari mikrofon endurskapar 70 ár gomul krígsminni, sum vit ikki vistu vóru til. Tað er eitt miðlavrik. Men restin. Tað er gjørt í teirri vón, at eingin lurtar, lesur ella hyggur. Og tað er galdandi fyri allar almannamiðlar á okkara leiðum. Einki summar hevur slowsólin staðið lægri yvir KVF, NRK og DR.

31.7.15

Once in a Blue Moon


Í nátt er fullmáni, full sól, av tí bláa slagnum, Blue Moon, sum Connee Boswell og onnur hava sungið um heilt síðan millumkrígsárini.

Henda dag og hesa nátt skal ein ansa sær, siga søgurnar. Once in a Blue Moon kann merkja sjáldsamt hepni, men eisini tað beint øvugta. Men hetta við bláa mánanum er kanska ein misskiljing, ið stavar frá amerikanskum bóndum, sum 1932-1957 prentaðu ein álmanakka, Main Farmer’s Almanac. Har varð mánin fyrstu ferð lýstur sum bláur.

Longu í 1934 høvdu Richard Rodgers og Lorenz Hart skrivað sangin Blue Moon fyri filmsfelagið MGM. Hann varð royndur í ymsum filmum, íalt sjey higar til dags, og eftir eina romantiska umskriving fór ein útvarpsstøð at brúka hann sum eyðkennislag í 1935. Billy Eckstine og Mel Tormé sungu báðir um bláa mánan í 1949, og í 1961 bleiv hann kendur um allan heim við The Marcels. Bæði Sinatra og Elvis hava sungið um Blue Moon og eitt brot var við í sangleikinum Grease. Í dag er hann millum kendastu standards í øllum tónleikasjangrum. Seinastu árini hava Eric Clapton og Rod Stewart byrjað sangin við hesum upprunaliga ørindi, ið gevur honum eitt enn størri romantiskt spenni, sum via croonaran eisini røkkur yvir í blues:
Once upon a time before I took up smiling, I hated the moonlight. Shadows of the night that poets find beguiling, Seemed flat as the noonlight, With no one to stay up for I went to sleep at ten, Life was a bitter cup for the saddest of all men.

Umframt henda gamla romantiska sangin frá 1934, hava fólk í enskttalandi heiminum seinastu 30 árini ella so, nevnt seinna fullmánan í sama mánað Blue Moon.

Tað er aðru ferð at fullmáni, full sól, er í juli. Fyrru ferðina var 2. juli. Næstu ferð fullmáni er tvær ferðir í sama mánað er í januar í 2018.

Og í morgin er Kópakonudagur undir bláa mánanum í allari Kalsoynni.

30.7.15

Ein glotti


So opnaðist ein gluggi í Tinghúsinum. Eftir ólavsøkurøðuna boðaði løgmaður frá, at val verður týsdagin 1. september. Taktiskt ella ikki, nú er í hvussu er ein møguleiki, at vit sleppa úr teirri naggtódn, sum hevur verið í føroyskum politikki. Hvør grípur møguleikan, verður avdúkað komandi dagarnar, nú gróður og grønska sæst millum donsku fløggini á ólavsøku í Havn.


Um tað er góða gjarið í løgmansrøðuni, sum er orsøkin, er óvist, men vælhildnu havarnir í gomlu Havnini spretta í grønsku.


Við Tinghúsvegin eru nøkur av vakrastu húsum og havum í Havn. Í Sloans húsum, sum eru nevnd eftir skotska trúboðaranum, sum kom higar fyri 150 árum síðani, var hetta sjáldsama veggjaprýði at síggja á ólavsøku.


Í Sparikassagarðinum við teim mongu nøvnunum, er G-lykilin frammi, Tað er sum í Pálmahavanum, tá Ove Olsen stjórnar Havnar Hornorkesturi, ið spælir summartónar.


Á Skálatrøð standa børnini á rað við tómum fløskum, sum tey selja fyri kontantan pening. Ruddiligt og effektivt.


Oddfríður bjóðar inn í Steinprent, har rundferðini Licentia Poetica steðgar á eina løtu.


Tey eru komin av Háskúlanum í Hornabø, har fyrstu tveir upplesarnir, Vónbjørt Vang og Haldur Suni Johansen, lósu egnar yrkingar. Nú eru tað Sissal Kampmann og ein vælupplagdur Carl Jóhan Jensen, sum brúkti dagsins politisku støðu, nú løgmaður hevði skrivað út nýval, sum inspiratión at lesa stuttlig og stevføst skjaldur.

So er opið hús í flestu heimum í Havn, har bæði turt og vátt er at fáa til kræsnar ólavsøkugómar. Her er ein brellbiti við kjøtið norðan úr Kollinum fremst fyri.

Hesi bæði fittu í føroyskum klæðum, Hanus og Marjun, vóru millum gestirnar í Tórsbyrgi. Takk fyri góða vitjan.


Og eftir góðan nátturða fara vit øll oman á Vaglið at syngja í felag eins og undanfarin ár. Forsangarin var góður og sangúrvalið tað sama góða sum fyrr. Men so skotrast ein langvaksin unglingi úr Suðuroy upp at mær. Heldur enn at gleðast um fólksins ogn í livandi sangi, fór hann at repetera allar teir vinstrasinnaðu bloggar, eg hevði skrivað um pápa hansara, og var klárur at sláast, ti eg forfylgdi honum, pápanum, og annars yvirhøvur ikki dugdi at skriva. Eg beit ikki á og eftir nakrar sangir rýmdi hann at sjikanera onnur sangglað fólk á Vaglinum, nú val varð útskrivað og sangbók Føroya fólks stendur at bresta. Gott, at hvør fuglur sleppur at syngja við egnum nevi. Í hvussu er einaferð um árið. Uttan at brúka nevar. Góða nátt!

29.7.15

Ólavsøkuaftan

Tóra við Keldu, forkvinna í Meginfelag teirra, ið bera brek í Føroyum, setti ólavsøkuna við eini góðari røðu, har hon viðgjørdi ymiskleika og fjølbroytni í samfelagnum. Tóra umboðar 4000 limir í 24 feløgum, sum fevna um fýra ymsar bólkar av brekum. Í hesum ljósi var hugvekjandi at hoyra Tóru siga, at menniskju eru ikki brek ella trupulleikar, men fram um alt eru tey menniskju við grundleggjandi tørvi á viðurkenning, kærleika og einum virðiligum plássi í samfelagnum. Orðavalið var so gott, at ikki bara limir í MBF og LGBT, men øll tey møttu á Vaglinum, kundu taka orðini til sin. Ein góð og savnandi summarøða. 


Í Steinagøtu ger Birgit klárt framman fyri rullandi Pannukøkubúðini, ið hon rekur saman við Guðri. Tær báðar baka tær bestu pannukøkur á stevnum, festivalum og tiltøkum kring alt landið. Matthew Workman, sum hevur gjørt 250 podcasts úr Føroyum, er í gongugøtuni. Hann er í føroyskari húgvu og FSF blusu.


Á Vaglinum er Poul Mohr enn stinnur á rossabaki. Niðaru myndina tók eg á sama stað fyri tveimum árum síðani.


Men sjálvt á teim hábarsligastu løtum má eisini sópast. Tað gera teir skjótt og effektivt, ungdómarnir á ólavsøku.


Eisini á bryggjuni hittast teir, ungdómarnir, av báðum kynum, summir við ryggsekki við góðum førningi í til vinnandi bátin úr heimbygdini.


Umframt at rógva um kapp, eru ungdómarnir eisini farnir at springa um kapp. Tað verður bara hægri og longri, so myndamenn mugu fáa sær telelinsu, ið er so tung, at næsta ár mugu teir hava sekkjavogn við á bryggjuna. Likkan vísur, hvar springarin er. Tað er ein serligur view finder, likkan.


Á Vaglinum er boðskapurin enn hin sami. Tað sigur sannførandi sunnanfjørðstalarin Jacobina Heinesen hjá Frelsunarherinum.


Mest umrødda trappa í landinum, Uppihaldstrappan á Perlugrundini, er partvíst liðug og verður fyrst ferð brúkt. Tað er harmoniorkestrið GHM, sum ger klárt at spæla svingandi marsjir fyri ólavsøkugestum.


Tivoli, tombola og undirhaldandi merkverdigheitir fyri krónur og oyru eru um allan býin.


Undir Skansabrekkuni við Kongabrúnna standa steypini klár at handa teim vinnandi manningunum í øllum kappróðrarbátunum.


Men fyrst skulu vit hava ein bita í Fútastovu, har Þórður Bjarni, aðalræðismaður, bjóðar hangikjøt, havkall, bjór og snaps.


Á ólavsøku er einki sum at fáa ein bita á bryggjuni meðan kappróðurin gongur.


Og so at hitta vinfólk. Fyri fjøruti árum síðani tóku vit realprógv á Oyrarbakka, Signar og eg, og seytjan onnur.


Á bryggjuni mugu vit sanna, at mong áratøk eru tikin siðani Nordisk Skolefoto fotograferaði hasa myndina. Signar hevur verði virkin í kirkjulívinum í høvuðsstaðnum í mong ár, og hevur fingið arkitektasvágin, Bárð, sum er formaður í LISA, at tekna Kirkjubøstólarnar, sum eru broderaðir við silvurtráði á vestin.


Og á bloggendanum ólavsøkuaftan tjúguhundraðogfimtan er ein lummakátur snapsur frá Jákupi úr Mórugøtu. Góða ólavsøku, Kenneth og allir føroyingar!


27.7.15

Stór Pride í ólidnari Havn


Eiler á Pride er fremstur fyri í hvíta bilinum, sum koyrir oman Tórsgøtu framman fyri ársins skrúðgongu, sum taldi fleiri túsund. Í gulari troyggju sæst Oda Kjartansdóttir Strøm, ið so fyrimyndarliga leiddi fólkið gjøgnum býin.


Human rights are my pride stóð á fremsta dregilinum í Pride-gonguni hjá LGBT, sum í ár var hin størsta nakrantíð, í hvussu er máld eftir Tórsgøtu, sum var fylt av fólki, áðrenn tey snaraðu út móti Skálatrøð.


Byrjað varð í Gundadali, har hitað varð upp, og so fór gongan oman á Skálatrøð, har Marjun Bæk helt røðu og fleiri sungu og spældu tónleik á ókeypis útikonsert. Á sama stað hevði kommunan skipaði fyri barnativoli, sum kostaði ikki minni enn 250 krónur fyri barnið. Tað vóru barnafamiljur ikki fegnar um. Men Pride gongan var í góðum lag og gjørdi aldur í gøtuni.


LGBT, sum skipar fyri árligu Pride skrúðgonguni, sigur, at hon er ætlað øllum føroyingum, ið ynskja eitt rúmligari og meira fjølbroytt samfelag, sum gevur pláss og javnrætt til allar sínar borgarar.


Í ár er miðbýurin ikki heilt klárur til ólavsøkuna. Tað sæst á Áarvegnum og í Vágsbotni. Tað er ikki hent fyrr, at býurin ikki hevur verið klárur at taka móti ólavsøkugestum.


Men neyvan hava fleiri ferðafólk verið í býnum enn hesa ólavsøkuna. Í dag eru tvey skip á Havnini, Marco Polo, og Azores av Madeira. Tað løgna er, at hesi ferðafólk ikki bara fara út úr Havnini, men eisini síggjast ganga í býnum og fylgja við ólavsøkuni, grindadrápinum og Pride gonguni. Føroyar eru á heimskortinum og gesturin er forvitin.

Fólk vilja verða avmyndað við drag queen stjørnuni m/k Dennis Agerblad og øðrum við.



Ungdómsdeildin hjá Framsókn er aktiv í gonguni og sæst skilliga aftur í appilsingulu jakkunum. Frálíkt, at politiskir flokkar vísa andlit í hesum gráu og politiskt tannleysu døgum, har øll bara bíða eftir vali.


Mín góði amerikanski vinur, Matthew Workman, er eisini við í marglittu gonguni. Hann ger enn sum áður podcast um Føroyar til amerikanarar í Oregon og allari verðini.


Sum eitt ekstra token fái eg eina podcastvirðisløn frá honum. Takk fyri og góða ólavsøku!